Báo chí luôn là dòng thông tin chủ lưu

Có thể nói những thành tựu của đất nước trong năm qua từ việc ổn định kinh tế xã hội, giữ vững quốc phòng an ninh, tăng cường vị thế quốc tế... đều không thể không nói đến sự đóng góp của báo chí nước nhà. Sự đóng góp hiệu quả đó của báo chí, đã khẳng định báo chí nước ta đã hoàn thành rất tốt vai trò, sứ mệnh hết sức cao cả là thông tin, tuyên truyền góp phần tạo nên hào khí cách mạng của dân tộc, tạo sự đồng thuận trong xã hội, huy động sức mạnh của cả dân tộc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước trong nhiệm kỳ qua.

Báo chí đã thông tin nhanh nhạy, đầy đủ, toàn diện và đáp ứng tốt quyền được thông tin của nhân dân về các sự kiện trong nước và quốc tế, trong đó phải kể tới việc tuyên truyền cho thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2006 - 2010 mà Nghị quyết Đại hội X của Đảng đã đề ra và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI. Tất cả các loại hình báo chí đã chủ động tích cực tuyên truyền các giải pháp của Chính phủ nhằm phát triển kinh tế, nâng cao niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của Chính phủ.

Báo chí cũng đã góp phần quan trọng trong việc thực hiện dân chủ hóa đời sống xã hội, kịp thời phát hiện và biểu dương những gương người tốt, việc tốt, những điển hình tiên tiến, tuyên truyền có hiệu quả về Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, cũng như Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Nhiều cơ quan báo chí đã rất năng động, tích cực trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và các hiện tượng tiêu cực xã hội khác, tiếp tục đấu tranh chống “diễn biến hòa bình”, phản bác quan điểm sai trái của các thế lực thù địch. Thông tin trên báo chí đã góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại, phản ánh sinh động hình ảnh đất nước và con người Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.

Theo tôi thì vì cả 2 lý do. Trước hết, báo chí được đặt trên vai trọng trách phải là diễn đàn của nhân dân mà ở diễn đàn đó, người dân được bày tỏ một cách công khai, đúng và đầy đủ suy nghĩ của mình về những vấn đề xã hội đang đặt ra. Hiệu quả của thông tin của báo chí ở đây là việc trở thành một công cụ phản biện xã hội chính thống với các ý kiến khách quan, công tâm và công bằng. Tuy nhiên, để thực hiện được trọng trách đó không chỉ cần các văn bản chỉ đạo là đủ mà cái chính là nhờ vào những cách làm sáng tạo, tâm huyết và trách nhiệm của người làm báo. Nhìn vào sự tiến bộ của lực lượng báo chí trong thời gian qua cả về số lượng cơ quan báo chí, về bản lĩnh chính trị, trình độ nghiệp vụ, chuyên môn của đội ngũ phóng viên, biên tập viên, có thể khẳng định lực lượng báo chí cách mạng nước nhà hoàn toàn xứng đáng với sự tin cậy của công chúng.

Điều khác biệt của hệ thống báo chí nước ta so với nhiều quốc gia khác, đó là dù chỉ có một đảng lãnh đạo, song mỗi ngành, mỗi giới, mỗi giai tầng trong xã hội hầu như đều có một tờ báo của riêng mình, để thể hiện ý chí cũng như nguyện vọng của mình. Đó có lẽ cũng là điều kiện quan trọng để trên bình diện chung toàn xã hội, báo chí thực sự là một diễn đàn khách quan và công bằng. Điều đó cũng thể hiện quan điểm tự do báo chí vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, vừa phù hợp với thể chế chính trị của Việt Nam.

Có thể thấy rằng, trước những yêu cầu mà xã hội đang đặt ra đối với một nền báo chí hiện đại ngày nay, không có tờ báo nào có thể khẳng định không bao giờ gặp sai sót. Và thực tế, ở những mức độ nghiêm trọng khác nhau, vi phạm của báo chí trong việc đưa thông tin đã không ít lần xảy ra khiến cơ quan quản lý phải vào cuộc xử lý.

