Hiện đại hóa giám sát hải quan: Giải pháp hữu hiệu rút ngắn thời gian thông quan

Công nghệ soi chiếu giúp rút ngắn thời gian kiểm tra thực tế từ 3 giờ xuống còn 15 phút

Theo quy định của Luật Hải quan, việc kiểm tra thực tế hàng hóa được thực hiện trực tiếp hoặc bằng máy móc, thiết bị, các biện pháp khác. Trong đó, có biện pháp kiểm tra không xâm nhập bằng máy soi container. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để ngành Hải quan đẩy mạnh ứng dụng trang thiết bị kỹ thuật trong kiểm tra hải quan như soi chiếu hàng hóa, hành lý phục vụ soi chiếu trước; sử dụng máy soi container để kiểm tra hàng hóa trong quá trình làm thủ tục hải quan. Qua đó, giúp giảm thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa, tạo thuận lợi cho việc thông quan hàng hóa nhanh chóng nhưng vẫn góp phần nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra hải quan.

Dữ liệu từ Cục Hải quan trong quý I/2026 cho thấy, toàn Ngành đã thực hiện soi chiếu 5.474 container bằng hệ thống máy soi tự động. Thực tế, kể từ khi công nghệ hiện đại hóa được áp dụng, tỷ lệ vi phạm với các lỗi khai sai chủng loại, số lượng hay mã số hàng hóa hiện nay chỉ còn chiếm chưa tới 1%.

Việc hiện đại hóa công tác kiểm tra, giám sát đã giúp phân loại chính xác mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, từ đó giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế và ngăn chặn gian lận mà không gây đứt gãy chuỗi cung ứng. Đồng thời, những sai sót trong khai báo sẽ được kiểm soát chặt chẽ, tạo hành lang thông thoáng cho những doanh nghiệp thượng tôn pháp luật.

Hệ thống máy soi container di động được đưa vào vận hành đã tạo nên bước đột phá khi rút ngắn thời gian kiểm tra thực tế từ 3 giờ xuống còn 15 phút.

Với kết quả phân tích chính xác và quy trình hiện đại hóa này, ngành Hải quan đã giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán chi phí và thời gian, từ đó tạo động lực đẩy nhanh tiến độ thông quan và tăng cường năng lực cạnh tranh trong hoạt động thương mại quốc tế.

Đại diện Đội Kiểm soát hải quan (Chi cục Hải quan khu vực VI) cho biết, nếu như trước đây phải mất từ 2 đến 3 giờ để kiểm tra một container 40 feet, thì hiện nay qua máy soi chỉ mất 10 đến 15 phút là có kết quả phân tích, đánh giá. Việc kiểm tra bằng máy giúp doanh nghiệp không phải dỡ toàn bộ hàng hóa để kiểm tra thực tế, từ đó tiết kiệm đáng kể thời gian và nhân lực.

Nhờ hệ thống soi chiếu container tự động, các rủi ro gian lận thương mại được phát hiện kịp thời, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí bến bãi.

Đây là kết quả từ nỗ lực hiện đại hóa và cải cách hành chính của ngành Hải quan, từ đó tạo điều kiện để hàng hóa xuất nhập khẩu tại Việt Nam duy trì tỷ lệ phân luồng ưu tiên ở mức cao, hướng tới một môi trường giao thương minh bạch và thuận lợi.

Đồng quan điểm về hiệu quả từ công nghệ, ông Đặng Công Thành, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III cho biết, đơn vị đã triển khai hiện đại hoá đồng bộ từ hệ thống máy soi đến hệ thống camera AI để nhận dạng và hỗ trợ phân tích dữ liệu.

Việc tích hợp các nền tảng kỹ thuật này không chỉ nâng cao năng lực giám sát mà còn là tiền đề chuyển đổi phương thức quản lý hải quan dựa trên đánh giá rủi ro hiện đại.

Thông qua việc khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu tập trung, Chi cục Hải quan khu vực III đã tối ưu hóa quy trình phân luồng, kiểm soát tỷ lệ luồng Đỏ ở mức dưới 5%. Giải pháp quản trị rủi ro hiện đại này không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian thông quan mà còn giúp doanh nghiệp cắt giảm tới 30% chi phí và thủ tục hành chính, ông Thành khẳng định.

Tái thiết kế quy trình theo hướng số hóa, đảm bảo minh bạch

Hệ thống máy soi và công nghệ AI hiện nay không chỉ là công cụ kiểm tra tại chỗ mà còn là nguồn cung cấp dữ liệu quan trọng cho Đề án Hải quan thông minh dự kiến hoàn thiện vào năm 2030.

Trong cấu trúc này, mọi hình ảnh soi chiếu và kết quả phân tích sẽ được số hóa, truyền dẫn về hệ thống quản lý rủi ro tập trung để đánh giá doanh nghiệp.

Việc tái thiết kế quy trình theo hướng số hóa giúp loại bỏ sự can thiệp chủ quan từ con người, đảm bảo tính minh bạch tuyệt đối.

Ông Nguyễn Bắc Hải, Phó Trưởng Ban Giám sát, quản lý về hải quan (Cục Hải quan) chia sẻ: “Hiện nay chúng tôi đang thực hiện tái thiết kế quy trình, thủ tục hải quan theo hướng số hoá, điện tử hoá quy trình đó và đề án này đã được Bộ Tài chính phê duyệt. Mục tiêu cao nhất mà cơ quan Hải quan đặt ra là rút ngắn thời gian thông quan hàng hoá cho doanh nghiệp. Qua phân tích, đánh giá thông tin về doanh nghiệp thì tỷ lệ mà chúng tôi đang hướng tới là tỷ lệ luồng Xanh trên 60% và đặc biệt tỷ lệ luồng Đỏ sẽ tiến tới không vượt quá 4%”.

Theo lộ trình đề ra, việc hiện đại hóa quy trình kiểm tra và giám sát hoạt động thương mại sẽ giúp cắt giảm thêm 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí logistics mà còn tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, nơi những doanh nghiệp tuân thủ tốt được hưởng lợi trực tiếp từ tốc độ thông quan nhanh chóng.

Thực tế đã minh chứng, mỗi phút tiết kiệm được tại cửa khẩu tương đương với việc tăng vòng xoay vốn và giảm gánh nặng chi phí lưu kho bãi cho cộng đồng doanh nghiệp. Hệ thống máy soi container tự động và camera AI chính là nền tảng kỹ thuật then chốt để ngành Hải quan Việt Nam thực hiện mục tiêu số hóa toàn diện. Khi công nghệ đóng vai trò trung tâm trong công tác giám sát, mọi rào cản về thời gian sẽ dần được xóa bỏ.

Kết quả từ việc triển khai đồng bộ hệ thống soi chiếu trong thời gian qua đã khẳng định quyết tâm của ngành Hải quan trong việc cải cách hành chính, đẩy nhanh tiến độ thông quan và tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại trong kỷ nguyên số.

Sự chuyển dịch từ kiểm tra thủ công sang giám sát bằng dữ liệu không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là lời cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp để thúc đẩy tăng trưởng bền vững.