Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: Công tác đặc xá phải gắn chặt với tái hòa nhập cộng đồng

Hội nghị được tổ chức tại Bộ Công an, kết nối trực tuyến tới công an 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Đặc xá thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, công tác đặc xá luôn là chủ trương lớn, thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo, mang đậm bản sắc văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam; thể hiện tinh thần nhân văn sâu sắc của chế độ ta đối với những người lầm lỗi, biết ăn năn, hối cải, tích cực sửa chữa lỗi lầm để trở thành người lương thiện.

Kế thừa và phát huy truyền thống nhân đạo của dân tộc, hơn 80 năm qua, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng xã hội. Từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá, tha tù trước thời hạn cho gần 100.000 người. Những người được đặc xá trở về với gia đình, được các cấp, các ngành, tổ chức, đoàn thể tiếp nhận, tạo điều kiện, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước chuyển tiếp sang giai đoạn phát triển mới của đất nước, gắn với nhiều sự kiện chính trị quan trọng như Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI, bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026).

Với ý nghĩa đó, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 về đặc xá năm 2026 và Quyết định số 481/QĐ-CTN ngày 9/4/2026 về thành lập Hội đồng Tư vấn đặc xá. Bộ Công an, Cơ quan Thường trực Hội đồng Tư vấn đặc xá Trung ương đã phối hợp với các bộ, ngành tham mưu ban hành các quyết định triển khai công tác đặc xá năm 2026.

Mặc dù thời gian triển khai rất ít, rất gấp, các thành viên Hội đồng Tư vấn đặc xá Trung ương cùng các ban, bộ, ngành, đặc biệt là các trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự trên cả nước đã nhanh chóng hoàn tất hồ sơ, quy trình, thủ tục; tổ chức xét duyệt chặt chẽ, thận trọng, đúng đối tượng, điều kiện, bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, dân chủ, đúng pháp luật, đáp ứng yêu cầu chính trị và đối ngoại.

Hội đồng Tư vấn đặc xá Trung ương đã trình Chủ tịch nước ký Quyết định số 751/QĐ-CTN ngày 26/5/2026 đặc xá, tha tù trước thời hạn cho 9.950 phạm nhân.

Theo báo cáo của Bộ Công an, ngày 1/6/2026, các cơ sở giam giữ thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng trên toàn quốc đồng loạt tổ chức lễ công bố Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước. Các buổi lễ được tổ chức trang trọng, an toàn; công tác an ninh, trật tự được bảo đảm trước, trong và sau lễ công bố. Tại các cơ sở giam giữ, người được đặc xá được hỗ trợ tàu xe, cấp thẻ căn cước, sim điện thoại,.. tạo điều kiện để người được đặc xá sớm ổn định cuộc sống, tìm kiếm việc làm và tái hòa nhập cộng đồng.

Cùng với công tác tổ chức đặc xá, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp phối hợp với chính quyền, đoàn thể và các tổ chức thành viên tiếp tục đồng hành, giáo dục, giúp đỡ người được đặc xá tái hòa nhập cộng đồng. Bộ Công an cũng chủ động chuẩn bị các điều kiện để người được đặc xá tiếp cận thủ tục hành chính, việc làm và các nguồn hỗ trợ cần thiết sau khi trở về địa phương.

Công tác tái hòa nhập cộng đồng tiếp tục được các địa phương quan tâm. Công an các địa phương tiếp tục quản lý, giáo dục, hỗ trợ người được đặc xá; kịp thời tham mưu giải quyết khó khăn, tạo điều kiện để họ ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng và hạn chế nguy cơ tái phạm. Thực tiễn những năm qua cho thấy, nhiều người được đặc xá sau khi trở về đã tích cực lao động sản xuất, chấp hành tốt pháp luật và ổn định cuộc sống.

Nhiều mô hình hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng

Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, kết quả công tác đặc xá năm 2026 là minh chứng cho sự nỗ lực, cố gắng của các lực lượng, đặc biệt tại các cơ sở giam giữ, thi hành án hình sự. Bằng tình thương và trách nhiệm, các lực lượng đã vượt qua nhiều khó khăn, vất vả, làm tốt công tác quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân, giúp họ từ bỏ quá khứ lầm lỗi, chấp hành tốt quy định của pháp luật, nội quy giam giữ, tích cực học tập, cải tạo để trở thành người lương thiện.

Cùng với công tác đặc xá, các ban, bộ, ngành, chính quyền địa phương, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân đã khẩn trương triển khai nhiều hoạt động tiếp nhận người được đặc xá trở về với gia đình và cộng đồng.

Bộ Công an và các địa phương đã chú trọng xây dựng, nhân rộng các mô hình tái hòa nhập cộng đồng, giải quyết việc làm cho người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá. Đến nay, cả nước đã xây dựng 1.846 mô hình tái hòa nhập cộng đồng, trong đó có 106 mô hình tiêu biểu, có sức lan tỏa, mang lại hiệu quả thiết thực như: "Ba giảm, bốn giữ", "Dòng họ tự quản về an ninh, trật tự", "Chi hội Cựu chiến binh vận động nhân dân phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy" ở Ninh Bình; "Dòng họ tự quản bản Bình Yên" ở Điện Biên; "Quỹ Phát triển tái hòa nhập cộng đồng" ở Đồng Tháp; "Doanh nhân với an ninh, trật tự" ở Thanh Hóa; "5 đồng hành" ở Quảng Trị; "Câu lạc bộ Bạn giúp bạn" ở Quảng Ninh.

Việc triển khai chính sách cho người chấp hành xong án phạt tù vay vốn tín dụng theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Đến nay, đã có 13.000 người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn với số tiền trên 1.000 tỷ đồng để đầu tư sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế gia đình, ổn định cuộc sống.

