Tri ân những người còn mang nỗi đau chiến tranh

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, Đại tá Phạm Công Hữu, Phó Chính ủy Binh chủng Hóa học (Bộ Quốc phòng) nhấn mạnh ý nghĩa nhân văn sâu sắc của chương trình hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Ít ai biết rằng, chủ trương này xuất phát từ những trăn trở rất thực tế trong quá trình triển khai "Dự án hỗ trợ cải thiện chất lượng sống của Người khuyết tật tại các tỉnh bị phun rải nặng chất da cam".

"Trong quá trình thực hiện dự án, chúng tôi nhận thấy nhiều nạn nhân chất độc da cam là con đẻ của người hoạt động kháng chiến đang sống trong những căn nhà tạm bợ, xuống cấp nghiêm trọng, thiếu an toàn. Họ có hoàn cảnh rất khó khăn, nhiều trường hợp mất khả năng lao động hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của người thân nhưng lại chưa thuộc diện được hưởng các chương trình hỗ trợ nhà ở", Đại tá Phạm Công Hữu cho biết.

Từ thực tiễn đó, Binh chủng Hóa học nhận định đây là việc làm có giá trị nhân văn sâu sắc, trực tiếp thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về chăm lo người có công với cách mạng và thân nhân, phát huy truyền thống 'uống nước nhớ nguồn', 'đền ơn đáp nghĩa' của dân tộc.

Từ đề xuất của Binh chủng Hóa học, Bộ Quốc phòng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét ban hành chính sách hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở cho nhóm đối tượng đặc biệt này.

3.408 hộ gia đình cần được hỗ trợ

Để triển khai chủ trương, một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất là xác định chính xác số lượng đối tượng cần hỗ trợ. 

Đại tá Phạm Công Hữu cho biết, ở giai đoạn đầu, Binh chủng Hóa học đã phối hợp với Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam thu thập số liệu sơ bộ làm cơ sở báo cáo.

Sau khi được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương, dưới sự chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, Binh chủng Hóa học tiếp tục giao Trung tâm Hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Bộ Nội vụ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; các quân khu tăng cường phối hợp các địa phương và cơ quan liên quan tiến hành rà soát toàn diện.

Quá trình xác minh đối tượng thụ hưởng gặp không ít khó khăn. Khó khăn lớn nhất là nhiều trường hợp sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện giao thông rất khó tiếp cận. Nhiều nạn nhân chất độc da cam phải sống nhờ người thân hoặc chuyển đến nơi khác sinh sống nên việc xác minh thông tin mất nhiều thời gian.

Để khắc phục tình trạng này, công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu số được đẩy mạnh ứng dụng nhằm hỗ trợ rà soát, đối chiếu thông tin. Công tác truyền thông cũng được tăng cường để bảo đảm người dân nắm rõ chủ trương, tránh bỏ sót đối tượng đủ điều kiện hoặc xảy ra sai sót trong quá trình xét duyệt.

"Quan điểm của chúng tôi là bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch và không để xảy ra trùng lặp trong thụ hưởng chính sách. Đến nay, qua rà soát tại 34/34 tỉnh, thành có 3.408 hộ gia đình đủ điều kiện được hỗ trợ, trong đó có 1.912 hộ cần xây mới nhà ở và 1.496 hộ cần sửa chữa nhà ở", Đại tá Phạm Công Hữu thông tin.

Đây đều là những gia đình mà bản thân người con và cha hoặc mẹ đều là nạn nhân chất độc da cam, đang được hưởng trợ cấp hằng tháng theo Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, đồng thời sinh sống trong các căn nhà tạm, nhà xuống cấp nghiêm trọng.

Chung tay để mỗi căn nhà thực sự bền vững

Một trong những vấn đề được nhiều địa phương quan tâm là nguồn kinh phí hỗ trợ. Theo quy định trong Chương trình Xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước (giai đoạn 2024 đến 8/2025), mức hỗ trợ của Nhà nước cho hộ xây mới là 60 triệu đồng/căn và sửa chữa là 30 triệu đồng/căn. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá vật liệu xây dựng và chi phí nhân công tăng cao, đây là bài toán không đơn giản.

"Tôi nghĩ rằng với mặt bằng giá cả hiện nay thì việc xây dựng một căn nhà hoàn chỉnh với mức hỗ trợ như cũ là rất khó khăn", Đại tá Phạm Công Hữu thẳng thắn chia sẻ.

Chính vì vậy, ngay từ đầu, Binh chủng Hóa học đã tham mưu Bộ Quốc phòng đề nghị các địa phương nghiên cứu hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương và các nguồn lực xã hội hóa.

"Qua báo cáo của các địa phương, nhiều nơi đã có kế hoạch hỗ trợ bổ sung. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến nâng mức hỗ trợ xây mới lên 120 triệu đồng/căn và sửa chữa lên 80 triệu đồng/căn. Một số địa phương khác cũng đang chủ động bố trí thêm nguồn lực", Đại tá Phạm Công Hữu cho biết.

Sự vào cuộc của chính quyền địa phương được kỳ vọng sẽ giúp các căn nhà được xây dựng bảo đảm chất lượng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt lâu dài của các gia đình.

Hoàn thành trước tháng 7/2027

Theo Đại tá Phạm Công Hữu, toàn bộ chương trình dự kiến hoàn thành trước tháng 7/2027, hướng tới dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 -27/7/2027).

Hơn 3.400 mái nhà sẽ được dựng xây, và phía sau những con số ấy là hàng nghìn câu chuyện về những gia đình đã âm thầm mang theo nỗi đau chiến tranh qua nhiều thế hệ.

Khi những căn nhà mới được hoàn thành, giá trị nhận lại không chỉ là những bức tường vững chãi hay mái ngói kiên cố. Đó còn là sự sẻ chia, là trách nhiệm và lòng biết ơn của xã hội đối với những người đã hy sinh, cống hiến cho Tổ quốc.

Một mái nhà được dựng lên hôm nay cũng chính là cách để nghĩa tình được tiếp nối, để truyền thống "uống nước nhớ nguồn" được tiếp tục lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Sơn Hào