Phối hợp thông tin tuyên truyền về các chính sách tài chính, tiền tệ, điều hành giá năm 2011

Thực hiện Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội của Chính phủ, trên cơ sở chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính tổng hợp một số nội dung và nhóm giải pháp chủ yếu (nội dung chi tiết đính kèm) nhằm tập trung thực hiện Nghị quyết số 11/NQ-CP.

Bộ Tài chính xin kính đề nghị Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng biên tập các cơ quan thông tấn, báo chí để cùng phối hợp, chỉ đạo trong công tác tuyên truyền, qua đó tạo sự đồng thuận của nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, cùng với ngành Tài chính hoàn thành thắng lợi Nghị quyết của Chính phủ./.

ĐỀ CƯƠNG BÁO CÁO

Về một số giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát,

ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội trong năm 2011

(Tài liệu giao ban báo chí ngày 1/3/2011)

1- Bối cảnh, mục tiêu và quan điểm điều hành kinh tế xã hội, tài chính – ngân sách trong năm 2011:

Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết và triển khai thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, tài chính - ngân sách năm 2011.

Tình hình kinh tế thế giới hiện đang diễn biến phức tạp, lạm phát tăng, giá dầu thô, nguyên vật liệu cơ bản đầu vào của sản xuất, giá lương thực, thực phẩm trên thị trường thế giới tiếp tục xu hướng tăng, khủng hoảng chính trị ở Trung Đông và Châu Phi,...

Ở trong nước, năm 2010 kinh tế tiếp tục phục hồi với mức tăng trưởng GDP đạt 6,78%, cao hơn chỉ tiêu kế hoạch đề ra (6,5%); thu NSNN ước vượt 21,2% so với dự toán, nhờ đó có điều kiện để tăng chi trả nợ, giảm bội chi ngân sách từ mức 6,2%GDP xuống 5,5-5,6%GDP (giảm 0,6 - 0,7%). Tuy nhiên từ cuối năm 2010 và đầu năm 2011, thiên tai, thời tiết tác động bất lợi đến sản xuất và đời sống nhân dân; giá cả tăng cao, các cân đối vĩ mô của nền kinh tế chưa vững chắc; mặt khác, một số mặt hàng là đầu vào quan trọng của sản xuất như điện, xăng dầu vẫn chưa thực hiện đầy đủ theo cơ chế giá thị trường, buộc phải điều chỉnh tăng.

Trong bối cảnh hiện nay, Chính phủ xác định và nhấn mạnh mục tiêu hàng đầu là kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội.

Ngoài các giải pháp đã đặt ra trong các Nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ, sau đây xin báo cáo và nhấn mạnh một số giải pháp quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu nói trên như sau:

2- Các nhóm giải pháp chủ yếu tập trung thực hiện trong năm 2011:

2.1- Chính sách tiền tệ, tài khóa: Thực hiện chủ trương điều hành chặt chẽ, thận trọng, linh hoạt nhằm giảm tổng cầu của nền kinh tế.

a) Về chính sách tiền tệ: Điều hành chặt chẽ, thận trọng, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa.

- Điều hành linh hoạt các công cụ lãi suất cơ bản, tái chiết khấu, tái cấp vốn, và lượng cung tiền để tạo được mặt bằng lãi suất thị trường ở mức hợp lý.

- Giảm tốc độ tăng trưởng tín dụng năm 2011 xuống dưới 20%, tổng phương tiện thanh toán khoảng 15-16%; ưu tiên vốn tín dụng cho sản xuất - kinh doanh, nông nghiệp, nông thôn, xuất khẩu; giảm cho vay đối với khu vực phi sản xuất.

- Điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường; đảm bảo thanh khoản ngoại tệ nhằm khuyến khích xuất khẩu, cải thiện cán cân thanh toán, tăng dự trữ ngoại hối, giảm tình trạng đôla hóa.

- Tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh vàng, ngoại hối.

b) Về chính sách tài chính - ngân sách: Điều hành thắt chặt.

- Chỉ đạo quyết liệt, tăng cường công tác quản lý thu NSNN, chống thất thu, nợ đọng thuế, phấn đấu tăng khoảng 7-8% so với dự toán Quốc hội thông qua.

- Yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên của 9 tháng còn lại trong năm 2011 (trừ chi lương, chi chế độ chính sách cho con người,...); tạm dừng trang bị mới xe ô-tô, điều hòa, thiết bị văn phòng; giảm tối đa số lượng và quy mô các hội nghị, hội thảo, hạn chế các đoàn công tác sử dụng kinh phí NSNN, thực hiện tiết kiệm tối đa điện, nước, điện thoại, văn phòng phẩm, xăng dầu,...

- Rà soát, sắp xếp lại chi đầu tư công (cả vốn NSNN, trái phiếu Chính phủ, tín dụng đầu tư và đầu tư của DNNN) trong năm 2011:

Không kéo dài thời gian thực hiện các khoản vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước, trái phiếu Chính phủ kế hoạch năm 2011; thu hồi về ngân sách Trung ương để bổ sung vốn cho các dự án, công trình hoàn thành trong năm 2011.

