Gia tăng giá trị cho dược liệu Việt

Tại hội thảo khoa học "Vai trò của kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược đối với đời sống con người" diễn ra mới đây, BS Trần Thị Thùy, Giám đốc quản lý Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi giữa Trung ương Hội Đông y Việt Nam và Hội Người cao tuổi Việt Nam, nhấn mạnh, phát triển dược liệu là nhiệm vụ chiến lược đang được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm.

Theo BS Trần Thị Thùy, định hướng này đã được thể hiện rõ trong Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nghị quyết xác định việc phát huy tiềm năng dược liệu, đẩy mạnh quy hoạch và phát triển vùng trồng đạt tiêu chuẩn là giải pháp quan trọng để xây dựng nền y tế bền vững, chủ động nguồn nguyên liệu trong nước.

Việt Nam được đánh giá là quốc gia có nguồn dược liệu phong phú, đa dạng với trên 5.100 loài cây dược liệu, trong đó nhiều loài quý hiếm, có giá trị cao về y học. Đây là lợi thế lớn để phát triển dược liệu không chỉ phục vụ chăm sóc sức khỏe trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu, hình thành ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư DDA Việt Nam, cho rằng tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc thù, mỗi vùng miền của Việt Nam sở hữu những loại thảo dược có dược tính nổi trội, thậm chí vượt trội so với thảo dược của nhiều quốc gia khác. Dù vậy, việc khai thác còn manh mún, thiếu liên kết và chưa gắn chặt với ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại.

Đặc biệt, hoạt động nghiên cứu, chế biến sâu nhằm tạo ra các sản phẩm có giá trị cao vẫn còn hạn chế, khiến dược liệu chủ yếu được sử dụng ở dạng thô, chưa phát huy hết tiềm năng vốn có.

Nhận thấy những hạn chế này, trong hơn 12 năm qua, bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt cùng các chuyên gia tâm huyết với dược liệu Việt Nam đã kiên trì nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện nhiều dòng sản phẩm từ thảo dược. Trong đó, một công trình nghiên cứu đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp bằng độc quyền sáng chế với tên gọi "Quy trình sản xuất dung dịch kiềm hữu cơ giảm thiểu mùi khó chịu, giảm thiểu màu, dễ áp dụng trong sản xuất công nghiệp".

Công trình này ứng dụng công nghệ trích ly chọn lọc các thành phần có tính kiềm và dược tính tốt từ những loại thảo dược quý của Việt Nam như dạ cẩm, bán chi liên, xạ đen, hoàn ngọc, bồ công anh… để tạo ra sản phẩm kiềm thảo mộc Sflora. Công nghệ cho phép chiết xuất và hoạt hóa các phân tử từ thảo mộc, tạo ra dung dịch có độ pH kiềm cao (13-14) hoàn toàn từ thảo dược, đồng thời vẫn bảo toàn các dược tính tự nhiên.

Tạo động lực để doanh nghiệp, nhà khoa học mạnh dạn đầu tư

Theo TS. BSCKII Lê Quang Minh, nguyên Trưởng phòng Tham mưu Cục Y tế, Bộ Công an, việc nghiên cứu kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược là bước tiến quan trọng trong khai thác nguồn dược liệu phong phú trong nước. Các nghiên cứu này góp phần đưa dược liệu Việt Nam vào sản phẩm tiêu dùng hiện đại, đồng thời giúp chủ động nguồn cung, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và nâng cao tính tự chủ của ngành y dược.

TS Lê Quang Minh cho rằng, để phát triển bền vững ngành dược liệu, cần xây dựng đội ngũ nghiên cứu có trình độ, định hướng rõ ràng và kiên trì theo đuổi các nghiên cứu dài hạn. Nhà nước cũng cần có cơ chế, chính sách phù hợp để khuyến khích doanh nghiệp và nhà khoa học đầu tư. Trong lĩnh vực y dược, không thể làm theo kiểu "mì ăn liền", bởi nhiều nghiên cứu cần thời gian dài mới đủ cơ sở khoa học và thực tiễn để đưa ra thị trường.

BS Trần Thị Thùy khẳng định, Việt Nam có nền y học cổ truyền lâu đời với nhiều bài thuốc quý. Thông qua các công trình nghiên cứu bài bản, được kiểm chứng khoa học, các sản phẩm có nguồn gốc thảo dược sẽ từng bước được thương mại hóa, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và thúc đẩy phát triển ngành dược liệu trong nước.

HM