Làm sạch mã số thuế, mở đường doanh nghiệp trở lại thị trường

Gần 95.000 mã số thuế được xử lý

Tại cuộc họp báo chuyên đề của Cục Thuế (Bộ Tài chính) diễn ra ngày 4/9, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành Thuế cấp mới mã số thuế cho 167.637 doanh nghiệp, tổ chức, bằng 89% cùng kỳ năm 2025. Trong đó, có 156.478 doanh nghiệp, bao gồm chi nhánh thuộc diện đăng ký thuế liên thông với đăng ký kinh doanh, bằng 108% cùng kỳ.

Ở chiều ngược lại, ngành Thuế đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 doanh nghiệp, tổ chức, tăng 109% so với cùng kỳ năm 2025. Trong số này, 58.384 doanh nghiệp và chi nhánh thuộc diện đăng ký thuế liên thông với đăng ký kinh doanh.

Theo ông Mai Sơn, trong gần 95.000 trường hợp đã chấm dứt hiệu lực mã số thuế, có 23.017 trường hợp đề nghị thực hiện trong năm 2026. Gần 72.000 trường hợp còn lại có hồ sơ từ năm 2025 trở về trước và được xử lý trong Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.

Nếu chỉ tính doanh nghiệp và chi nhánh thuộc diện đăng ký thuế liên thông, tương quan giữa số doanh nghiệp thành lập mới và số chấm dứt hiệu lực mã số thuế vẫn khả quan. Năm 2024, số doanh nghiệp thành lập mới cao gấp 6 lần số hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; năm 2025 là 4,5 lần và 8 tháng đầu năm 2026 tăng lên 6,8 lần.

Ông Mai Sơn cho biết tỷ lệ năm 2025 thấp hơn do số doanh nghiệp được chấm dứt hiệu lực mã số thuế tăng trong quá trình sắp xếp địa bàn hành chính 2 cấp.

Những năm qua, ngành Thuế đã triển khai nhiều chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân phục hồi sản xuất, kinh doanh. Năm 2024, tổng quy mô hỗ trợ khoảng 178.200 tỷ đồng; năm 2025 tăng lên khoảng 229.000 tỷ đồng.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý ước đạt 1.793.056 tỷ đồng, bằng 79,9% dự toán và tăng 16,7% so với cùng kỳ. Năm 2025, số thu đạt 130,1% dự toán, tăng 27,6% so với năm 2024.

Vì sao ngành Thuế phải đẩy mạnh làm sạch mã số thuế?

Theo ông Mai Sơn, chấm dứt hiệu lực mã số thuế là nhiệm vụ thường xuyên của ngành Thuế. Tuy nhiên, việc xử lý gặp không ít vướng mắc khi nhiều doanh nghiệp đã ngừng kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh.

Trước thực tế này, năm 2026, Cục Thuế nâng nhiệm vụ thành Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, triển khai thống nhất trên toàn ngành theo Quyết định 595/QĐ-CT.

Cụ thể, Chiến dịch tập trung rà soát, chuẩn hóa dữ liệu, giảm số người nộp thuế ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế (trạng thái 03) và không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (trạng thái 06). Đồng thời, ngành Thuế kiểm soát phát sinh mới, hạn chế tình trạng hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động bị tồn đọng.

Không chỉ là bài toán dữ liệu, việc “làm sạch” mã số thuế còn giúp nâng cao hiệu quả quản lý, ngăn ngừa việc lợi dụng pháp nhân để mua bán hóa đơn, trốn thuế, gian lận hoặc trục lợi ngân sách. Đây cũng là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ vận hành Hệ thống quản lý thuế mới và kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia.

Lãnh đạo Cục Thuế nhấn mạnh, xuyên suốt chiến dịch là quan điểm lấy người nộp thuế làm trung tâm nhưng vẫn giữ vững kỷ cương quản lý. Hồ sơ được phân loại theo mức độ rủi ro; trường hợp đủ điều kiện được hỗ trợ xử lý nhanh, trong khi hồ sơ có dấu hiệu rủi ro sẽ được tăng cường kiểm tra, xác minh và phối hợp với cơ quan chức năng.

