Thuế, hải quan tăng tốc chuyển đổi số để doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ

Từ cải cách thủ tục đến quản lý dựa trên dữ liệu

Phát biểu tại Diễn đàn "Ngành Thuế và ngành Hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số" ngày 8/10, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh những nỗ lực của ngành Tài chính, trong đó có ngành Thuế và Hải quan, trong cải cách thể chế, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa phương thức quản lý.

Theo Thứ trưởng, trong lĩnh vực Thuế, công tác quản lý đang chuyển từ phương thức truyền thống sang quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu, công nghệ và mức độ tuân thủ của người nộp thuế. Chính sách thuế không chỉ nhằm bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước mà ngày càng được sử dụng như công cụ hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy đầu tư, đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, ngành Hải quan tiếp tục cải cách, hiện đại hóa nhằm tạo thuận lợi thương mại và nâng cao hiệu quả quản lý thông qua đơn giản hóa quy trình, thủ tục, ứng dụng công nghệ và quản lý rủi ro.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, những kết quả cải cách góp phần giảm thời gian, chi phí tuân thủ, nâng cao tính minh bạch, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và tạo thêm niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, cho rằng hoàn thiện thể chế là nền tảng quan trọng để thúc đẩy cải cách, hiện đại hóa và chuyển đổi số. Luật số 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026 được đặt trong yêu cầu xây dựng Hải quan số và Hải quan thông minh.

Một yêu cầu quan trọng là bảo đảm sự thống nhất giữa quy định pháp luật, quy trình nghiệp vụ và hệ thống công nghệ. Theo ông Hùng, nếu thể chế được sửa đổi nhưng quy trình thực hiện và hệ thống công nghệ thông tin không được tái cấu trúc tương ứng, hiệu quả cải cách sẽ khó đạt như kỳ vọng.

"Phương thức quản lý được chuyển mạnh sang dựa trên mức độ tuân thủ và rủi ro của người khai hải quan, qua đó tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm trên cơ sở quản lý rủi ro và mức độ tuân thủ; rà soát tiêu chí phân luồng và tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp", ông Trần Đức Hùng cho hay.

Chuyển đổi số giúp ngành Thuế giảm chi phí, tăng minh bạch

Chia sẻ tại diễn đàn, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, ngành Thuế xác định chuyển đổi số là chìa khóa thay đổi phương thức vận hành, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuận lợi, với chi phí thấp và minh bạch hơn.

Theo ông Mai Sơn, hạ tầng công nghệ thông tin của ngành Thuế đã phát triển toàn diện, đáp ứng các nghiệp vụ quản lý thuế và dịch vụ thuế điện tử. Trong đó, eTax Mobile được phát triển thành kênh giao dịch trên thiết bị di động, tích hợp VNeID, hỗ trợ kê khai, nộp thuế và trợ lý ảo Chatbot 24/7.

Hệ thống hóa đơn điện tử triển khai toàn quốc từ ngày 1/7/2022 đã tiếp nhận, xử lý khoảng 29 tỷ hóa đơn, tạo nguồn dữ liệu phục vụ quản lý thuế. Cùng với đó, Cổng thông tin thương mại điện tử hiện quản lý dữ liệu khoảng 95.000 doanh nghiệp, 1,2 triệu hộ, cá nhân kinh doanh và 282 nhà cung cấp nước ngoài.

Hạ tầng công nghệ thông tin được kết nối liên thông với các cơ quan, đơn vị liên quan; an toàn thông tin được duy trì theo mô hình 4 lớp và giám sát 24/7.

Ông Mai Sơn cho rằng chuyển đổi số giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm sai sót, tăng minh bạch và nâng cao khả năng cảnh báo rủi ro thông qua phân tích dữ liệu lớn.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, bà Phạm Thị Tuyến, Giám đốc Giải pháp Chuyển đổi số Doanh nghiệp, Tập đoàn MISA chia sẻ thêm, doanh nghiệp cần thay đổi cách thức vận hành để tăng năng suất.

Theo bà Tuyến, doanh nghiệp đang chuyển từ mô hình "doanh nghiệp số" sang "doanh nghiệp tự vận hành", hay Agentic Enterprise, trong đó con người và các AI Agent, được ví như những nhân viên số, cùng làm việc trong một hệ sinh thái để hoàn thành công việc.

Đại diện MISA chia sẻ, đơn vị đang hỗ trợ doanh nghiệp gắn AI Agent vào các điểm chạm trong hành trình khách hàng như marketing, bán hàng, chăm sóc khách hàng, đồng thời ứng dụng AI Agent trong vận hành nội bộ như tuyển dụng, kế toán, nhân sự và quản trị vận hành.

Để ứng dụng AI hiệu quả, theo bà Tuyến, doanh nghiệp cần chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn hóa quy trình; tiên phong ứng dụng các giải pháp AI và sử dụng những nền tảng có AI Agent trên hệ sinh thái.

"AI chỉ thực sự có giá trị khi doanh nghiệp có dữ liệu để AI sử dụng, hỗ trợ chủ doanh nghiệp ra quyết định", đại diện MISA nhấn mạnh.

Anh Minh