Một số địa phương có tỉ lệ người chấp hành xong án phạt tù được tiếp cận nguồn vốn vay cao như Phú Thọ, Thanh Hóa, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh, Lâm Đồng, Gia Lai, Ninh Bình. Đặc biệt, Ninh Bình là địa phương đầu tiên trong cả nước có hai cơ sở sản xuất sử dụng lao động là người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn tín dụng, góp phần tạo việc làm, ổn định cuộc sống, phát huy hiệu quả chính sách hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

Bên cạnh đó, nhiều địa phương đã đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, giáo dục, tư vấn, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm thông qua các chương trình thiết thực như: "Tiếp nhận, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù về địa phương - Viết tiếp ước mơ, kiến tạo cuộc sống" ở Ninh Bình; "Ánh sáng nẻo về" ở Vĩnh Long; "Phiên chợ tình người" ở Thanh Hóa; "Thắp sáng ước mơ hoàn lương" ở Phú Thọ, Tây Ninh. Các mô hình, chương trình này góp phần giảm mặc cảm, xóa bỏ định kiến xã hội, tạo điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá năm 2026 ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng bền vững.

Năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rút kinh nghiệm, phát huy kết quả công tác đặc xá vừa qua, tập trung thực hiện một số nhiệm vụ.

Thứ nhất, tiếp tục quán triệt đầy đủ, sâu sắc và cụ thể hóa chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong công tác thi hành án hình sự nói chung, công tác đặc xá nói riêng, bảo đảm dân chủ, khách quan, minh bạch. Trên cơ sở kết quả công tác đặc xá năm 2026 và các lần đặc xá vừa qua, tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm, bổ sung, hoàn thiện chính sách, pháp luật về đặc xá.

Thứ hai, tổ chức tốt công tác tuyên truyền, phổ biến rộng rãi chủ trương, chính sách nhân đạo, nhân văn về đặc xá, khoan hồng; các quy định của Luật Đặc xá, quyết định về đặc xá của Chủ tịch nước; kết hợp đấu tranh, ngăn chặn, phản bác các luận điệu, hành vi chống phá, tiêu cực, đi ngược lại chủ trương, chính sách về đặc xá.

Thứ ba, tổ chức giam giữ, quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân; thực hiện đúng, đầy đủ chế độ, chính sách đối với phạm nhân theo quy định của Luật Thi hành án hình sự. Tạo sự bình đẳng, động lực để tất cả phạm nhân có cơ hội, điều kiện như nhau tích cực lao động, cải tạo, hướng thiện, hướng tới mục tiêu chấp hành xong án phạt tù được xem xét giảm án, đặc xá, tha tù trước thời hạn.

Thứ tư, công tác đặc xá phải luôn gắn kết chặt chẽ với công tác tái hòa nhập cộng đồng.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các địa phương, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch, tạo điều kiện, giúp đỡ người được đặc xá trở về nơi cư trú sớm ổn định cuộc sống; tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị định số 49/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết Luật Thi hành án hình sự về công tác tái hòa nhập cộng đồng.

Bộ Công an và Ngân hàng Chính sách xã hội hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố sửa đổi, bổ sung Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù; mở rộng diện đối tượng, thời hạn và mức vốn vay, tạo điều kiện để ngày càng nhiều người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá tiếp cận nguồn vốn chính thức, có thêm điều kiện làm lại cuộc đời.

Phó Thủ tướng Thường trực mong muốn các cấp, các ngành, tổ chức chính trị-xã hội, doanh nghiệp, cá nhân và gia đình cùng tạo điều kiện để người được đặc xá nhanh chóng tái hòa nhập cộng đồng, không kỳ thị, xa lánh, giúp họ xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống.

Nhấn mạnh tái hòa nhập cộng đồng là một trong những yếu tố quan trọng giúp người được đặc xá ổn định cuộc sống, không tái phạm tội, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng công tác này cũng góp phần phòng ngừa, kéo giảm tội phạm. Đây là một bộ phận trong tổng thể các giải pháp của cả hệ thống chính trị, với lực lượng công an làm nòng cốt, từ tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, răn đe, phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ đến nâng cao đời sống nhân dân, tạo việc làm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh thêm, hiệu quả công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm không chỉ được đánh giá qua số vụ án được khởi tố, số người bị bắt, truy tố, xét xử mà còn thể hiện ở những kết quả đạt được sau mỗi vụ án. Qua điều tra, xử lý các vụ án, cơ quan chức năng phát hiện những sai phạm, bất cập để hoàn thiện thể chế, chính sách, không để vi phạm tiếp diễn; đồng thời chú trọng khắc phục, thu hồi tài sản trong quá trình điều tra và thi hành án.

Mục tiêu của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm không chỉ là xử lý các vụ án mà quan trọng hơn là giữ vững an ninh, trật tự, bảo đảm pháp luật được thực hiện nghiêm, xây dựng xã hội bình yên, ổn định. Ở đâu có tội phạm phải đấu tranh quyết liệt, không để hình thành điểm nóng, phức tạp về an ninh, trật tự.

Thứ năm, công tác đặc xá cần được thực hiện đồng bộ từ chủ trương, chính sách, pháp luật đến tổng kết, đánh giá kết quả, hiệu quả; theo dõi, quản lý người được đặc xá và bảo đảm tình hình an ninh, trật tự liên quan đến công tác đặc xá.

Đồng thời, cần sơ kết, tổng kết, đúc rút kinh nghiệm và khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân có nhiều thành tích, bảo đảm xứng đáng, đúng đối tượng, qua đó lan tỏa tinh thần, ý nghĩa của công tác đặc xá.

Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã trao tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, đột xuất trong công tác đặc xá 2026.

Phương Nguyên