Tri thức, dữ liệu và công nghệ để Việt Nam mạnh về biển

Phát biểu tại Diễn đàn Biển Việt Nam năm 2026 diễn ra ngày 2/10 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng để Việt Nam bứt phá trong phát triển biển.

Theo Thứ trưởng, biển và đại dương là không gian liên thông toàn cầu. Các vấn đề về tài nguyên, môi trường, khí hậu và phát triển bền vững ngày càng mang tính xuyên biên giới, đòi hỏi hợp tác quốc tế trở thành một trụ cột chiến lược của khoa học và công nghệ biển.

Trong đó, ngoại giao khoa học biển là cầu nối giúp Việt Nam tiếp cận tri thức, công nghệ tiên tiến, đồng thời tham gia sâu hơn vào các mạng lưới nghiên cứu quốc tế và đóng góp sáng kiến giải quyết những vấn đề chung về biển và đại dương.

Giai đoạn 2026–2030, ngành KH&CN định hướng coi dữ liệu biển là hạ tầng chiến lược quốc gia, đồng thời chuyển từ ứng dụng sang làm chủ công nghệ. Hiệu quả nhiệm vụ khoa học và công nghệ biển sẽ được nhìn từ công nghệ làm chủ, sản phẩm tạo ra và năng lực quốc gia hình thành, thay vì chỉ dựa vào số lượng đề tài hay báo cáo.

Bộ KH&CN đề xuất 4 hướng hợp tác quốc tế trọng tâm, tập trung vào nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ, kết nối dữ liệu và phát triển nhân lực khoa học biển.

Một trong những ưu tiên là hợp tác nghiên cứu, tiếp nhận, chuyển giao và làm chủ các công nghệ biển tiên tiến như phương tiện ngầm tự hành, viễn thám đại dương, cáp ngầm biển tốc độ cao, trung tâm dữ liệu biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi và công nghệ sinh học biển.

Cùng với công nghệ, Việt Nam sẽ tăng cường hợp tác xây dựng, kết nối hạ tầng dữ liệu đại dương khu vực và toàn cầu; tham gia sâu hơn vào các chương trình quan trắc, chia sẻ và khai thác dữ liệu trong khuôn khổ Thập kỷ Khoa học đại dương vì sự phát triển bền vững 2021–2030 của Liên Hợp Quốc.

Bộ KH&CN cũng thúc đẩy liên kết giữa các tổ chức nghiên cứu biển trong nước với các trường đại học, viện và trung tâm nghiên cứu biển có thế mạnh trên thế giới, hướng tới nâng cao năng lực của các tổ chức nghiên cứu biển Việt Nam, từng bước đạt trình độ dẫn đầu ASEAN.

Một trọng tâm khác là đào tạo, thu hút nhân lực khoa học biển chất lượng cao, trong đó nghiên cứu cơ chế tăng cường hợp tác đào tạo quốc tế và thu hút các chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu tham gia trực tiếp vào các chương trình khoa học và công nghệ biển trọng điểm.

Thu Giang