Nhóm nguy cơ chuyển nặng khi mắc sốt xuất huyết Dengue

Đặc biệt, người cao tuổi, người có bệnh nền, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người thừa cân, béo phì là nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi sát để kịp thời nhận diện dấu hiệu cảnh báo và tiếp cận chăm sóc y tế phù hợp.

Nhận diện các nhóm nguy cơ cao

Tại tọa đàm "Ai có nguy cơ chuyển nặng khi mắc sốt xuất huyết?" do Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC) phối hợp Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam tổ chức, các chuyên gia cảnh báo người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người thừa cân, béo phì và có bệnh nền cần được theo dõi sát khi mắc sốt xuất huyết Dengue (SXHD).

TS.BS Thân Hà Ngọc Thể, Chủ tịch Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Lão khoa TPHCM, cho biết người cao tuổi có nguy cơ cao do chức năng miễn dịch và khả năng dự trữ sinh lý suy giảm theo tuổi. Các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, bệnh thận mạn cũng khiến việc điều trị phức tạp hơn.

Đáng lưu ý, SXHD ở người cao tuổi có thể không biểu hiện điển hình. Thay vì sốt cao, đau nhức rõ rệt, người bệnh có thể chỉ bồn chồn, lừ đừ hoặc lú lẫn, dễ bị bỏ sót. Việc bù dịch cũng cần được theo dõi chặt chẽ bởi cả thiếu dịch và quá tải dịch đều có thể khiến bệnh diễn biến phức tạp.

Với trẻ em, BS Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm-Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, lưu ý nhóm trẻ dưới một tuổi, trẻ thừa cân, béo phì hoặc có bệnh lý đi kèm. Ở trẻ nhũ nhi, triệu chứng thường không rõ ràng, diễn biến khi trở nặng khó lường. Trẻ thừa cân, béo phì có thể tăng nguy cơ sốc SXHD do thoát huyết tương. Phụ huynh cũng dễ bỏ qua dấu hiệu mệt mỏi bởi trẻ vẫn tỉnh táo, nói chuyện bình thường.

Phụ nữ mang thai cũng cần được theo dõi chặt chẽ do SXHD có thể liên quan đến biến chứng ở mẹ và thai nhi như xuất huyết sau sinh, sinh non, trẻ nhẹ cân.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh SXHD không chỉ nguy hiểm với nhóm nguy cơ cao. Người trẻ, khỏe mạnh vẫn có thể chuyển nặng, thậm chí tử vong. Gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM điều trị hai bệnh nhân 16 và 21 tuổi trong tình trạng nguy kịch; một người phải can thiệp ECMO hơn một tháng, người còn lại lọc máu liên tục 45 ngày. Ngày 8/9, bệnh viện ghi nhận một bệnh nhân 20 tuổi tử vong do SXHD nặng.

"Bác sĩ không bao giờ dám chủ quan khẳng định ca này sẽ nhẹ hay ca kia sẽ nặng. Tất cả bệnh nhân đều có khả năng trở nặng", BS Trương Hữu Khanh nói.

Hết sốt không phải hết nguy hiểm

Với một số bệnh, khi người bệnh hết sốt là hết bệnh. Tuy nhiên, với sốt xuất huyết Dengue, giai đoạn nguy hiểm lại thường rơi vào ngày thứ 3-7 của bệnh, khi người bệnh có thể đã giảm sốt. Nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời, bệnh có thể diễn tiến nặng đến các biến chứng nguy hiểm như: sốc SXHD do thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương cơ quan nặng: suy gan, thận, tim, phổi, não...

Các dấu hiệu cảnh báo cần chú ý gồm: vật vã, lừ đừ, li bì; đau bụng nhiều và liên tục, đặc biệt ở vùng gan; nôn ói nhiều; chảy máu chân răng, mũi; nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu; kinh nguyệt nhiều bất thường; tiểu ít (không tiểu trên 6 tiếng) tay chân lạnh.

Ở người cao tuổi, dấu hiệu có thể kín đáo hơn như lừ đừ, buồn ngủ, kích động, lú lẫn, tiểu ít, thở nhanh hoặc khó thở. Đặc biệt, người đang sử dụng thuốc chẹn beta (nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định điều trị cho các bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp...) có thể không biểu hiện nhịp tim nhanh dù đã có tình trạng sốc, vì vậy không nên chờ đến khi tim đập nhanh mới nghĩ đến dấu hiệu nguy hiểm.

Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, nhất là ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất thay vì tiếp tục tự theo dõi tại nhà.

Chủ động nhận diện nguy cơ để phòng bệnh từ sớm

Các chuyên gia khuyến cáo mỗi gia đình nên chủ động phòng bệnh theo 3 lớp bảo vệ. Thứ nhất, cần thường xuyên diệt lăng quăng, phòng muỗi đốt bằng cách loại bỏ nước đọng, dọn dẹp môi trường sống và ngủ màn kể cả ban ngày.

Thứ hai, cảnh giác khi có sốt. Trong mùa cao điểm, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền cần đi khám sớm khi xuất hiện triệu chứng sốt và cung cấp đầy đủ thông tin về bệnh nền, thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá toàn diện.

Bên cạnh kiểm soát muỗi và theo dõi bệnh đúng hướng dẫn, để giúp tạo miễn dịch chủ động với vi-rút Dengue, người dân nên trao đổi với nhân viên y tế về tiêm chủng phòng SXHD để được tư vấn theo độ tuổi, chỉ định cụ thể.

* Tài liệu này được phối hợp thực hiện bởi Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM và Công ty TNHH Dược Phẩm Takeda Việt Nam. Mọi thông tin y khoa được trình bày khách quan và không đại diện cho quan điểm thương mại của bất kỳ công ty nào.

Nội dung này nhằm mục đích giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng, không nhằm mục đích chẩn đoán hoặc thay thế cho việc tư vấn với nhân viên y tế. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn thêm.

C-ANPROM/VN/NON/0228 Oct 2026

Vĩnh Hoàng