Mỹ tái phong tỏa hàng hải đối với Iran, mở đợt không kích mới

Lệnh phong tỏa sẽ có hiệu lực từ 20h GMT ngày 14/7 (3h ngày 15/7 theo giờ Việt Nam). Lực lượng Mỹ sẽ kiểm soát các tàu thuyền ra vào các cảng và khu vực duyên hải của Iran, đồng thời tiếp tục bảo đảm quyền tự do hàng hải đối với các phương tiện không vi phạm lệnh phong tỏa.

Đây là lần thứ hai Mỹ triển khai biện pháp này sau đợt phong tỏa kéo dài từ ngày 13/4 đến 18/6. Theo CENTCOM, trong thời gian đó, hơn 140 tàu đã được yêu cầu thay đổi hải trình, 9 tàu không chấp hành bị vô hiệu hóa và hơn 50 tàu chở hàng viện trợ nhân đạo được hỗ trợ đi qua khu vực.

Phản ứng trước động thái của Washington, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chỉ trích đề xuất của Tổng thống Trump về việc thu phí đối với các tàu hàng đi qua eo biển Hormuz. Ông cho rằng những bên bảo đảm an toàn hàng hải xứng đáng được trả phí dịch vụ, song mức phí 20% mà Mỹ đề xuất là quá cao và Tehran sẽ áp dụng mức phí "công bằng hơn".

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran, Chuẩn tướng Abolfazl Zolfaghari tuyên bố các lực lượng vũ trang Iran sẽ không cho phép Mỹ can thiệp vào việc quản lý eo biển Hormuz trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Trong một diễn biến khác, CENTCOM cho biết quân đội Mỹ đã phát động đợt không kích thứ ba liên tiếp nhằm vào Iran theo chỉ thị của Tổng thống Trump.

Theo CNN, các mục tiêu của chiến dịch gồm hệ thống giám sát ven biển cùng các cơ sở máy bay không người lái và tên lửa của Iran.

Tuy nhiên, phát biểu tại Nhà Trắng cùng ngày, Tổng thống Trump vẫn khẳng định khả năng đạt được một thỏa thuận với Tehran nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông, bất chấp việc Washington vừa nối lại phong tỏa hàng hải và mở các cuộc không kích mới.

Tổng Thư ký LHQ kêu gọi Mỹ và Iran khẩn trương nối lại đối thoại

Ngày 13/7, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) António Guterres kêu gọi Mỹ và Iran khẩn trương nối lại đối thoại, trong bối cảnh căng thẳng tại Vùng Vịnh tiếp tục leo thang sau các cuộc tấn công qua lại giữa hai bên, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng.

Tổng Thư ký Guterres kêu gọi các bên kiềm chế tối đa, tránh mọi hành động có thể khiến tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát, đồng thời sớm trở lại bàn đàm phán để giải quyết bất đồng bằng biện pháp ngoại giao.

Ông nhấn mạnh chỉ có đối thoại nghiêm túc và thực chất mới có thể ngăn chặn nguy cơ đối đầu quân sự kéo dài, gây tác động tiêu cực đối với an ninh khu vực và ổn định quốc tế. Người đứng đầu LHQ cũng khẳng định tổ chức này sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng, thúc đẩy tiếp xúc trực tiếp giữa các bên và tìm kiếm giải pháp hòa bình.

Bên cạnh đó, ông Guterres kêu gọi các nước liên quan tuân thủ luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường và hạ tầng dân sự, bảo đảm an toàn hàng hải cũng như tránh mọi hành động có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng.

Giá dầu tăng vọt sau động thái mới của Mỹ tại eo biển Hormuz

Giá dầu thế giới tăng mạnh trong phiên giao dịch ngày 13/7 sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran và đề xuất thu phí đối với các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz để đổi lấy sự bảo đảm an ninh của Mỹ.

Kết thúc phiên giao dịch, giá dầu Brent tăng 7,29 USD (9,59%) lên 83,3 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 6,73 USD (9,42%) lên 78,14 USD/thùng. Đây là mức tăng theo ngày mạnh nhất của dầu Brent kể từ đầu tháng 4 và của dầu WTI kể từ cuối tháng 4.

Không chỉ thị trường năng lượng, chứng khoán Mỹ cũng chịu áp lực khi chỉ số S&P 500 giảm 0,8%, còn Nasdaq mất 1,6%.

Theo tuyên bố của Tổng thống Trump, Mỹ dự kiến thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa vận chuyển để bù đắp chi phí bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa công bố cơ chế triển khai cũng như đối tượng áp dụng.

Đề xuất này nhanh chóng vấp phải phản ứng từ ngành vận tải biển và cộng đồng quốc tế. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) khẳng định luật pháp quốc tế không cho phép áp đặt các khoản phí bắt buộc chỉ để quá cảnh qua các eo biển quốc tế.

Theo Công ty phân tích dữ liệu hàng hải Kpler, lưu lượng tàu được xác nhận đi qua eo biển Hormuz cuối tuần qua chỉ còn 19 tàu, giảm hơn 50% so với tuần trước. Phần lớn tàu hiện lựa chọn các tuyến được Iran cho phép hoặc các hành lang hàng hải khác, trong khi tuyến gần bờ biển Oman do Mỹ bảo đảm gần như không còn tàu sử dụng.

Động thái mới của Washington diễn ra trong bối cảnh Mỹ tiếp tục mở các cuộc không kích nhằm vào Iran sau khi cáo buộc Tehran tấn công tàu thương mại bằng tên lửa và máy bay không người lái.

Giới quan sát nhận định việc kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz bằng biện pháp quân sự sẽ đòi hỏi một chiến dịch quy mô lớn với nhiều rủi ro. Trước khi xung đột bùng phát, khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu được vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại Hormuz cũng có thể tiếp tục gây biến động mạnh đối với thị trường năng lượng thế giới.

An Bình