THUẾ QUAN HOA KỲ: Tạm hoãn thuế 50% với Canada, cân nhắc đình chỉ thuế với Colombia

Tối 18/8 theo giờ Mỹ, Tổng thống Donald Trump thông báo tạm hoãn trong 3 ngày việc áp dụng mức thuế mới, vốn dự kiến có hiệu lực từ ngày 19/8. Quyết định được đưa ra chưa đầy 2 giờ trước thời điểm mức thuế dự kiến có hiệu lực. Ông Trump cho biết hai nước đã đạt được một thỏa thuận và chỉ còn chờ hoàn tất các thủ tục, văn bản liên quan. Tuy nhiên, Chính phủ Canada chưa bình luận hoặc xác nhận chính thức về thông tin này.

Thông báo được đưa ra sau cuộc trao đổi giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Canada Mark Carney chiều 18/8, cuộc đối thoại thứ hai giữa hai nhà lãnh đạo trong tuần này sau nhiều tuần đàm phán giữa quan chức hai nước. Trong thông báo, ông Trump cũng đề cập khả năng "hồi sinh" dự án đường ống dẫn dầu Keystone XL nối Canada và Mỹ, bị hủy bỏ năm 2021, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Theo kế hoạch trước đó, khoảng 20 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Canada sẽ chịu mức thuế 50%, tương đương khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Mỹ. Mức thuế này dự kiến được áp dụng kể cả với hàng hóa đủ điều kiện hưởng ưu đãi theo Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA).

Chính quyền Tổng thống Trump dự kiến áp thuế theo Mục 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 với lý do Canada có các biện pháp phân biệt đối xử đối với hàng hóa và doanh nghiệp Mỹ. Đây là lần đầu tiên Washington sử dụng điều khoản cho phép Tổng thống áp thuế lên tới 50% đối với hàng hóa từ những nước bị cho là đối xử bất công với hoạt động thương mại của Mỹ.

Các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh quan hệ thương mại Mỹ-Canada đã căng thẳng do các biện pháp thuế quan được Washington áp dụng thời gian qua. Canada muốn Mỹ giảm hoặc dỡ bỏ thuế đối với thép, nhôm và gỗ mềm, trong khi Washington tìm kiếm thêm nhượng bộ từ Ottawa về thương mại, quốc phòng và tiếp cận nguồn khoáng sản quan trọng. Mỹ cũng không hài lòng với các biện pháp thuế trả đũa của Canada, việc một số bang cấm bán rượu Mỹ và hệ thống quản lý nguồn cung sữa của nước này.

Một trong những vấn đề chính trong đàm phán là thuế đối với ô tô Canada. Hai bên đã thảo luận khả năng giảm mức thuế theo Mục 232 từ 25% xuống 15%, với khả năng giảm sâu hơn tùy thuộc hàm lượng Mỹ trong mỗi xe. Tuy nhiên, hai nước còn bất đồng về cách xác định tỉ lệ này: Washington muốn chỉ tính phần sản xuất tại Mỹ, trong khi Ottawa muốn tính toàn bộ hàm lượng có xuất xứ Bắc Mỹ, bao gồm linh kiện của Canada và Mexico.

Bộ Thương mại Mỹ cũng đã ban hành quy định mới về chứng nhận hàm lượng sản xuất tại Mỹ đối với các nhà sản xuất ô tô xuất khẩu từ Canada và Mexico, giảm tần suất chứng nhận từ hai lần xuống một lần mỗi năm. Các nhà sản xuất phải tái chứng nhận hàm lượng Mỹ trước ngày 30/9 để đề nghị khấu trừ thuế trong chu kỳ hằng năm mới bắt đầu từ ngày 1/12.

Giới chuyên gia thương mại và đại diện ngành cảnh báo mức thuế 50%, nếu được áp dụng, có thể gây mất việc làm và đóng cửa doanh nghiệp tại Canada trong một số lĩnh vực dễ bị tổn thương như gỗ, rượu vang và sữa, đồng thời làm phức tạp các cuộc đàm phán USMCA. Theo Phòng Thương mại Canada, tình trạng bất định kéo dài đã khiến nhiều doanh nghiệp trì hoãn tuyển dụng, đầu tư và mở rộng hoạt động.

Việc tạm hoãn áp thuế tạo thêm thời gian cho hai nước tiếp tục đàm phán, trong đó có các vấn đề liên quan đến USMCA. Mỹ và Canada là hai đối tác thương mại lớn, với tổng giá trị trao đổi hàng hóa và dịch vụ khoảng 880 tỷ USD năm 2025. Trước đó, Ottawa cũng để ngỏ khả năng hỗ trợ các ngành trong nước bị ảnh hưởng hoặc đình chỉ đàm phán thương mại song phương nếu Mỹ áp mức thuế mới.

Mỹ cân nhắc đình chỉ thuế đối với Colombia

Cùng thời điểm, Tổng thống Colombia Abelardo de la Espriella ngày 18/8 cho biết Mỹ sẵn sàng tạm thời đình chỉ các mức thuế đang áp dụng đối với hàng hóa Colombia.

Sau cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, ông De la Espriella cho biết Washington thể hiện thiện chí đối với đề nghị của Colombia và hai bên đang tiến hành các thủ tục cần thiết. Tổng thống Colombia đã chỉ đạo Bộ trưởng Thương mại Mauricio Gómez tới Washington để thúc đẩy việc đạt thỏa thuận.

Ngày 24/6, Mỹ áp mức thuế bổ sung 12,5% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ Colombia theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ, liên quan đến cuộc điều tra về các biện pháp của các nước nhằm ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Trong khi Colombia chịu mức thuế 12,5%, Ecuador, Argentina, Mexico, Guatemala và Honduras chịu mức 10%.

Colombia đề nghị Mỹ tạm đình chỉ thuế trong bối cảnh nước này đang khắc phục hậu quả trận động đất độ lớn 7,4 xảy ra ngày 10/8. Chính phủ Colombia cũng đã đệ trình dự luật cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất toàn bộ hoặc một phần bằng lao động cưỡng bức.

An Bình