Các trung tâm hành chính tập trung hiệu quả tới đâu?

Trung tâm hành chính Đà Nẵng có quy mô đất xây dựng chỉ 2,3 ha. Ảnh: VGP/Thế Phong

Đây là ý kiến được nhiều chuyên gia, kiến trúc sư nêu ra khi đánh giá và thảo luận về xu hướng quy hoạch kiến trúc các trung tâm hành chính tập trung (TTHCTT) cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay tại hội thảo “Trung tâm hành chính tập trung cấp tỉnh” tổ chức chiều 5/12 tại Đà Nẵng.

Tại hội thảo, KTS Lã Kim Ngân, Viện Kiến trúc, Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho biết xu hướng quy hoạch, kiến trúc của các TTHCTT cấp tỉnh hiện nay đang là vấn đề “nóng”, được dư luận quan tâm.

Đây là thể loại công trình đặc biệt, đã và đang được triển khai đầu tư xây dựng trong thời gian gần đây, nhất là sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành một số văn bản chỉ đạo việc tăng cường quản lý hiện đại hóa công sở của cơ quan hành chính ở địa phương theo hướng tập trung.

Vừa qua Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã tiến hành khảo sát, đánh giá tại 15 TTHCTT ở các địa phương, như Lai Châu, Bà Rịa-Vũng Tàu, Bình Dương, Đà Nẵng và một số trung tâm khác chuẩn bị đưa vào sử dụng như Đà Lạt (Lâm Đồng), Hải Dương, Cao Bằng, Bình Thuận, Ninh Thuận, Khánh Hòa, Sóc Trăng, Long An, Đồng Nai, Bình Định, Gia Lai…

Qua khảo sát cho thấy đa phần các TTHCTT đều có kiến trúc hiện đại và xu hướng tập trung hóa rất cao. Các trung tâm này được tổ chức phổ biến dưới dạng hợp khối một số cơ quan có cùng chức năng quản lý như tại Bà Rịa-Vũng Tàu. Riêng tại Đà Nẵng, các cơ quan quản lý của Thành phố được tổ chức hợp nhất vào trong 1 tòa nhà. Với hình thức hợp khối hay hợp nhất các chức năng quản lý, tất cả các TTHCTT có quy mô lớn và chi phí đầu tư từ 1.000-5.000 tỷ đồng.

Theo đánh giá, việc sắp xếp, nâng cấp và tập trung hóa UBND, các sở, ban, ngành, qua đó giải phóng các lô “đất vàng” chuyển sang kinh doanh, dịch vụ đã tạo ra một nguồn lực lớn để phát triển đô thị và có hiệu quả về mặt khai thác kinh tế đất.

Mặt khác, tập trung hóa cũng là cơ hội để áp dụng các công nghệ hiện đại, thông minh nhằm hỗ trợ cho các giao dịch hành chính, xử lý thông tin, góp phần tích cực cải cách các thủ tục hành chính. Đó cũng là cơ hội để tạo hình ảnh kiến trúc và động lực mới cho sự phát triển của khu vực liền kề.

Các địa phương có TTHCTT cho rằng việc xây dựng là cần thiết bởi tính hiệu quả, tiết kiệm, tạo thuận lợi cho người dân cũng như cho công tác quản lý. Tuy nhiên, không ít ý kiến tại hội thảo còn lo lắng về vấn đề an ninh, an toàn cũng như khả năng vận hành, quản lý, bảo dưỡng đối với tòa tháp cao tầng. Hơn nữa, nhiều ý kiến còn băn khoăn liệu việc tập trung đầu tư quá lớn cho một trung tâm hành chính có phù hợp với điều kiện ngân sách hiện nay hay không cũng như sự thân thiện của các công trình này…

Theo các đại biểu, trong điều kiện Việt Nam hiện nay, hợp khối các chức năng quản lý hành chính là phù hợp. Ngoài ra, không gian giao dịch hành chính đó nên gắn liền với không gian mở của quảng trường công cộng.

Hầu hết ý kiến tại hội thảo đều đồng tình rằng công trình này trước hết phải phục vụ nhân dân. Theo PGS.TS. KTS Phạm Tứ, Hiệu trưởng Trường đại học Kiến trúc TPHCM, TTHCTT phải thể hiện quyền của nhân dân. Đầu tiên là sự gần gũi, thân quen như chính ngôi nhà của mình. Do đó, trong quy hoạch kiến trúc công trình, ngoài việc là điểm nhấn của không gian đô thị thì công trình phải là niềm tự hào của người dân đô thị.

Đồng quan điểm trên, KTS. Ngô Trung Hải, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn Quốc gia (Bộ Xây dựng), cho rằng mô hình TTHCTT không chỉ thể hiện và nâng cao tính khoa học trong tổ chức, quản lý hành chính Nhà nước mà còn thể hiện tính nhân văn bằng việc nâng cao cơ hội kết nối giữa người dân và chính quyền.

Thế Phong