Các nước Mekong và Nhật Bản hợp tác vì sự thịnh vượng

Trưởng đoàn các nước dự Hội nghị Mekong-Nhật Bản. Ảnh: VGP

Đoàn Việt Nam do Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng dẫn đầu, tham dự hội nghị  nhằm tiếp tục đẩy mạnh hợp tác Mekong-Nhật Bản, qua đó khẳng định vai trò của Việt Nam trong khu vực và trong hợp tác Mekong- Nhật Bản, củng cố quan hệ hữu nghị với các nước tiểu vùng Mekong, đồng thời tăng cường mạnh mẽ quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam-Nhật Bản, thúc đẩy triển khai các thỏa thuận cấp cao đã đạt được giữa hai nước.

Hội nghị tập trung vào những nội dung lớn như kiểm điểm lại việc thực hiện Chương trình hành động 63, Sáng kiến hợp tác kinh tế-công nghiệp và Sáng kiến thập kỷ Mekong xanh đồng thời thảo luận các phương hướng và biện pháp thúc đẩy hợp tác Mekong-Nhật Bản giai đoạn 2013-2015.

Hội nghị đã thông qua "Chiến lược Tokyo". Theo đó, các nhà lãnh đạo đã xác định 3 trụ cột hợp tác mới của “Quan hệ đối tác vì tương lai thịnh vượng chung” giữa các nước Mekong và Nhật Bản giai đoạn 2013 – 2015 gồm: Tăng cường kết nối trong khu vực Mekong và giữa Mekong với các nước bên ngoài thông qua phát triển các hành lang giao thông liên quốc gia, xây dựng hạ tầng thông tin và truyền thông; hiện đại hóa ngành hải quan… 

Thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại giữa các nước và nâng vị trí của khu vực Mekong trong chuỗi giá trị toàn cầu thông qua các chương trình hợp tác phát triển ngành công nghiệp, cải thiện môi trường kinh doanh...  Hợp tác về môi trường và an ninh con người với trọng tâm là ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý và sử dụng bền vững nguồn nước sông Mekong, ô nhiễm môi trường, thiên tai, bệnh tật, an ninh lương thực và an toàn thực phẩm.

Chiến lược Tokyo cũng khẳng định quan điểm của các nước thành viên đối với các vấn đề an ninh chính trị của khu vực như vấn đề Bán đảo Triều tiên, chống phổ biến vũ khí hạt nhân và hủy diệt, và cải tổ Liên hợp quốc. Riêng về vấn đề Biển Đông, các nước Mekong và Nhật Bản nhấn mạnh việc duy trì hòa bình, ổn định, an toàn và tự do hàng hải tại Biển Đông là nguyện vọng và lợi ích chung của các nước trong và ngoài khu vực; khẳng định rằng các bên liên quan cần giải quyết tranh chấp ở Biển Đông thông qua các biện pháp hòa bình trên tinh thần hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Luật Biển 1982 (UNCLOS), tôn trọng và thực hiện nghiêm túc, đầy đủ DOC và thúc đẩy việc sớm xây dựng COC.

Cũng trong tuần qua, liên quan đến lĩnh vực quốc phòng, báo cáo của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố ngày 17/4 cho hay, việc các nước phương Tây cắt giảm ngân sách đã chấm dứt quãng thời gian 13 năm chi tiêu quốc phòng thế giới tăng liên tục, cho dù ngân sách quốc phòng của Nga và Trung Quốc vẫn tăng mạnh.

Trong năm 2011, cả thế giới chi tiêu cho quân sự 1.740 tỷ USD, tăng so với mức 1.630 tỷ USD năm 2010. Tuy nhiên, nếu tính theo tỷ giá hối đoái và mức độ lạm phát trên thực tế, thì con số này là không thay đổi. Nếu tính theo GDP, chi tiêu quốc phòng giảm xuống còn 2,5% so với mức 2,6% trước đó. Điều này hoàn toàn trái ngược với mức tăng trung bình 4,5%/năm kể từ năm 2001- 2009.

Ngày 18/4, LHQ trong lời kêu gọi các nước giảm chi tiêu quốc phòng, tăng chi tiêu cho đầu tư và phát triển cho hay, chi tiêu quân sự lớn đã làm thế giới mất nguồn lực rất lớn và rất cần thiết để đầu tư đối phó với những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, thảm họa tự nhiên và nhân tạo, cũng như các dịch bệnh toàn cầu. Các nước đang phát triển mất đi nguồn vốn lớn để phát triển kinh tế xã hội, đáp ứng các nhu cầu thiết yếu về y tế và giáo dục, xoá đói nghèo và thất học. Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, chỉ cần chưa đầy 5% trong số tiền khổng lồ mà các nước chi tiêu cho quân sự, cũng đã đủ để tài trợ cho các nước nghèo hơn đạt được các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ, phát triển xã hội và xoá đói nghèo.

Trong khi dư luận chưa lắng dịu sau vụ phóng vệ tinh của Triều Tiên tuần trước thì ngày 19/4, Ấn Độ đã ghi tên mình vào danh sách các nước sở hữu tên lửa tầm xa (cùng với Mỹ, Nga, Pháp và Trung Quốc) khi thử thành công tên lửa Agni V có tầm bắn 5.000 km.

Vụ thử tên lửa của Ấn Độ diễn ra giữa lúc dư luận quốc tế đang hết sức lo ngại vấn đề quân sự hóa châu Á. Các cường quốc tên lửa hạt nhân trên thế giới phản ứng hạn chế trước vụ thử tên lửa của Ấn Độ.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Mark C. Toner cho biết, Mỹ yêu cầu tất cả các nước có khả năng hạt nhân hành động hạn chế để không phát triển các khả năng hạt nhân. Nhưng Ấn Độ đã và đang theo đuổi chính sách không phổ biến hạt nhân và không sử dụng các loại vũ khí hạt nhân đánh đòn phủ đầu.

Tương tự, phản ứng của Trung Quốc trước vụ phóng thử tên lửa của Ấn Độ cũng không gay gắt. Ngày 19/4, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lưu Vi Dân tuyên bố Ấn Độ và Trung Quốc không phải những đối thủ cạnh tranh mà là các đối tác. Hai nước cần nỗ lực thúc đẩy hợp tác chiến lược thân thiện vì hòa bình và ổn định trong khu vực.

Các quan chức Pakistan, nước láng giềng được trang bị các loại vũ khí hạt nhân và đối thủ cạnh tranh của Ấn Độ, không hề bình luận về vụ phóng tên lửa của Ấn Độ. Gần đây hai nước đã tăng cường các mối quan hệ thương mại, do đó căng thẳng lâu nay giữa hai nước có thể hòa dịu trong tương lai.

Nguyễn Chiến