Tăng năng lực phòng thủ trước rủi ro AI và hậu lượng tử

Ngày 22/5, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì tổ chức diễn đàn Vietnam Security Summit 2026 với chủ đề "Bảo vệ tương lai số trong thế giới hậu lượng tử và AI".

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, Trưởng Ban An ninh dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho biết, sự phát triển nhanh chóng của AI và công nghệ lượng tử trong tương lai gần, đang đặt ra những thách thức mới đối với các hệ thống bảo mật truyền thống. Nhiều phương thức mã hóa hiện nay có nguy cơ không còn bảo đảm an toàn trước năng lực xử lý của điện toán lượng tử.

Từ góc độ thực tiễn, lãnh đạo Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cho rằng, không gian mạng hiện nay đã trở thành một không gian chiến lược đặc biệt quan trọng, gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, an ninh quốc gia, an ninh kinh tế và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Chính vì vậy, diễn đàn này không chỉ là sự kiện về công nghệ, mà còn là dịp để các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cùng nhìn nhận rõ hơn những nguy cơ, thách thức mới đối với an ninh mạng, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực phòng thủ, bảo vệ dữ liệu và bảo vệ hạ tầng số quốc gia.

Cần thay đổi tư duy từ ứng phó sang phòng ngừa chủ động

Tại diễn đàn, Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh, Bộ Tư lệnh tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng cũng cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu và tại Việt Nam. Vấn đề bảo đảm an ninh mạng không còn là câu chuyện của các cơ quan chuyên trách như Bộ Công an, Bộ Quốc phòng mà đã trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp, những đơn vị đang trực tiếp vận hành và sở hữu nhiều hệ thống thông tin quan trọng.

"Một trung tâm dữ liệu có thể bị tê liệt, làm gián đoạn hoạt động của hàng triệu người dùng. Một cuộc tấn công mạng vào hệ thống ngân hàng có thể gây đình trệ thanh toán diện rộng. Một sự cố của hệ thống công nghiệp có thể ảnh hưởng đến điện lực, giao thông, logistics hoặc chuỗi cung ứng quốc gia", Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng chia sẻ.

Trước những thách thức trên, Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng cho biết, việc bảo đảm an ninh mạng cần được triển khai theo hướng tổng thể, chủ động và chiến lược lâu dài.

Trong đó, cần phải thay đổi từ tư duy ứng phó sang tư duy chủ động, phòng ngừa chủ động. Các doanh nghiệp cần coi an ninh mạng là một phần trong quy trình ngay từ khâu thiết kế, không phải là bổ sung sau khi có sự cố.

Đồng thời, cần xây dựng một hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, nhằm thúc đẩy chia sẻ cảnh báo sớm, chia sẻ thông tin về nguy cơ, phối hợp ứng cứu sự cố và tổ chức diễn tập tác chiến thường xuyên.

Ưu tiên áp dụng tư duy Zero Trust

Với vai trò chủ trì ứng phó sự cố an ninh mạng trên toàn quốc và giám sát các hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia, Thiếu tá Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm An ninh mạng quốc gia kiêm Giám đốc Trung tâm VNCERT, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho rằng, thực tế nhiều cơ quan, doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã đầu tư hệ thống SOC nhưng thiếu nhân sự vận hành, thiếu khả năng phục hồi và diễn tập ứng phó.

Vì vậy, các ưu tiên trong giai đoạn tới là cần phải áp dụng tư duy Zero Trust, bảo vệ dữ liệu như tài sản quốc gia, nâng cao năng lực nhân sự, phát triển khả năng phục hồi, làm chủ công nghệ lõi, ưu tiên sản phẩm an ninh mạng trong nước, hoàn thiện khung pháp lý cho AI, tăng cường hợp tác quốc tế và xây dựng khung kiến trúc an ninh mạng Việt Nam.

Trong khuôn khổ diễn đàn, có 3 phiên hội thảo chuyên đề diễn ra song song gồm: hội thảo "Bảo đảm an ninh dữ liệu và định danh: Kiến tạo niềm tin trong hệ sinh thái số" mang đến những góc nhìn chiến lược, kinh nghiệm thực tiễn và giải pháp công nghệ nhằm bảo vệ dữ liệu, danh tính số và tăng cường khả năng chống chịu trong môi trường số hiện đại.

Hội thảo "Bảo vệ hạ tầng số trọng yếu - Trụ cột an ninh của nền kinh tế số" tập trung thảo luận các chiến lược và giải pháp tăng cường khả năng chống chịu cho hạ tầng số trong bối cảnh AI, cloud và các mối đe dọa mạng ngày càng phức tạp.

Hội thảo thứ 3 "Quản trị rủi ro an ninh mạng: Gắn kết bảo mật trong chiến lược hoạt động" tập trung thảo luận về cách doanh nghiệp tích hợp an ninh mạng vào chiến lược vận hành và đổi mới.

Tại sự kiện còn diễn ra triển lãm công nghệ an ninh mạng với sự tham gia của hơn 40 nhà cung cấp giải pháp an toàn, an ninh mạng trong nước và quốc tế.

Hiền Minh