Quan tâm phát triển chợ truyền thống

Giai đoạn 2003-2010, Nghệ An đã được đầu tư xây mới 70 chợ, đó là chưa kể tới 90 chợ được nâng cấp, cải tạo. Tổng số vốn đầu tư xây dựng chợ hơn 686 tỷ đồng. Với phương châm nhà nước và nhân dân cùng làm, riêng phần vốn do dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh đóng góp và vốn khác đã chiếm tới 90%, đạt gần 640 tỷ đồng. Từ nguồn vốn hỗ trợ của ngân sách Trung ương, toàn tỉnh đã có 10 chợ hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động. Trên cơ sở nguồn vốn hỗ trợ đầu tư của Trung ương 21,5 tỷ đồng đã tạo được động lực cần thiết cho việc xây dựng mới, nâng cấp, cải tạo đối với các chợ trên địa bàn tỉnh. Từ đó, giúp cho các cấp chính quyền quan tâm tốt hơn về cơ sở vật chất, công tác phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh an toàn thực phẩm tại các chợ. Cơ sở vật chất được cải thiện, đáp ứng ngày càng tốt hơn về văn minh thương mại, cũng như nhu cầu mua bán và trao đổi hàng hóa của nhân dân. Chợ họp ngoài giải quyết thêm việc làm và tăng thu nhập cho một bộ phận lao động, còn tạo nguồn thu đáng kể cho ngân sách địa phương. Số liệu thống kê cho thấy, tính đến tháng 6 năm 2010, trên địa bàn tỉnh có 380 chợ các loại, tăng 82 chợ so với năm 2004, cơ bản đảm bảo nhu cầu về lưu thông hàng hóa và phục vụ sinh hoạt của nhân dân. Trong tổng số chợ trên thì chợ hạng 1, hạng 2, chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ, chưa đến 10%; trong khi đó có 168 chợ hạng 3 (chiếm 44,2%) và 186 chợ tạm (chiếm 48,94%). Trong tổng số 380 chợ, chỉ có 45 chợ kiên cố, 157 chợ bán kiên cố, còn lại là chợ có cơ sở vật chất còn tạm bợ.

Thiếu vốn, chợ xây dở dang (Ảnh chụp chợ Phong Toàn, P.Hà Huy Tập, TP. Vinh).

Quy hoạch thiếu, mạng lưới chợ phân bố không đồng đều, hệ thống phòng chống cháy nổ nhiều bất cập, an toàn vệ sinh thực phẩm "sờ" đâu vi phạm đó, là bức tranh chung của hệ thống chợ hiện nay. Hạ tầng chợ, mà cụ thể là hệ thống điện, đường giao thông trong chợ, hệ thống cấp thoát nước còn nhiều yếu kém, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Đó là chưa kể tới một con số không ít chợ được đầu tư nhưng hoạt động kém hiệu quả, hoặc chợ đã "cưới" nhưng dân không họp. Chợ Đầu mối nông sản là một ví dụ cho sự đầu tư lãng phí, với tổng mức đầu tư được phê duyệt trên 32 tỷ đồng (thời giá 2004), đến nay, mặc dù đã được chủ đầu tư xây dựng thêm một số hạng mục theo thiết kế (trên 12 tỷ đồng), nhưng, thực tế chợ chỉ mới khai thác được trên lĩnh vực cho thuê kho chứa hàng hóa.

Như trên đã nói, hệ thống chợ hàng năm ngoài việc tạo ra việc làm, thu nhập ổn định cho hàng chục ngàn lao động, còn tạo ra một nguồn thu khá lớn cho ngân sách địa phương và cho Nhà nước với tổng thu gần 100 tỷ đồng trong thời gian từ năm 2003 đến năm 2009. Riêng 6 tháng đầu năm 2010, theo báo cáo số thu xấp xỉ gần 10 tỷ đồng, làm chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, góp phần quan trọng vào phát triển sản xuất và tăng trưởng kinh tế trên địa bàn tỉnh. Ngoài số hộ kinh doanh tại chợ là 61.395 và trên ngàn người hoạt động trong BQL, TQL chợ, có việc làm và thu nhập ổn định, thì người sản xuất và buôn bán nhỏ tham gia bán hàng chiếm tỷ trọng lớn. Tại khu vực nông thôn giúp nông dân tiêu thụ sản phẩm làm ra với giá thị trường, giải quyết được nhiều việc làm. Đồng thời đây cũng là nơi nhằm giao lưu văn hóa giữa các vùng miền và giữa các dân tộc.

Tuy nhiên, do sự phát triển không đồng đều, chợ truyền thống đang mất dần bản sắc, thế mạnh phục vụ chu đáo khách hàng. Cộng thêm áp lực cạnh tranh, sức mua giảm sẽ dẫn đến tình trạng người dân bỏ chợ đến với siêu thị. Để đáp ứng yêu cầu mới, chợ phải được kiên cố hóa theo quy mô hình kinh doanh văn minh, hiện đại, được tổ chức tại địa điểm đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hóa và nhu cầu tiêu dùng của khu vực dân cư. Ban quản lý chợ cần chủ động đề ra các biện pháp hữu hiệu nhằm quản lý tốt chất lượng hàng hóa ở chợ cũng như quan tâm, hỗ trợ nhiều hơn cho các tiểu thương phấn đấu nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ.

Đối với chợ tự phát, các cơ quan chủ quản, ban quản lý chợ cần căn cứ tính chất, đặc điểm hình thành chợ để có những biện pháp xử lý như giải tỏa, di dời các chợ tự phát nhỏ lẻ vào các chợ truyền thống hiện hữu. Ông Trần Đức Chính - Phó phòng quản lý thương mại- Sở Công thương Nghệ An, cho biết: Nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng và nâng cao mức sống của nhân dân, trong đó chú trọng tăng thu nhập cho người dân vùng nông thôn, đảm bảo cho thị trường hàng hóa phát triển ổn định, dự kiến từ năm 2011-2015, toàn tỉnh xây mới theo quy hoạch: 102 chợ; cải tạo, nâng cấp: 87 chợ; chợ di dời và xóa bỏ: 11 chợ. Cùng với việc quan tâm đầu tư phát triển mạng lưới chợ truyền thống, chúng tôi tham mưu với UBND tỉnh phát triển hệ thống phân phối hàng hóa hiện đại (Siêu thị, Trung tâm thương mại...) và tăng cường mối liên kết với mạng lưới chợ. Đối với chợ còn thiếu vốn đầu tư hay chợ xây dựng hoàn chỉnh nhưng không có thương nhân kinh doanh tại chợ, sẽ có giải pháp giải quyết phù hợp.

Đầu tư phát triển chợ truyền thống không phải là chuyện của chỉ riêng một địa phương, một ngành mà cần sự vào cuộc của cả xã hội; văn minh trong kinh doanh tại chợ truyền thống cần được quan tâm đúng mức... Vấn đề đó càng cần được chú trọng ở Nghệ An, là địa phương có diện tích rộng, dân cư đông với tiềm năng lưu thông thương mại lớn.

Thu Huyền
Nguồn: Báo Nghệ An 04/01/2011