Phấn đấu khởi công xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam vào cuối năm 2027

Bộ trưởng Trần Hồng Minh vừa chủ trì cuộc họp các Ban chỉ đạo và các Tổ giúp việc của Bộ về tình hình thực hiện Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Không có vướng mắc trong áp dụng tiêu chuẩn khi triển khai dự án đường sắt

Báo cáo tại cuộc họp, ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho biết, nhiều nhiệm vụ chung quan trọng đã triển khai thực hiện. Trong đó, về hoàn thiện thể chế, chính sách, đã cơ bản hoàn thành công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. 

Về hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, Bộ Xây dựng đã ban hành, công bố các tiêu chuẩn, quy chuẩn kĩ thuật. Mặt khác, các dự án được phép áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn nước ngoài, đảm bảo tuân thủ các quy định của Luật Xây dựng, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật và quy định của pháp luật khác có liên quan. Vì vậy, cơ bản các dự án đường sắt không có vướng mắc trong việc áp dụng tiêu chuẩn trong triển khai dự án.

Bộ Xây dựng cũng đã ban hành các đơn giá, định mức liên quan đến triển khai các dự án. Theo đó, ban hành 15.729 định mức chung và 13.585 định mức áp dụng riêng cho Dự án thành phần 2 thuộc Dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Liên quan đến các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, Bộ Xây dựng đã tổ chức xác định, hoàn thiện hồ sơ 8 nhiệm vụ, gửi Bộ Khoa học và Công nghệ. Hiện nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đã có ý kiến đối với 8/8 nhiệm vụ, trong đó đề nghị thực hiện 6/8 nhiệm vụ, 1 nhiệm vụ không thẩm định và 1 nhiệm vụ đề nghị chưa thực hiện giai đoạn này.

Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Chủ đầu tư đã ký hợp đồng gói thầu Tư vấn hỗ trợ dự án; Tư vấn hỗ trợ dự án đã lập nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ yêu cầu gói thầu lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (BCNCKT) dự án. Hiện đang triển khai các thủ tục lựa chọn các tư vấn giai đoạn chuẩn bị đầu tư như: Tư vấn khảo sát, lập BCNCKT; tư vấn giám sát khảo sát; tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Đối với Dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 40/2026/QH16 về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Về tình hình triển khai, Dự án được chia thành các dự án thành phần, tiểu dự án; đến nay Dự án thành phần 1 (Đầu tư hạ tầng kết nối các ga trên tuyến và quảng trường ga) đã khởi công gói thầu XL01 gồm 5 vị trí ga ngày 19/12/2025.

Ban Đường sắt đang triển khai thi công san lấp mặt bằng quảng trường tại 3 vị trí ga Lào Cai, Phú Thọ và Nam Hải Dương, còn 2 vị trí ga Bắc Hồng và Lương Tài do mặt bằng bàn giao nhỏ lẻ, xôi đỗ chưa đảm bảo công địa triển khai thi công đồng loạt. Với tuyến kết nối và quảng trường của 15 ga còn lại hiện đang thực hiện khảo sát, thiết kế kỹ thuật, dự kiến hoàn thành để triển khai lựa chọn nhà thầu xây lắp, tổ chức thi công từ quý IV/2026.

Dự án thành phần 2 (dự án đầu tư xây dựng công trình đường sắt) hiện đang được tổng hợp hoàn thiện hồ sơ BCNCKT theo quy định để trình Hội đồng thẩm định BCNCKT Dự án. Các thủ tục pháp lý để phê duyệt Dự án thành phần 2 gồm: báo cáo đánh giá tác động môi trường, khả năng đảm bảo thoát lũ và đảm bảo an toàn đê điều, xác định cấp độ thông tin của hệ thống thông tin, xác định dự án thuộc danh mục dự án trọng yếu có yêu cầu về đảm bảo quốc phòng an ninh cũng đang được tích cực triển khai. Cùng đó, chủ đầu tư cũng đang thực hiện công tác lựa chọn tư vấn để lập, giám sát, thẩm tra công tác thiết kế kĩ thuật.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, công tác GPMB tại 6 địa phương và 1 tiểu dự án di dời đường điện còn chậm, do tiến độ triển khai cắm cọc GPMB chậm, chủ đầu tư còn thận trọng trong triển khai.

Nỗ lực khởi công dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam tháng 12/2027

Bộ trưởng Trần Hồng Minh đánh giá, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan, các tiêu chuẩn, quy chuẩn, đơn giá, định mức với khối lượng lớn đã cơ bản hoàn thành. Đây là tiền đề, cơ sở quan trọng để thời gian tới các dự án triển khai thuận lợi, giảm thiểu vướng mắc.

Để thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án thời gian tới, Bộ trưởng yêu cầu Ban Quản lý dự án Thăng Long, Ban Quản lý dự án Đường sắt xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai dự án, rõ hạng mục công việc, tiến độ từ công tác GPMB, tư vấn, khảo sát, thi công…; phân công nhiệm vụ cụ thể rõ người, rõ việc.

Đối với việc phân chia các gói thầu, bao gồm kết cấu hạ tầng đoạn tuyến, nhà ga, phương tiện, thiết bị, vật tư, cần nghiên cứu kĩ, trong đó lưu ý đảm bảo chủ trương về sử dụng sản phẩm, dịch vụ trong nước để kích thích sản xuất, nền kinh tế.

Riêng với đào tạo nguồn nhân lực, Bộ trưởng yêu cầu cần rà soát, xác định rõ nhu cầu từng trình độ, nghề nghiệp theo lộ trình, đảm bảo vừa đáp ứng nhân lực triển khai dự án và vận hành sau này, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển đường sắt, tránh đào tạo dàn trải, dẫn đến dư thừa nhân lực sau này khi các dự án đã hoàn thành đầu tư.

"Hai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phải cố gắng triển khai theo các mốc tiến độ đã đề ra. Riêng với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, phải nỗ lực để khởi công dự án vào tháng 12/2027", Bộ trưởng yêu cầu.

Phan Trang