Giải quyết các yêu cầu cấp bách của công tác phòng, chống ma túy và tội phạm trong tình hình mới

Xây dựng, nhân rộng địa bàn không ma túy, không tội phạm

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết: Chương trình nhằm tiếp tục phát huy những thành tựu, kết quả đã đạt được, bài học kinh nghiệm phòng, chống tội phạm và ma túy trong giai đoạn trước đây. Đồng thời, tiếp nối và phát huy kết quả đạt được trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030.

Bảo đảm hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ phòng, chống tội phạm và ma túy trong tình hình mới, nhất là một số chỉ tiêu, nhiệm vụ chưa có tiền lệ, như: Kéo giảm bền vững tội phạm, phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội; đến năm 2030 đạt ít nhất 50% số địa bàn cấp xã và 20% địa bàn cấp tỉnh không có ma túy. Xây dựng, nhân rộng địa bàn không ma túy, không tội phạm.

Đồng thời đáp ứng, giải quyết các yêu cầu cấp bách, khách quan của công tác phòng, chống tội phạm và ma túy trong tình hình mới, nhất là giải quyết căn bản nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm, từng bước kéo giảm tội phạm, giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại của ma túy; tập trung giải quyết tình hình tội phạm; tăng cường nguồn lực đầu tư, trang thiết bị bảo đảm cho phòng, chống tội phạm và ma túy; chủ động ứng phó, phòng ngừa với các nguy cơ, thách thức phi truyền thống tác động đến tình hình tội phạm và ma túy...

Chương trình tiếp nối, kế thừa các chương trình, chiến lược quốc gia về phòng, chống tội phạm và ma túy các giai đoạn trước, bảo đảm tính liên tục, không bị gián đoạn việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ, nguồn lực đầu tư phục vụ công tác phòng, chống tội phạm và ma túy.

Tích hợp, tăng tính liên kết hoạt động phòng, chống tội phạm và phòng, chống ma túy trong một chương trình mục tiêu quốc gia bảo đảm đồng bộ, thống nhất, hiệu quả, tinh gọn đầu mối, tiết kiệm nhân lực và nguồn lực đầu tư.

Chương trình được thực hiện trên phạm vi toàn quốc

Về đối tượng thụ hưởng của Chương trình, người nghiện ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện ma túy, người tham gia điều trị nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy và người vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy thuộc diện được trợ giúp pháp lý.

Người bị hại, nạn nhân của tội phạm, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân khác bị tội phạm tác động; người yếu thế, có nguy cơ bị tội phạm xâm hại; người bị buộc tội; người chấp hành án hình sự; người thuộc diện được trợ giúp pháp lý trong vụ án hình sự.

Toàn thể người dân Việt Nam, cộng đồng dân cư và các cơ quan, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân khác có liên quan.

Các cơ quan, đơn vị, cá nhân thuộc các cơ quan gồm chuyên trách phòng, chống ma túy; chuyên trách phòng, chống tội phạm; hỗ trợ, tham mưu, quản lý nhà nước về phòng, chống tội phạm và ma túy; cai nghiện ma túy; điều trị nghiện ma túy và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác tham gia phòng, chống tội phạm và ma túy.

Chương trình được thực hiện trên phạm vi toàn quốc. Thời gian thực hiện Chương trình từ năm 2026 đến hết năm 2035. Trong đó, giai đoạn I từ năm 2026 đến hết năm 2030; giai đoạn II từ năm 2031 đến hết năm 2035.

Tổng kinh phí thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030 là: 45.301,261 tỷ đồng. Dự kiến tổng kinh phí thực hiện Chương trình trong giai đoạn 2031–2035 khoảng 18.151,758 tỷ đồng.

Kéo giảm bền vững tội phạm; giảm cung, cầu, tác hại của ma túy

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, mục tiêu tổng quát của chương trình là: Phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn xã hội trong phòng, chống ma túy và tội phạm, lấy người dân làm trung tâm, địa bàn cấp xã là nền tảng; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, đầu tư trang thiết bị, thực hiện đồng bộ các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong phòng, chống ma túy và tội phạm, lấy phòng ngừa là chính, chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở nhằm kéo giảm bền vững tội phạm, giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại của ma túy, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.

