Năm 2026, ngành Hải quan phấn đấu hoàn thành và vượt dự toán thu NSNN 451 nghìn tỷ đồng

Cải cách tổ chức sâu rộng, hoạt động không gián đoạn

Trao đổi với báo chí ngày 20/1, ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan nhấn mạnh năm 2025 là dấu mốc đặc biệt của ngành. Theo ông, cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy đã được triển khai quyết liệt theo hướng tinh, gọn, mạnh, qua đó giảm tới 53,77% đầu mối trung gian, tương ứng cắt giảm 485 đơn vị trong toàn hệ thống.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là trong suốt quá trình sắp xếp nhân sự với quy mô lớn, hoạt động hải quan vẫn duy trì sự ổn định tuyệt đối. Công tác thông quan không để xảy ra tình trạng gián đoạn, bảo đảm chuỗi cung ứng hàng hóa vận hành thông suốt, phục vụ kịp thời cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp.

Song song đó, những nỗ lực cải cách đã mang lại các kết quả nổi bật. Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước lần đầu tiên đạt mốc kỷ lục 930,07 tỷ USD. Thu ngân sách nhà nước do ngành Hải quan thực hiện đạt 469.504 tỷ đồng, bằng 114,2% dự toán được giao.

Trong vai trò "gác cửa" nền kinh tế, ngành Hải quan còn chủ trì và phối hợp bắt giữ hơn 19.100 vụ vi phạm, thu giữ 2,68 tấn ma túy các loại, qua đó góp phần quan trọng vào bảo vệ an ninh kinh tế và an toàn xã hội.

Đáng chú ý, việc triển khai đồng bộ bốn nghị quyết trụ cột, mang tính đột phá của Bộ Chính trị đã được cụ thể hóa bằng các giải pháp rà soát, hoàn thiện chính sách pháp luật hải quan. Trong năm 2025, ngành đã trình cấp có thẩm quyền ban hành một luật, một nghị định và sáu thông tư, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu.

Cùng với đó, lãnh đạo Cục Hải quan chia sẻ, công tác chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh. Nhiều hệ thống công nghệ thông tin mới được nghiên cứu, xây dựng và đưa vào vận hành như Hệ thống thông quan điện tử phiên bản 6, Hệ thống AVP-eCom quản lý thương mại điện tử, ứng dụng Data Customs, chức năng phân luồng tờ khai tự động, tra cứu tờ khai hải quan, Hệ thống Quản lý văn bản điều hành tập trung. Các giải pháp này góp phần nâng cao chất lượng phân tích, đánh giá, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành và mang lại tiện ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp.

Quyết liệt tạo thuận lợi thương mại, chống thất thu ngân sách

Bước sang năm 2026, ngành Hải quan xác định đây là thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi diễn ra Đại hội lần thứ XIV của Đảng và là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030. Trước bối cảnh đó, mục tiêu xuyên suốt được đặt ra là xây dựng nền hành chính tinh, gọn, mạnh, lấy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo làm động lực.

Chỉ thị số 3366/CT-CHQ ngày 16/1/2026 đã xác lập lộ trình hành động rõ ràng nhằm triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp tạo thuận lợi thương mại, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và chống thất thu ngân sách trong năm 2026. Ngành Hải quan phấn đấu hoàn thành và vượt dự toán thu ngân sách nhà nước 451 nghìn tỷ đồng, tăng 9,7% so với dự toán năm 2025.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, trọng tâm được đặt vào cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa hải quan và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phù hợp với mô hình tổ chức mới. Các giải pháp được triển khai nhằm rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp và bảo đảm tính minh bạch theo các cam kết quốc tế.

Đặc biệt, việc xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để triển khai mô hình thông quan tập trung được xác định là nhiệm vụ then chốt. Cùng với đó, kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành, ngân hàng và tích hợp 100% thủ tục hành chính với Cổng Dịch vụ công Quốc gia được coi là nền tảng nâng cao hiệu quả quản lý thu.

Song hành với tạo thuận lợi, công tác quản lý thu và chống thất thu được triển khai chặt chẽ trên từng địa bàn, loại hình và nhóm mặt hàng. Cơ quan Hải quan kiểm soát nghiêm các yếu tố về trị giá hải quan, mã số HS, xuất xứ và chính sách thuế; đẩy mạnh phân tích rủi ro, tăng cường kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp, tập trung vào các trường hợp có dấu hiệu khai báo trị giá không chính xác, chuyển giá và lợi dụng ưu đãi thuế.

Công tác phối hợp giữa hải quan với công an, biên phòng, cảnh sát biển tiếp tục được tăng cường, hình thành mạng lưới kiểm soát đa tầng trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại. Việc ứng dụng seal định vị điện tử, trạm kiểm định di động Mobilab và tăng cường giám sát hàng hóa qua chuyển phát nhanh góp phần kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng nhạy cảm.

Yếu tố xuyên suốt được nhấn mạnh là nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và siết chặt kỷ cương công vụ. Kết quả thu ngân sách tại từng địa bàn được xác định là thước đo quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, gắn với công tác thi đua, khen thưởng.

Về công tác phòng, chống buôn lậu, ông Đặng Văn Đức, Phó Chi Cục trưởng Chi Cục Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan) cho biết thêm: Năm 2025 là một năm đặc biệt khi công tác phòng, chống buôn lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng và hàng vi phạm sở hữu trí tuệ—nhất là các mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người—được triển khai đồng bộ và quyết liệt trên phạm vi cả nước. Ngành Hải quan nói chung và Cục Điều tra chống buôn lậu nói riêng là những lực lượng vào cuộc sớm, tích cực thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ, trong đó có Chỉ thị 13 và Chỉ thị 65 về đợt cao điểm đấu tranh với hàng giả, hàng nhái ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

Đồng thời, sau giai đoạn cao điểm, Bộ Tài chính và ngành Hải quan tiếp tục chỉ đạo duy trì cường độ thực hiện tương đương cao điểm đến hết năm 2025. Qua gần một năm triển khai, lực lượng chức năng đã phát hiện, triệt phá nhiều vụ việc và chuyên án lớn liên quan đến thực phẩm bẩn, hàng giả, hàng nhái và các sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Kết quả không chỉ thể hiện ở số vụ việc bị phát hiện, xử lý mà còn ở tính răn đe cao, đặc biệt đối với các mặt hàng như thực phẩm chức năng, thực phẩm bẩn, hàng giả, hàng nhái. Thực tế cho thấy lượng hàng hóa nhập khẩu theo đường tiểu ngạch, không chính ngạch, nhất là từ một số thị trường lân cận đã giảm rõ rệt.

Qua đó, từ tổng kết một năm thực hiện, ngành Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính và Chính phủ ban hành Nghị quyết 397 về kế hoạch hành động phòng, chống buôn lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng và hàng vi phạm sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026–2030. Trên cơ sở này, ông Đức nhấn mạnh yêu cầu tăng cường tính đồng bộ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phương tiện kỹ thuật và các biện pháp nghiệp vụ hiện đại, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành từ khâu kiểm soát biên giới đến lưu thông nội địa, chia sẻ thông tin và tuyên truyền pháp luật, nhằm phát huy kết quả năm 2025 và tạo chuyển biến bền vững trong những năm tiếp theo.

Anh Minh