Các khuyết điểm có thể kể tới như việc thông tin thiếu nhạy cảm về chính trị, ảnh hưởng không tốt tới lợi ích của đất nước, của nhân dân, không phù hợp định hướng thông tin. Đây là dạng sai phạm có tác động xấu đến dư luận xã hội, là kẽ hở để các trang tin điện tử của các thế lực chống đối lợi dụng để xuyên tạc.

Dạng sai phạm cũng thường gặp phải đó là việc thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng xấu hoặc xúc phạm uy tín, danh dự của tổ chức, nhân phẩm của công dân. Dạng sai phạm này tuy được thường xuyên nhắc nhở, xử lý nhưng vẫn xảy ra ở một số cơ quan báo chí của tất cả các loại hình báo chí.

Thông tin dung tục, phản cảm, đăng phát hình ảnh không phù hợp với thuần phong mỹ tục, văn hóa Việt Nam là một loại vi phạm phổ biến của các báo in, báo điện tử và nhiều trang thông tin điện tử. Việc đưa tin quá nhiều vụ án, vụ việc tiêu cực trên một số báo, trang báo, miêu tả quá tỉ mỉ, chi tiết các hành vi tội ác đã gây cảm giác nặng nề, u ám trong đời sống xã hội.

Tất nhiên, nguyên nhân của tình trạng trên đến từ nhiều phía. Về mặt chủ quan, một số cơ quan báo chí nhận thức chưa đầy đủ về trách nhiệm chính trị, tư tưởng của báo chí, vì chạy theo lợi nhuận nên đã vi phạm các quy định của pháp luật, làm ảnh hưởng không tốt đến chất lượng báo chí. Trình độ nhận thức về chính trị, nghiệp vụ, văn hóa, xã hội, đặc biệt là độ nhạy cảm về chính trị của một bộ phận phóng viên, biên tập viên còn những hạn chế nhất định.

Về khách quan, vai trò của cơ quan chủ quản có lúc, có nơi còn mờ nhạt, nhất là công tác quản lý cán bộ. Các cơ quan chức năng, các cá nhân có thẩm quyền chưa kịp thời cung cấp thông tin chính thống hoặc cung cấp thông tin không đầy đủ, thiếu sự định hướng dẫn đến việc thông tin báo chí không chính xác, suy diễn thậm chí sai lệch, có trường hợp giữa người đứng đầu và cấp dưới của người đứng đầu cung cấp thông tin không thống nhất tạo ra sự nhiễu loạn thông tin. Một số cơ quan, tổ chức khi có vụ việc bị báo chí nêu chưa tiếp thu, xử lý thông tin nghiêm túc, không đưa ra các căn cứ xác đáng dẫn đến việc thông tin qua lại nhiều lần làm cho vụ việc trở nên phức tạp, thu hút sự quan tâm không cần thiết của dư luận.

Internet hiện đang trở thành công cụ thu thập, tìm kiếm thông tin nhanh chóng và dễ dàng. Số lượng người sử dụng mạng Internet để khai thác thông tin cần thiết cũng ngày càng tăng lên, nhất là với giới trẻ. Với hàng loạt trang thông tin điện tử, mạng xã hội, có thể nói chưa bao giờ người dân lại có cơ hội tiếp cận thông tin nhiều như hiện nay. Điều này cũng đặt ra những thách thức và cả những yêu cầu đối với báo chí muốn tiếp tục khẳng định vai trò và vị trí của mình, phải không ngừng đổi mới cả về nội dung và hình thức thể hiện để theo kịp trong dòng chảy chung đó của sự phát triển.

Tuy nhiên, về phía người dân cũng cần phải nhận thức rằng, báo chí chỉ là “bộ lọc” để cung cấp những thông tin chính thống, còn bản thân mình phải tự tạo ra “bộ lọc” cá nhân để thu thập những thông tin cần thiết và phù hợp. Trong quá trình tự điều tiết đó của mỗi người, có thể khẳng định dù ở thời kỳ nào, báo chí cách mạng nước nhà vẫn luôn và cần phải thực sự phải là dòng thông tin chủ lưu định hướng đúng đắn nhất cho sự phát triển chung của toàn xã hội.

Hồng Minh (Thực hiện)

Theo ICTnews