Thỏa thuận sơ bộ Mỹ - Iran và kỳ vọng về eo biển Hormuz

Theo ông Trump, những con tàu bị mắc kẹt trong eo biển do lệnh phong toả hải quân "có thể bắt đầu quay về nhà".

Tổng thống Trump cũng đưa ra những điều kiện mà ông cho rằng Iran nên chấp nhận như một phần của thỏa thuận hòa bình, bao gồm: Iran đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân; Eo biển Hormuz được mở cửa cho giao thông hai chiều, không thu phí; Iran loại bỏ tất cả số thuỷ lôi còn sót lại trong eo biển; Mỹ - và có thể là cả Trung Quốc - sẽ phá hủy uranium làm giàu của Iran.

Mỹ xác nhận đạt thỏa thuận sơ bộ về gia hạn ngừng bắn với Iran

Ngày 28/5, một quan chức Mỹ cho biết các nhà đàm phán nước này và Iran đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận hai bên đã đạt được thỏa thuận sơ bộ, song hiện chưa rõ liệu Tổng thống Donald Trump có phê chuẩn thỏa thuận này hay không.

Trước đó cùng ngày, trả lời phỏng vấn của báo giới, Tổng thống Trump cảnh báo một thỏa thuận không đáp ứng các lợi ích cốt lõi của Mỹ có thể trở thành yếu tố dẫn tới việc Washington tái khởi động chiến dịch quân sự chống Iran.

Iran khẳng định lập trường về eo biển Hormuz và vấn đề hạt nhân

Ngày 29/5, giới chức Tehran tiếp tục thể hiện thái độ cứng rắn đối với việc kiểm soát eo biển Hormuz cũng như lượng urani làm giàu của nước này.

Trả lời truyền thông, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, ông Ebrahim Azizi, khẳng định Iran đã thiết lập quyền kiểm soát vĩnh viễn đối với hoạt động vận chuyển hàng hải tại eo biển Hormuz. Ông cho rằng Mỹ cũng như các quốc gia trong khu vực cần chấp nhận thực tế này và hành động theo các quy tắc và cơ chế riêng của Tehran. Trong khi đó, đối với lượng urani làm giàu của Iran, ông Azizi cũng cho biết Tehran không có kế hoạch chuyển giao cho "nước thứ ba, các bên trung gian, hay bất kỳ nơi nào khác".

Đáng chú ý, tuyên bố mới này trái ngược với thông báo của Nhà Trắng về việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận nguyên tắc nhằm mở lại eo biển Hormuz và khởi động các cuộc thương lượng liên quan chương trình hạt nhân của Tehran. Theo đó, Tehran sẽ không được phép thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz cũng như tham gia thương lượng về việc tiêu hủy lượng urani làm giàu ở cấp độ cao.

Các tuyên bố trái ngược cho thấy sự phức tạp của các cuộc đàm phán nhằm đạt được một bản ghi nhớ chung với mục tiêu chấm dứt cuộc khủng hoảng đang ảnh hưởng mạnh mẽ đến cuộc sống và nền kinh tế toàn cầu.

Trong khi đó, các diễn biến trên thực địa vẫn trong tình trạng căng thẳng. Truyền thông Iran cho biết tối 28/5, hệ thống phòng không nước này đã kích hoạt và đánh chặn một máy bay không người lái của Mỹ ở tỉnh Bushehr, miền Nam nước này.

An Bình