Sau thỏa thuận Mỹ-Iran, dòng chảy dầu mỏ qua Hormuz bắt đầu phục hồi

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng quá trình khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải và nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ cần thêm thời gian, trong bối cảnh nhiều yếu tố rủi ro vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Hải quân Mỹ ngày 18/6 đã chấm dứt mọi hoạt động thực thi lệnh phong tỏa quân sự đối với các cảng và khu vực ven biển của Iran. Động thái này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký MoU ngày 17/6 nhằm chấm dứt xung đột. Theo thỏa thuận, Iran cam kết cho phép các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz mà không phải trả phí trong vòng 60 ngày.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Iran đã không có hành động quân sự nhằm vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz trong 2 đêm liên tiếp và đang thực hiện đúng các cam kết ban đầu. Chỉ trong một đêm, hơn 12 triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua tuyến hàng hải này. 

Dữ liệu từ công ty Kpler cũng cho thấy một số tàu chở dầu đã bắt đầu nối lại hành trình qua Hormuz, đồng thời dự báo lưu lượng dầu vận chuyển qua khu vực có thể phục hồi gần 50% mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày nếu thỏa thuận được thực thi đầy đủ.

Tuy nhiên, triển vọng phục hồi hoàn toàn vẫn đối mặt nhiều thách thức. Trước khi xung đột bùng phát, eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, với khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế đi qua mỗi ngày. Hiện vẫn còn hơn 500 tàu mắc kẹt trong khu vực, trong khi các doanh nghiệp vận tải tiếp tục thận trọng do lo ngại nguy cơ thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ.

Một trong những trở ngại lớn nhất là việc Iran đã rải thủy lôi trên tuyến hàng hải trong thời gian xung đột. Theo các chuyên gia, công tác rà phá thủy lôi có thể kéo dài nhiều tháng do chưa xác định đầy đủ số lượng và vị trí các thiết bị này. Đánh giá trước đây của Lầu Năm Góc cho rằng quá trình bảo đảm an toàn cho toàn bộ eo biển Hormuz có thể mất tới 6 tháng.

Ngoài ra, ngay cả khi tuyến đường được mở lại hoàn toàn, việc giải phóng lượng tàu tồn đọng, khôi phục niềm tin của các hãng vận tải và tái cân bằng nguồn cung năng lượng toàn cầu cũng cần thêm thời gian. Nhiều doanh nghiệp dự kiến tiếp tục theo dõi mức độ bền vững của thỏa thuận trước khi đưa tàu trở lại khu vực. Các tổ chức nghiên cứu nhận định MoU Mỹ-Iran mới chỉ là bước giảm leo thang ban đầu, chưa phải giải pháp toàn diện cho những bất đồng giữa hai bên.

Song song với các động thái trên thực địa, Mỹ và Iran đã chính thức bước vào giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm hướng tới một thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân Iran và các vấn đề liên quan. Theo nội dung được công bố, Tehran sẽ làm loãng lượng urani làm giàu cấp độ cao, trong khi Washington cam kết miễn trừ một số biện pháp trừng phạt, tạo điều kiện để Iran nối lại hoạt động xuất khẩu dầu.

Lãnh đạo Iran đánh giá MoU là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình lâu dài tại Trung Đông. Nhiều quốc gia, trong đó có Italy, Qatar và Nhật Bản, cũng hoan nghênh thỏa thuận này, đồng thời kêu gọi các bên tận dụng cơ hội hiện nay để thúc đẩy đối thoại và ổn định khu vực. Theo kế hoạch, đại diện Mỹ và Iran sẽ gặp nhau tại Thụy Sĩ trong những ngày tới để khởi động các cuộc đàm phán triển khai thỏa thuận.

Dù căng thẳng quân sự đã có dấu hiệu hạ nhiệt, tương lai của thị trường năng lượng toàn cầu vẫn phụ thuộc đáng kể vào kết quả đàm phán Mỹ-Iran trong 60 ngày tới cũng như khả năng khôi phục an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz.

An Bình