Không ứng trước vốn NSNN, trái phiếu Chính phủ năm 2012, trừ các dự án phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai cấp bách.

Các Bộ, cơ quan, địa phương rà soát để điều chuyển vốn đầu tư từ NSNN và trái phiếu Chính phủ năm 2011 trong phạm vi quản lý để tập trung vốn đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án quan trọng, cấp bách, hoàn thành trong năm 2011. Không khởi công các công trình, dự án mới, trừ các dự án phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai cấp bách và các dự án trọng điểm quốc gia.

Giảm tối thiểu 10% tổng mức đầu tư từ nguồn vốn tín dụng nhà nước.

Kiểm tra, rà soát lại đầu tư của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước để xử lý, loại bỏ các dự án đầu tư kém hiệu quả, đầu tư dàn trải, kể cả các dự án đầu tư ra nước ngoài.

- Trên cơ sở phấn đấu tăng thu, tiết kiệm chi, giảm bội chi ngân sách năm 2011 từ mức 5,3%GDP Quốc hội quyết định xuống mức dưới 5%GDP, đảm bảo dư nợ công trong giới hạn an toàn.

2.2- Đẩy mạnh sản xuất, xuất khẩu, giảm nhập siêu:

- Xem xét miễn, giảm thuế, gia hạn thời gian nộp thuế nguyên liệu đầu vào nhập khẩu phục vụ sản xuất xuất khẩu đối với những ngành hàng trong nước còn thiếu nguyên liệu như dệt may, da giầy, thủy sản, hạt điều, gỗ, dược phẩm,…; tiếp tục tạm hoàn thuế giá trị gia tăng đầu vào đối với hàng hóa thực xuất khẩu trong năm 2011.

- Rà soát để giảm thuế đối với các mặt hàng là nguyên liệu đầu vào trong nước chưa sản xuất được; nghiên cứu tăng thuế xuất khẩu lên mức phù hợp đối với các mặt hàng không khuyến khích xuất khẩu, tài nguyên, nguyên liệu thô.

- Điều hành bảo đảm ngoại tệ cho nhập khẩu hàng hóa thiết yếu cho sản xuất. Hạn chế cho vay, đồng thời sử dụng các biện pháp hàng rào kỹ thuật để hạn chế nhập khẩu các mặt hàng không thiết yếu, xa xỉ.

- Chỉ đạo huy động tối đa công suất các nhà máy điện, sử dụng điện tiết kiệm (phấn đấu tiết kiệm 10%), phân bổ hợp lý để bảo đảm đáp ứng cho các nhu cầu thiết yếu của sản xuất và đời sống nhân dân.

- Thực hiện nghiêm chủ trương sử dụng hàng hóa, vật tư, thiết bị sản xuất trong nước, đặc biệt là hàng hóa cho các dự án đầu tư bằng các nguồn vốn của Nhà nước để khuyến khích sản xuất trong nước, giảm nhập siêu.

2.3- Quản lý, điều hành giá:

Nguyên tắc điều hành:

- Theo tín hiệu thị trường có sự quản lý của Nhà nước;

- Thực hiện mục tiêu: kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội;

- Từng bước xóa bao cấp, hạn chế thấp nhất tác động đến sản xuất - kinh doanh, đời sống xã hội; điều chỉnh giá từng bước theo thị trường nhằm không gây đảo lộn nền kinh tế, không gây “sốc”.

Đến nay, nhiều mặt hàng về cơ bản đã theo nguyên tắc thị trường; tuy nhiên, vẫn còn một số mặt hàng như điện, xăng, dầu các doanh nghiệp chưa được phép tính đủ các chi phí đầu vào, vẫn còn bao cấp qua giá cho toàn xã hội, khiến cho các doanh nghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực này gặp khó khăn (thua lỗ), làm méo mó hệ thống giá chung và hạch toán kinh tế của các ngành. Hiện nay các mức giá điện, xăng, dầu đã kiềm chế quá lâu nên các ngành này lỗ lớn và không huy động được vốn đầu tư, tác động mất cân đối cung cầu (thiếu điện), buôn lậu, sử dụng lãng phí,... đến nay không thể không điều chỉnh. Trong năm 2011, thực hiện điều chỉnh một bước để xóa bao cấp, tránh đảo lộn kinh tế vĩ mô tác động xấu đến kinh tế - xã hội; đồng thời, thực hiện chính sách an sinh xã hội. Cụ thể:

a) Đối với giá điện: Với giá điện hiện hành, tình hình tài chính của ngành điện rất khó khăn, tính đến hết năm 2010 các chi phí chưa tính đủ vào giá điện còn treo (lỗ) khoảng gần 28.000 tỷ đồng. Năm 2011, nếu không điều chỉnh giá điện thì ngành điện sẽ lỗ thêm nữa. Nếu tính đủ các chi phí đầu vào thì giá điện bình quân phải tăng 62%. Tuy nhiên, trong năm 2011 chỉ điều chỉnh tăng một phần trên nguyên tắc:

Nhà nước lùi 90% khấu hao (chỉ tính vào cơ cấu giá 10% khấu hao);

Tạm thời chưa tính lãi ngành điện;

Chưa thu phí dịch vụ môi trường rừng đối với các nhà máy thủy điện;

Tạm “khoanh” lỗ đến 31/12/2010;

Giá than bán cho điện hiện nay chỉ bằng khoảng 44-48% so với giá thành và 29-32% giá xuất khẩu, nhưng lần này chỉ điều chỉnh tăng 5%.