Từ mục tiêu tổng quát, các mục tiêu cụ thể được đề ra là: Tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động, nâng cao trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong phòng, chống ma túy và tội phạm; phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng công an nhân dân, sự phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ của quân đội nhân dân, các cấp, các ngành, các lực lượng và sự tham gia tích cực, chủ động của nhân dân trong phòng, chống ma túy và tội phạm, giữ vững, mở rộng và tiến tới xây dựng các xã, phường, đặc khu trên toàn quốc không có ma túy, trật tự an toàn xã hội.

Thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống ma túy và tội phạm, kết hợp giữa phòng ngừa với đấu tranh, lấy phòng ngừa là chính, chủ động nhận diện và phòng ngừa tội phạm từ sớm, từ xa, từ cơ sở nhằm kéo giảm bền vững tội phạm, giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại của ma túy.

Nâng cao năng lực cho lực lượng phòng, chống ma túy và tội phạm, làm tốt công tác điều tra, xử lý tội phạm, nhất là tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm và vi phạm pháp luật trên không gian mạng, tội phạm về ma túy, tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm…

Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, kết nối và phân tích cơ sở dữ liệu, đầu tư trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác phòng, chống ma túy và tội phạm.

Bảo đảm cơ sở vật chất cho công tác cai nghiện ma túy, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xác định tình trạng nghiện ma túy, điều trị nghiện, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện ma túy, trợ giúp pháp lý và tư vấn trong phòng, chống ma túy.

Tán thành với sự cần thiết đầu tư Chương trình

Thẩm tra về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội trình bày khẳng định Chương trình đáp ứng tiêu chí xác định chương trình mục tiêu quốc gia và thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội. Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết đầu tư Chương trình nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về tăng cường công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, đồng thời tích hợp Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 đã được Quốc hội phê duyệt. Chương trình cơ bản phù hợp với chiến lược phòng, chống ma túy, tội phạm; kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội.

Chương trình cơ bản không trùng lặp với chương trình mục tiêu quốc gia khác. Tuy vậy, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì xây dựng Chương trình tiếp tục rà soát, đối chiếu các nhiệm vụ cụ thể có nội dung tương đồng, giao thoa với các chương trình mục tiêu quốc gia khác; làm rõ phạm vi, đối tượng, địa bàn, sản phẩm đầu ra và nguồn kinh phí thực hiện; trên cơ sở đó, nghiên cứu phương án lồng ghép phù hợp đối với các nội dung có thể tích hợp, bảo đảm không trùng lặp về nhiệm vụ và kinh phí, phát huy hiệu quả nguồn lực trong thực hiện mục tiêu Chương trình.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, Chính phủ đã tổ chức lập, thẩm định, trình Chương trình theo quy định của Luật Đầu tư công. Hồ sơ có đầy đủ thành phần theo quy định; chất lượng cơ bản đáp ứng yêu cầu.

Đồng thời cho rằng, hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu trong dự thảo Nghị quyết cơ bản bám sát chủ trương của Đảng, đáp ứng, giải quyết các yêu cầu cấp bách, khách quan của công tác phòng, chống ma túy và tội phạm trong tình hình mới. Phạm vi, thời gian thực hiện Chương trình từ năm 2026 đến hết năm 2035, bao gồm 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 từ năm 2026 đến hết năm 2030 và giai đoạn 2 từ năm 2031 đến hết năm 2035 là phù hợp.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cần tiếp tục rà soát một số nội dung để bảo đảm tính thống nhất, chính xác, gắn kết giữa chỉ tiêu với nhiệm vụ, hoạt động, nguồn lực thực hiện; rà soát bảo đảm các chỉ tiêu giữa 2 giai đoạn (giai đoạn 2026-2030 và giai đoạn 2031-2035) có sự kế thừa và nâng dần yêu cầu, bao quát cả lĩnh vực phòng, chống ma túy và phòng, chống tội phạm; bổ sung chỉ tiêu để bảo đảm phù hợp nghị quyết của Đảng, các quy định của pháp luật có liên quan; việc phân nhóm các mục tiêu, chỉ tiêu cần rõ ràng, tránh giao thoa, trùng lặp.

Nguyễn Hoàng