Chiến dịch được triển khai trên nền tảng dữ liệu số, ứng dụng chuyển đổi số và phân nhóm rủi ro. Trách nhiệm được phân công cụ thể đến từng công chức, gắn với người đứng đầu và kết quả xử lý thực chất.

Đánh giá bức tranh doanh nghiệp, ông Mai Sơn cho rằng cần nhìn ở cả hai chiều: bên cạnh những doanh nghiệp khó khăn, rời thị trường là sự gia tăng doanh nghiệp mới và cải thiện hoạt động của các doanh nghiệp đang tồn tại.

Trong 8 tháng đầu năm, doanh nghiệp ngoài quốc doanh, FDI và doanh nghiệp nhà nước đều ghi nhận tăng trưởng. Theo ông Sơn, tăng trưởng GDP, thu ngân sách cùng các dữ liệu về sản xuất, kinh doanh cho thấy nền kinh tế đang có những tín hiệu tích cực. Đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án bất động sản và thu hút vốn đầu tư cũng đang tạo thêm động lực cho doanh nghiệp gia nhập và mở rộng hoạt động.

Tăng cường phối hợp liên ngành tháo gỡ vướng mắc

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, cho biết Cục Thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, tăng cường phối hợp liên ngành để thực hiện Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.

Bộ Tài chính đã đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo sở, ngành, chính quyền địa phương và công an cơ sở phối hợp với cơ quan thuế. Cục Thuế đồng thời ban hành hướng dẫn nghiệp vụ, tài liệu hỗ trợ doanh nghiệp và giao chỉ tiêu triển khai toàn ngành.

Với Bộ Công an, Cục Thuế phối hợp Cục C06 rà soát, chuẩn hóa thông tin định danh người đại diện pháp luật của doanh nghiệp ở trạng thái 03, 06, phục vụ liên hệ, hướng dẫn và xác minh thông tin. Với cơ quan đăng ký kinh doanh, ngành Thuế phối hợp xử lý doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định và hoàn tất thủ tục giải thể đối với doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Cục Thuế cũng phối hợp với cơ quan Hải quan xác nhận nghĩa vụ thuế, qua đó rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động. Đối với các trường hợp cá nhân bị giả mạo, sử dụng trái phép thông tin để thành lập doanh nghiệp, cơ quan thuế phối hợp làm rõ trách nhiệm, bảo vệ quyền lợi người bị hại và tách bạch nghĩa vụ của pháp nhân được thành lập trái phép.

Theo ông Huy, chiến dịch không chỉ xử lý doanh nghiệp rời thị trường mà còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp có khả năng quay lại hoạt động. Đến hết ngày 31/8, cơ quan thuế đã khôi phục mã số thuế cho hơn 3.000 doanh nghiệp trở lại sản xuất, kinh doanh, khai và nộp thuế. Riêng tháng 8, hơn 6.000 trường hợp được tiếp nhận và xử lý; khoảng 17.000 doanh nghiệp đang liên hệ cơ quan thuế để hoàn tất các thủ tục liên quan đến nghĩa vụ ngân sách.

Cơ quan thuế cũng bố trí công chức ngoài giờ, duy trì đường dây nóng và kịp thời tháo gỡ vướng mắc.

Làm rõ con số 40.800 doanh nghiệp giải thể trong 8 tháng, ông Huy cho biết số liệu bao gồm cả doanh nghiệp làm thủ tục trong năm và các hồ sơ tồn từ trước, còn nghĩa vụ với ngân sách, người lao động, ngân hàng, bảo hiểm và các khoản liên quan.

Trong 94.991 trường hợp chấm dứt hiệu lực mã số thuế, chỉ khoảng 23.000 trường hợp phát sinh từ đầu năm 2026; phần còn lại là hồ sơ tồn được xử lý trong quá trình làm sạch dữ liệu.

Theo ông Huy, chiến dịch hướng tới hai mục tiêu song song: tháo gỡ nhanh hồ sơ đủ điều kiện, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ; đồng thời sàng lọc rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp “ảo”, “ma” để vi phạm pháp luật.

Huy Thắng