Ra mắt Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia kinh tế xanh

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng cho rằng thế giới đã đi một chặng đường dài từ nhận thức đến hành động, từ những khái niệm ban đầu về bảo vệ môi trường, xác lập vị trí của môi trường trong phát triển kinh tế - xã hội, cho đến xác định mô hình kinh tế xanh, phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp; và đến nay môi trường đã "hiện thân ngay trong từng dự án phát triển". Tại Việt Nam, thuật ngữ "kinh tế xanh", "kinh tế tuần hoàn" đã được nêu từ Đại hội XIII của Đảng, và đến nay đã thể hiện rất rõ trong các nghị quyết của Đại hội XIV.

Vì vậy, việc thành lập VGA "đánh dấu sự chuyển từ nhận thức sang hành động" về chuyển đổi xanh, diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang rà soát các chính sách liên quan phát triển bền vững. Đây không chỉ là kết quả của quá trình chuyển mình về tư duy của Nhà nước, cùng với sự nhanh nhạy của doanh nghiệp, nhà quản lý, nhà khoa học, mà còn là một trong những hoạt động triển khai sớm chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV về chuyển sang mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, gắn với 2 xu thế mạnh mẽ hiện nay là chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Theo Phó Thủ tướng, thách thức lớn nhất hiện nay đối với các quốc gia không chỉ là thiên tai, biến đổi khí hậu hay các biến động toàn cầu, mà là lựa chọn con đường phát triển. Trong bối cảnh dân số thế giới tăng nhanh, các nguồn tài nguyên thiên nhiên truyền thống đang cạn kiệt, cho thấy mô hình phát triển truyền thống không còn phù hợp. Bên cạnh đó, các hàng rào kỹ thuật liên quan dấu vết carbon đang ngày càng rõ rệt, đơn cử, lĩnh vực hàng không, hàng hải sẽ phải chịu thuế carbon trong thời gian tới. Vì vậy, việc tiếp tục sử dụng nguồn nhiên liệu hóa thạch sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Trong khi đó, kinh tế xanh toàn cầu đã đạt quy mô trên 5.000 tỷ USD và tăng rất nhanh hằng năm, cho thấy đây là xu thế không đảo ngược.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số là con đường để các nước đi sau như Việt Nam xác lập tự cường, tự chủ. Việt Nam có tiềm năng rất lớn về năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi với quy mô hàng trăm GW. Đây là nguồn năng lượng xanh, năng lượng sạch hết sức hấp dẫn với các nhà đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bên cạnh đó, chuyển đổi xanh không chỉ giới hạn ở lĩnh vực năng lượng mà còn mở rộng sang giao thông, nông nghiệp, du lịch và nhiều ngành kinh tế khác, theo các tiêu chí cụ thể về phát thải, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường, hướng tới mô hình phát triển bền vững trên toàn bộ nền kinh tế.

"Chuyển đổi xanh là quá trình khó khăn, giống như một "cuộc chiến đấu", đòi hỏi sự đoàn kết toàn cầu. Và VGA không chỉ là nơi gặp gỡ mà còn là nơi hội tụ trí tuệ và nguồn lực để kết nối với cộng đồng quốc tế, tận dụng thách thức thành cơ hội", Phó Thủ tướng chia sẻ và nêu hai vấn đề lớn đang đặt ra đối với chuyển đổi xanh ở Việt Nam.

Thứ nhất là các vướng mắc về cơ chế, chính sách, điển hình như điện gió ngoài khơi có tiềm năng rất lớn nhưng nhiều dự án kéo dài nhiều năm chưa triển khai được. Vì vậy, VGA cần phối hợp, tham gia cùng với các bộ, ngành, doanh nghiệp để rà soát, đề xuất tháo gỡ các chính sách đang cản trở, "khi chính sách được giải quyết thì các vấn đề về tài chính, công nghệ và hiệu quả đầu tư sẽ được khơi thông". Phó Thủ tướng cũng khẳng định nguồn tài chính xanh hiện nay "không thiếu", vấn đề là tạo được niềm tin và cơ chế phù hợp để thu hút nguồn lực.

Thứ hai là chuyển đổi xanh chỉ có thể thực hiện hiệu quả nếu dựa vào công nghệ, điển hình là lĩnh vực năng lượng từ tích trữ điện, ổn định hệ thống, đến sản xuất nhiên liệu xanh mới như hydrogen xanh, amoniac xanh, trung hòa carbon...

Phó Thủ tướng mong muốn ngay sau khi thành lập, VGA sẽ có chương trình hành động và cơ chế làm việc hiệu quả, xuất phát từ thực tiễn, gắn với dự án cụ thể.

Lãnh đạo VGA cho biết, Hiệp hội ra đời với mục tiêu kết nối doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức xã hội để chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và giải pháp chuyển đổi xanh; đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường, góp phần vào phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

Với mục tiêu đồng hành cùng Nhà nước trong lộ trình chuyển đổi xanh, VGA sẽ tập trung vào lĩnh vực ứng dụng các giải pháp công nghệ số nhằm tối ưu hóa quá trình chuyển đổi xanh; hình thành và nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải tại doanh nghiệp và cộng đồng; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu; chuẩn bị năng lực, dữ liệu và các mô hình điển hình, sẵn sàng đóng góp kinh nghiệm của Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế.

VGA đặt ra một số mục tiêu trong nhiệm kỳ 2026-2030: Phát triển ít nhất 2.000 hội viên, có chi hội tại 34 tỉnh, thànhphố; hỗ trợ trực tiếp 2.000 doanh nghiệp và hợp tác xã trong lập báo cáo về các tiêu chí Môi trường - Xã hội - Quản trị doanh nghiệp (ESG), kiểm kê phát thải và tiếp cận thị trường xanh; đào tạo 10.000 cán bộ doanh nghiệp về ESG, giảm phát thải khí nhà kính bằng 0 (Net-Zero) và kinh tế tuần hoàn, tiêu chuẩn công nghiệp phát thải thấp; triển khai 1.000 mô hình cộng đồng xanh gắn với điều kiện thực tiễn của địa phương…

Minh Khôi