Tăng cường các giải pháp phòng, chống buôn lậu thuốc lá theo Chỉ thị 25 của Thủ tướng Chính phủ

Nội dung trên được nhấn mạnh tại hội nghị triển khai Chỉ thị số 25/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng, chống buôn lậu, vận chuyển, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới, do Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) tổ chức ngày 6/8 tại TPHCM.

Phương thức hoạt động các đối tượng ngày càng tinh vi

Theo các đại biểu, sau nhiều năm tăng cường kiểm tra, xử lý, thuốc lá nhập lậu không còn được bày bán công khai như trước. Tuy nhiên, các đường dây buôn lậu đã nhanh chóng thay đổi phương thức hoạt động nhằm né tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng.

Ông Phạm Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng cho biết, thuốc lá nhập lậu hiện chủ yếu được tiêu thụ theo phương thức "đánh nhanh, rút gọn". Các điểm bán chỉ cất giữ số lượng nhỏ phục vụ khách quen hoặc khách du lịch, bán hết mới tiếp tục lấy hàng nhằm giảm nguy cơ bị phát hiện, xử lý.

Trên các tuyến vận chuyển, các đối tượng cải tạo phương tiện để tạo khoang chứa bí mật, ngụy trang thuốc lá nhập lậu trong hàng hóa hợp pháp hoặc chia nhỏ hàng hóa gửi theo xe khách, xe trung chuyển, dịch vụ chuyển phát nhằm đối phó với công tác kiểm tra. Có vụ việc lực lượng chức năng phát hiện tới 30.000 bao thuốc lá nhập lậu được cất giấu trong phương tiện vận tải.

Tại TPHCM, địa bàn tiêu thụ lớn và là đầu mối giao thông của khu vực phía Nam, tình trạng kinh doanh thuốc lá nhập lậu và thuốc lá trái phép vẫn diễn biến phức tạp.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng trên địa bàn Thành phố đã phát hiện, xử lý 97 vụ việc liên quan đến thuốc lá nhập lậu và thuốc lá điện tử; tạm giữ gần 100.000 bao thuốc lá, khởi tố 25 vụ với 30 bị can.

Theo các cơ quan chức năng, bên cạnh việc lợi dụng đường mòn, lối mở khu vực biên giới, các đối tượng còn khai sai chủng loại, số lượng hàng hóa theo hình thức tạm nhập tái xuất để đưa hàng quay trở lại tiêu thụ trong nước hoặc chia nhỏ lô hàng xuống dưới ngưỡng xử lý hình sự nhằm né tránh chế tài.

Không chỉ trên tuyến đường bộ, hoạt động buôn lậu trên biển cũng tiếp tục diễn biến phức tạp. Đại tá Nguyễn Văn Tranh, Phó Tư lệnh Pháp luật Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 cho biết, trên các tuyến biển, nhiều đối tượng sẵn sàng điều khiển phương tiện đâm va, chống trả lực lượng chức năng khi bị phát hiện, truy đuổi.

Đáng chú ý, các đường dây buôn lậu đang chuyển mạnh sang sử dụng nền tảng số để tổ chức hoạt động. Sau khi tập kết hàng tại khu vực giáp biên, các đối tượng sử dụng Zalo, Facebook và các ứng dụng nhắn tin để điều hành việc vận chuyển, giao nhận. Đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, hoạt động mua bán chủ yếu diễn ra trong các hội, nhóm kín; thành viên được sàng lọc kỹ, giao dịch qua tin nhắn riêng và nhanh chóng xóa tài khoản khi có dấu hiệu bị theo dõi.

Một diễn biến mới được các lực lượng chức năng cảnh báo là sự xuất hiện của thuốc lá điện tử chứa chất ma túy. Thiếu tướng Đỗ Ngọc Cảnh, Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm thuộc Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cho biết, chỉ trong tháng 7, lực lượng Biên phòng đã liên tiếp phát hiện các vụ vận chuyển thuốc lá điện tử chứa các hợp chất vừa được bổ sung vào danh mục chất ma túy.

Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã phát hiện hơn 150 vụ với trên 190 đối tượng vi phạm, thu giữ khoảng 21.000 bao thuốc lá nhập lậu cùng hơn 25 tấn nguyên liệu lá thuốc lá nhập lậu.

Tăng cường phối hợp, nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn

Để triển khai hiệu quả Chỉ thị số 25/CT-TTg, các đại biểu cho rằng cần tập trung nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương.

Theo đó, Ban Chỉ đạo 389 các địa phương cần tăng cường quản lý địa bàn, chủ động nắm tình hình, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng, xác định các điểm tập kết, giao nhận, cất giấu thuốc lá nhập lậu để xây dựng phương án đấu tranh, kiểm tra, bắt giữ hiệu quả.

Cùng với đó, các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về kinh doanh thuốc lá và chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm; tổ chức ký cam kết không mua bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá nhập lậu, đồng thời tăng cường tuyên truyền đối với các doanh nghiệp vận tải, nhà xe về trách nhiệm và chế tài khi vận chuyển thuốc lá nhập lậu.

Tại hội nghị, lãnh đạo Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cũng phổ biến những nội dung mới của Chỉ thị số 25/CT-TTg, trong đó nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp giữa Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên với các bộ, ngành, địa phương nhằm vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân tham gia phong trào toàn dân đấu tranh phòng, chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Chỉ thị cũng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã, phường, đặc khu trong công tác quản lý địa bàn, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan báo chí nhằm triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống buôn lậu thuốc lá trong tình hình mới.

Linh Anh