Khai thác thế mạnh OCOP, nguồn lực phát triển kinh tế nông thôn

Với lợi thế diện tích đất nông nghiệp lớn, cảnh quan tươi đẹp, xã Đoài Phương đang nỗ lực khai thác tiềm năng, lợi thế địa phương để phát triển các hoạt động du lịch trải nghiệm gắn với sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó, việc phát triển các sản phẩm nông nghiệp an toàn, chất lượng, có giá trị gia tăng cao cũng được địa phương quan tâm.

Nhận thấy nguồn nông sản của địa phương có nhiều tiềm năng để chế biến, chị Phạm Thị Nhàn, xã Đoài Phương đã đầu tư mở xưởng sản xuất gà ủ muối và bắp giò hun khói. Trong các năm 2023 và 2024, cơ sở của chị Nhàn đăng ký tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) và được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao của thành phố Hà Nội.

Hiện nay, trung bình mỗi tháng, cơ sở tiêu thụ khoảng 30 tạ gà thành phẩm và từ 2-3 tạ bắp giò hun khói. Sản phẩm không chỉ được tiêu thụ tại Hà Nội mà còn được phân phối tới Hải Phòng, Bắc Giang, Ninh Bình và nhiều địa phương khác.

Qua hiệu quả phát triển của mô hình cho thấy, việc phát triển sản phẩm OCOP không chỉ dừng lại ở nâng hạng sản phẩm mà còn mở ra cơ hội để các chủ thể đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Trên địa bàn xã cũng xuất hiện nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh nông sản an toàn. Đặc biệt, nhiều hộ kinh doanh do chị em phụ nữ làm chủ đã được trưng bày, giới thiệu, quảng bá tới người tiêu dùng tại các hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại. Bên cạnh đó, các chủ thể cũng được hướng dẫn bán hàng, livestream trên các nền tảng số, góp phần đổi mới phương thức tiếp cận thị trường và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Nếu Đoài Phương có thế mạnh về nông nghiệp, chế biến nông sản và phát triển các sản phẩm gắn với trải nghiệm, thì xã Kiều Phú nổi bật với hệ thống sản phẩm OCOP đa dạng, gắn với các ngành nghề truyền thống và sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Theo Phòng Kinh tế xã Kiều Phú, hiện xã có 36 sản phẩm được công nhận OCOP, trong đó 13 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 4 sao và 23 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 3 sao. Đây là kết quả đáng ghi nhận, thể hiện sự quan tâm, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, đồng thời khẳng định sự chủ động, sáng tạo của các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất, kinh doanh trên địa bàn.

Các sản phẩm OCOP của Kiều Phú hiện tập trung vào hai nhóm chủ lực. Nhóm thứ nhất là các sản phẩm thủ công mỹ nghệ như: Mộc mỹ nghệ, mây tre đan, nón lá làng nghề... Đây đều là những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống, có giá trị kinh tế và tiềm năng cạnh tranh trên thị trường.

Nhóm thứ hai là thực phẩm và đồ uống, với nhiều sản phẩm đặc trưng được các chủ thể chú trọng nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, bao bì, từng bước đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Tuy nhiên, hiện nay, số lượng sản phẩm OCOP đạt hạng 4 sao trên địa bàn còn khiêm tốn so với thực tế tại địa phương; nhiều sản phẩm chưa khai thác hết tiềm năng về thương hiệu, thị trường tiêu thụ; năng lực quản trị, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại của một số chủ thể còn hạn chế; việc xây dựng hồ sơ, hoàn thiện tiêu chí đánh giá sản phẩm vẫn còn gặp nhiều khó khăn. 

Vì vậy, các giải pháp về tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, hoàn thiện hồ sơ đánh giá, nâng cao chất lượng bao bì, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương mại điện tử và mở rộng thị trường tiêu thụ… được xem là định hướng phù hợp để khai thác hết lợi thế của địa phương trong phát triển sản phẩm OCOP.

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, UBND xã Kiều Phú đã triển khai kế hoạch đặt mục tiêu thực hiện Chương trình OCOP giai đoạn 2026 – 2030 với nhiều giải pháp cụ thể. Trong đó, xã sẽ rà soát, đánh giá toàn diện các sản phẩm nông nghiệp và phi nông nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu về các sản phẩm tiêu biểu của địa phương làm nền tảng để lựa chọn, phát triển các sản phẩm tham gia chương trình OCOP trong những năm tiếp theo. Đồng thời, đặt mục tiêu 100% cán bộ quản lý chương trình OCOP cấp xã được đào tạo, tập huấn nâng cao nghiệp vụ quản lý, điều hành, đáp ứng yêu cầu triển khai chương trình trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, 100% các tổ chức, doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ hộ sản xuất, kinh doanh đăng ký tham gia chương trình OCOP sẽ được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn về quản lý sản xuất, kinh doanh, xây dựng thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng, chuyển đổi số và xúc tiến thương mại, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các sản phẩm.

Một trong những mục tiêu trọng tâm được xã xác định là đến năm 2030 phấn đấu phát triển, nâng cấp và hoàn thiện 55 sản phẩm được đánh giá, phân hạng OCOP đạt từ 3 sao trở lên. Đây là mục tiêu có ý nghĩa quan trọng, góp phần mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm đặc trưng của địa phương, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.

UBND xã Kiều Phú xác định, chương trình OCOP là một trong những giải pháp quan trọng nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương, nâng cao giá trị các sản phẩm truyền thống, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Đối với xã Đoài Phương, việc phát triển sản phẩm OCOP được đặt trong mối liên kết với phát triển nông nghiệp, chế biến nông sản và du lịch trải nghiệm. Việc hình thành những sản phẩm có chất lượng, có thương hiệu sẽ góp phần tạo thêm điểm nhấn cho các hoạt động trải nghiệm nông nghiệp, đồng thời mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương.

Cả hai địa phương đều xác định sự đồng hành của các ngành chuyên môn, tổ chức Hội và các đơn vị hỗ trợ có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phát triển OCOP. Cùng với việc hoàn thiện sản phẩm, các địa phương sẽ tăng cường tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến thương mại, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, ứng dụng chuyển đổi số và mở rộng thị trường.

Thiện Tâm

Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới TP. Hà Nội