In bài viết

Phát triển công nghiệp văn hóa: Tài năng là cốt lõi, công nghệ là động lực

(Chinhphu.vn) - Phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật chất lượng cao là yếu tố quan trọng để thúc đẩy công nghiệp văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số. Trong đó, việc kết hợp giữa phát hiện, đào tạo, trọng dụng nhân tài với ứng dụng công nghệ và xây dựng môi trường sáng tạo chuyên nghiệp có ý nghĩa then chốt, góp phần nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và khả năng lan tỏa của các sản phẩm văn hóa Việt Nam.

22/11/2026 09:30
Phát triển nhân lực nghệ thuật biểu diễn: “Chìa khóa” để công nghiệp văn hóa bứt phá - Ảnh 1.

Phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật phải chú trọng đồng thời cả 2 yếu tố: bồi dưỡng tài năng và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ - Ảnh: chinhphu.vn/Minh Thư

Phát triển nhân lực phải song hành giữa tài năng và công nghệ

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định văn hóa, con người vừa là nền tảng, vừa là nguồn lực nội sinh, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết của sự phát triển nhanh, bền vững. Trên nền tảng đó, công nghiệp văn hóa được định hướng trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao vị thế, sức mạnh mềm và khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường đầu tư và phát triển thị trường, yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực sáng tạo chất lượng cao ngày càng trở nên cấp thiết.

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Vương Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam cho rằng, phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật trong giai đoạn hiện nay cần đặc biệt chú trọng mối quan hệ giữa 2 yếu tố cốt lõi là tài năng và công nghệ. Đồng thời, phải có cơ chế phát hiện, đào tạo, sử dụng nhân tài phù hợp, tạo môi trường thuận lợi để đội ngũ nghệ sĩ phát huy năng lực sáng tạo.

Theo NSND Vương Duy Biên, tài năng luôn giữ vị trí trung tâm trong hoạt động sáng tạo nghệ thuật. Nếu thiếu tài năng, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng khó tạo ra những sản phẩm có giá trị nghệ thuật thực chất. Ngược lại, nghệ sĩ dù có năng lực chuyên môn xuất sắc nhưng không được hỗ trợ bởi công nghệ phù hợp thì khả năng sáng tạo, hoàn thiện tác phẩm và tiếp cận công chúng cũng sẽ gặp những giới hạn nhất định.

Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, NSND Vương Duy Biên khẳng định, phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật phải chú trọng đồng thời cả 2 yếu tố: bồi dưỡng tài năng và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ. Khi tài năng được hỗ trợ bởi công nghệ, các giá trị nghệ thuật sẽ có thêm điều kiện để phát huy, tiếp cận công chúng rộng rãi hơn và tạo ra những sản phẩm có sức cạnh tranh.

Phát triển nhân lực nghệ thuật biểu diễn: “Chìa khóa” để công nghiệp văn hóa bứt phá - Ảnh 2.

Nghệ sĩ Nhân dân Vương Duy Biên, Nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam - Ảnh: chinhphu.vn/Minh Thư

Trong định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam chúng tôi xác định sáu chữ: "Sáng tạo – Bản sắc – Lan tỏa". Trong đó, sáng tạo là yếu tố đầu tiên, bởi văn hóa không đứng yên mà luôn vận động, đổi mới; sản phẩm văn hóa ngày hôm nay phải phát triển hơn so với ngày hôm qua", NSND Vương Duy Biên nhấn mạnh. 

Các thế hệ nghệ sĩ hiện nay có nhiều điều kiện thuận lợi hơn nhờ công nghệ và tư duy sáng tạo mới. Tuy nhiên, sáng tạo phải đi liền với bản sắc. Nếu chỉ chú trọng yếu tố mới lạ mà thiếu nền tảng văn hóa, bản sắc dân tộc thì sự lan tỏa của sản phẩm cũng khó tạo nên giá trị bền vững. Ngược lại, khi sáng tạo được đặt trên nền tảng bản sắc, các sản phẩm nghệ thuật không chỉ có khả năng tiếp cận công chúng mà còn góp phần quảng bá, khẳng định giá trị văn hóa Việt Nam.

Để làm được điều đó, trước hết phải có chính sách phát hiện người tài, xây dựng chiến lược đào tạo bài bản và cơ chế đãi ngộ phù hợp. Cùng với đó là đầu tư, phát triển công nghệ, trang thiết bị và hạ tầng kỹ thuật để đội ngũ sáng tạo có điều kiện ứng dụng những thành tựu mới vào nghệ thuật biểu diễn nói riêng và các lĩnh vực văn hóa nói chung.

Theo NSND Vương Duy Biên, hiện nay, các Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, các nghị quyết có tính bổ trợ, tạo nền tảng cho việc triển khai chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, để các chủ trương thực sự đi vào cuộc sống, cần tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, đào tạo, sáng tạo và ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật.

Sử dụng nhân tài phải đúng người, đúng chuyên môn và tạo không gian sáng tạo

NSND Vương Duy Biên cho rằng, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ cần tài năng mà bên cạnh đó, cần có môi trường sáng tạo chuyên nghiệp và cơ hội phát triển bền vững. Khi đã có chủ trương, chính sách, hoàn thiện pháp luật và tạo dựng được không gian phát triển, cần phải có tư duy đúng trong phát hiện, bố trí và sử dụng nhân tài. Một người rất giỏi trong lĩnh vực này nhưng lại được bố trí làm công việc không phù hợp với chuyên môn thì khó có thể phát huy hết năng lực.

"Tôi cho rằng mỗi lĩnh vực cần những người có chuyên môn sâu, am hiểu thực tiễn và có năng lực phù hợp. Đặc biệt, người đứng đầu có vai trò rất quan trọng trong việc phát hiện và sử dụng nhân tài. Việc phát hiện được người tài mới chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là phải có cơ chế đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và tạo điều kiện để họ phát huy năng lực", NSND Vương Duy Biên bày tỏ.

Đối với lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Khi phát hiện nghệ sĩ có tài năng, năng lực sáng tạo nổi trội, nhà quản lý cần có cơ chế đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng phù hợp, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để tài năng được phát huy tối đa. Bởi hoạt động nghệ thuật đòi hỏi không gian sáng tạo, sự tự do trong tìm tòi, thể nghiệm cùng những điều kiện chuyên môn, kỹ thuật tương xứng để nghệ sĩ phát triển tài năng và cống hiến.

Khi khả năng sáng tạo, chất lượng tác phẩm, tài năng được phát hiện, đào tạo đúng hướng, sử dụng đúng vị trí và được hỗ trợ bởi công nghệ cùng môi trường sáng tạo chuyên nghiệp, nguồn nhân lực nghệ thuật sẽ trở thành động lực quan trọng để nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và khả năng phát triển bền vững của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Minh Thư