Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN đã xem xét và hài lòng trước những kết quả quan trọng trong việc triển khai các chương trình và kế hoạch hành động hướng tới mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN dựa trên ba trụ cột chính về an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội; và trên cơ sở đó, đã đề ra phương hướng và biện pháp đẩy nhanh quá trình thực hiện. Trước những chuyển biến nhanh chóng của tình hình khu vực và quốc tế, các nhà lãnh đạo giao cho các bộ trưởng và quan chức cao cấp trao đổi về khả năng đẩy nhanh hơn nữa việc hoàn tất tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN so với mốc 2020 hiện nay.
Các nhà lãnh đạo ASEAN đã thảo luận việc xây dựng Hiến chương ASEAN, một văn kiện pháp lý quan trọng đặc biệt đối với mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN và tương lai phát triển của hiệp hội. Các nhà lãnh đạo nhất trí cho rằng việc xây dựng hiến chương là một tiến trình, cần tiến hành từng bước, do vậy đã ký Tuyên bố Kuala Lumpur về Hiến chương ASEAN, vạch ra phương hướng và các nguyên tắc chỉ đạo cho quá trình xây dựng Hiến chương. Theo đó, các nhà lãnh đạo đã lập và giao nhiệm vụ cho Nhóm các nhân vật nổi tiếng (EPG) về Hiến chương ASEAN nghiên cứu, đề xuất những khuyến nghị thực tiễn cho việc xây dựng hiến chương; và sau này sẽ lập một Nhóm đặc trách để soạn thảo Hiến chương ASEAN.
Các nhà lãnh đạo cũng đã thảo luận phương hướng và biện pháp nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác cùng có lợi giữa ASEAN với các nước đối thoại, hỗ trợ mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN đồng thời duy trì vai trò chủ đạo của ASEAN tại khu vực.
Trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế, các nhà lãnh đạo ASEAN chia sẻ quan điểm hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển tiếp tục là xu thế chính ở khu vực, song cũng ý thức được những thách thức không nhỏ mà ASEAN đang phải đối mặt như bảo đảm hòa bình và an ninh khu vực, chênh lệch về trình độ phát triển, khủng bố quốc tế và tội phạm xuyên quốc gia, thiên tai, dịch bệnh, nhất là dịch cúm gia cầm hiện nay đang có tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế và đời sống của người dân. Do vậy, các nhà Lãnh đạo ASEAN nhất trí cần tăng cường hơn nữa hợp tác khu vực, thúc đẩy các nỗ lực cả ở cấp độ song phưong và đa phương trên nhiều tầng nấc khác nhau, nhằm đối phó một cách hiệu quả với những thách thức này.
Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 3 lần thứ 9 với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc diễn ra ngày 12-12, các thách thức trên cũng là những vấn đề thu hút sự quan tâm lớn của các nhà lãnh đạo. Hội nghị đã thảo luận và đề xuất nhiều biện pháp thúc đẩy hợp tác ASEAN 3 trên các lĩnh vực như quản lý thiên tai, phòng, chống bệnh dịch, khủng bố quốc tế và tội phạm xuyên quốc gia, an ninh trên biển, an ninh năng lượng, công nghệ thông tin, du lịch, phát triển nguồn nhân lực, trao đổi văn hóa và giao lưu nhân dân.
Nhân dịp này, các nhà lãnh đạo đã ký Tuyên bố Kuala Lumpur về Hội nghị Cấp cao ASEAN 3 để khẳng định lại tầm quan trọng của cơ chế ASEAN 3, coi đó là kênh chính để thúc đẩy hợp tác Đông Á và tiến tới mục tiêu lâu dài là xây dựng cộng đồng Đông Á. Các nhà lãnh đạo cũng nhất trí sẽ ra Tuyên bố chung về hợp tác Đông Á lần thứ 2 tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 3 vào năm 2007 nhân dịp kỷ niệm 10 năm thành lập khuôn khổ hợp tác này, nhằm đề ra phương hướng hợp tác ASEAN 3 trong tương lai.