Trên cơ sở đó, trước mắt điều chỉnh giá điện tăng bình quân 165 đồng/KWh (tương ứng tăng 15,28%), bằng 24,7% mức phải điều chỉnh.

b) Đối với giá xăng, dầu:

Giá xăng dầu đã thực hiện theo nguyên tắc thị trường từ cuối năm 2009 theo Nghị định số 84/2009/NĐ-CP của Chính phủ. Tuy nhiên, từ giữa năm 2010 đã dừng không điều chỉnh trong khi giá xăng dầu thế giới tăng 29% (giá dầu thô hiện đã trên 110 USD/thùng)

Để ổn định giá trong nước trong điều kiện giá thế giới tăng, Nhà nước đã 6 lần lùi thuế nhập khẩu từ 20% xuống 0% (ước giảm thu khoảng trên 10.000 tỷ đồng), đồng thời cho sử dụng 6.400 tỷ đồng từ Quỹ Bình ổn giá để bù giá vốn cho doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu.

Giá xăng, dầu của Việt Nam thấp hơn Lào, Cămpuchia, Trung Quốc, Thái Lan, Singapore từ 6.100-8.600 đồng/lít, gây ra tình hình buôn lậu xăng dầu qua biên giới.

Do giá xăng, dầu thế giới tiếp tục ở mức cao, trong khi tiềm lực tài chính hiện không còn: thuế đã giảm về 0%, Quỹ Bình ổn giá đã sử dụng hết, nên cần thiết phải điều chỉnh giá.

Nếu tính đủ chi phí, tính đủ thuế theo quy định thì phải điều chỉnh giá xăng, dầu tăng thêm từ 34-45%, tùy từng mặt hàng (ví dụ: xăng phải điều chỉnh tăng thêm 6.500 đồng/lít). Đây là mức tăng quá cao, do đó trước mắt điều chỉnh một bước nhằm giảm bao cấp theo nguyên tắc:

Nhà nước không thu thuế nhập khẩu (thuế nhập khẩu bằng 0%);

Doanh nghiệp tạm thời chưa tính lãi;

Chưa xử lý số lỗ cũ.

Theo đó, điều chỉnh giá xăng, dầu tăng thêm từ 16-24%, bằng khoảng 45-57% mức phải điều chỉnh (giá xăng tăng 2.900 đồng/lít so với mức phải điều chỉnh 6.500 đồng/lít). Với mức giá sau khi điều chỉnh như trên, giá xăng, dầu trong nước vẫn còn thấp hơn giá xăng, dầu của một số nước trong khu vực (ví dụ xăng thấp hơn Lào khoảng 5.000 đồng/lít; Cămpuchia 4.000 đồng/lít, Trung Quốc 3.200 đồng/lít).

Với mức điều chỉnh giá điện, xăng, dầu như trên, mới giảm bao cấp được một phần (với điện giảm bao cấp khoảng 1/4 (24,7%); với xăng, dầu giảm khoảng 1/2). Như vậy, sẽ phải tiếp tục điều hành giảm bao cấp theo thị trường đối với giá xăng, dầu trong năm 2011, giá điện đến hết năm 2012 mới thực hiện được theo cơ chế thị trường.

2.4- Về an sinh xã hội:

- Thực hiện đồng bộ các chính sách an sinh xã hội theo các chương trình, dự án, kế hoạch đã được phê duyệt. Tập trung chỉ đạo hỗ trợ giảm nghèo tại các địa phương, nhất là tại các xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn; hỗ trợ các hộ nghèo, địa phương nghèo xuất khẩu lao động, cho vay học sinh, sinh viên,…

- Bổ sung thêm chính sách: Thực hiện hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo khi Nhà nước điều chỉnh giá điện với mức 30.000 đồng/hộ/tháng, tương đương 50% mức giá thành điện.

2.5- Tổ chức thực hiện:

- Chính phủ đã ban hành Nghị quyết bổ sung về các giải pháp trên. Ngày 24/2/2011, đã tổ chức Hội nghị Chính phủ mở rộng trực tuyến với tất cả các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan thông tin, báo chí để quán triệt chủ trương, các giải pháp và phân công tổ chức thực hiện, công bố việc điều chỉnh giá điện, xăng dầu giảm bao cấp.

- Thành lập các đoàn kiểm tra việc tổ chức triển khai thực hiện kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội tại các bộ, ngành, địa phương để bảo đảm các chủ trương, chính sách của Đảng, Quốc hội, Chính phủ phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

- Thực hiện tốt công tác thông tin, tuyên truyền chính xác, đầy đủ, kịp thời về các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước để tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội, tạo thuận lợi để hoàn thành được các mục tiêu và nhiệm vụ đã đặt ra cho năm 2011.