Phát biểu ý kiến tại các hội nghị, Thủ tướng Phan Văn Khải hoan nghênh việc xây dựng Hiến chương ASEAN nhằm củng cố đoàn kết, tăng cường hợp tác có hiệu quả hơn, nâng cao vai trò và vị thế quốc tế của ASEAN. Thủ tướng nhấn mạnh ASEAN cần đẩy nhanh thực hiện các chương trình và dự án về hội nhập khu vực và liên kết kinh tế, nhất là việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên thông qua Sáng kiến liên kết ASEAN (IAI), tăng sự hấp dẫn và sức cạnh tranh của ASEAN, đồng thời kêu gọi các hiệp hội công nghiệp và doanh nghiệp ASEAN đóng vai trò tích cực và năng động hơn nữa trong tiến trình này. Thủ tướng cũng kêu gọi tăng cường hợp tác trong ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác bên ngoài nhằm đối phó có hiệu quả với các thách thức an ninh phi truyền thống, nhất là thiên tai và dịch bệnh, trước mắt là ngăn chặn bệnh cúm gia cầm bùng phát thành đại dịch.
Hội nghị đã kết thúc thành công, trong không khí cởi mở, hữu nghị và hợp tác truyền thống của ASEAN.
* Bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 11, Thủ tướng nước ta Phan Văn Khải đã có cuộc gặp với Thủ tướng Nhật Bản J. Koizumi. Trước cuộc gặp, hai Thủ tướng Việt Nam và Nhật Bản cùng chứng kiến Lễ ký chính thức Thỏa thuận kết thúc đàm phán song phương giữa Việt Nam và Nhật Bản về việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), do Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam Nguyễn Bích Đạt và Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Bản Mi-tô-gi Y-a-bư-na-ca thay mặt Chính phủ hai nước ký.
Phát biểu ý kiến tại cuộc gặp, thay mặt Chính phủ Việt Nam, Thủ tướng Phan Văn Khải chân thành cảm ơn Chính phủ và nhân dân Nhật Bản đã giúp đỡ Việt Nam rất tích cực, đặc biệt tại Hội nghị CG (Hội nghị các nhà tài trợ cho Việt Nam) vừa họp tại Hà Nội, Nhật Bản là nước đứng đầu về số viện trợ ODA cho Việt Nam. Thủ tướng nêu rõ trong những năm qua, viện trợ ODA của Nhật Bản đã góp phần thiết thực vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn năng lượng và xóa đói, giảm nghèo cho Việt Nam. Kim ngạch xuất, nhập khẩu giữa hai nước tiếp tục tăng và thu hẹp khoảng cách nhập siêu của Việt Nam.
Việt Nam rất coi trọng quan hệ với Nhật Bản và Nhật Bản đang là đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam. Việc hai Thủ tướng Việt Nam và Nhật Bản cùng chứng kiến Lễ ký chính thức Thỏa thuận kết thúc đàm phán song phương giữa hai nước về việc Việt Nam gia nhập WTO hôm nay là rất quan trọng. Thủ tướng hoan nghênh việc hai nước đi vào trao đổi các vấn đề liên quan tăng cường hợp tác kinh tế và tiến tới ký Hiệp định thương mại song phương vào đầu năm 2006.
Thủ tướng Nhật Bản Koizumi cũng bày tỏ vui mừng được chứng kiến Lễ ký chính thức thỏa thuận trên và khẳng định Nhật Bản coi trọng quan hệ kinh tế với Việt Nam và mong muốn tăng cường hơn nữa mối quan hệ hợp tác giữa hai nước. Thủ tướng Nhật Bản cho biết vào tháng 1-2006 tới, hai nước Nhật Bản và Việt Nam sẽ tổ chức hội nghị bàn về việc ký Hiệp định thương mại song phương giữa hai nước. Thủ tướng hoan nghênh môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã được cải thiện tốt đẹp và tin tưởng trong tương lai, hai bên sẽ tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác về kinh tế. Nhật Bản coi Việt Nam là nước có tiềm năng phát triển trong tương lai.
