Cần quy chuẩn quốc gia xử lý sản phẩm điện tử thải bỏ

Cần quy chuẩn quốc gia thu hồi, tái chế sản phẩm thải bỏ. Ảnh minh họa

 Theo Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Bùi Cách Tuyến, những năm gần đây, ngành công nghiệp CNTT ở Việt Nam đã có những bước tăng trưởng mạnh.

Tổng doanh thu công nghiệp công nghệ thông tin năm 2012 đạt mức 25,5 tỷ USD, tăng trưởng 86,3%; xuất khẩu sản phẩm CNTT đạt 20 tỷ USD, tăng 82% so với năm 2011 và chiếm 17,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Tuy nhiên, cùng với sự tăng trưởng đó, số lượng thiết bị điện và điện tử thải bỏ ở Việt Nam cũng đang phát triển nhanh chóng do nhu cầu sử dụng ngày càng tăng, ảnh hưởng không nhỏ đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Các đại biểu cho rằng số lượng thiết bị điện và điện tử thải bỏ ở Việt Nam đang phát triển nhanh chóng do nhu cầu sử dụng ngày càng tăng, nhưng cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Vì vậy, cần có quy chuẩn quốc gia về tái chế, chia sẻ chi phí tái chế giữa doanh nghiệp sản xuất, phân phối và cơ sở tháo dỡ và tái chế, tăng cường hoạt động tuyên truyền… là những giải pháp cụ thể cần thực hiện để xây dựng mô hình thu gom, tái chế sản phẩm thải bỏ bền vững.

Đề xuất mô hình thu gom bền vững

Tại Hội thảo, Viện Khoa học và Công nghệ Môi trường thuộc ĐH Bách khoa Hà Nội công bố Báo cáo nghiên cứu khả thi về hệ thống, thu gom xử lý chất thải điện, điện tử và đề xuất mô hình thu gom bền vững tại Việt Nam.

Kết quả khảo sát của Viện Khoa học và Môi trường cho thấy tỉ lệ thu hồi chất thải điện, điện tử hiện nay đạt kết quả rất thấp tại các khu vực thu gom công. Người dùng cuối thường bán thiết bị thải bỏ cho người thu gom (đồng nát), cửa hàng sửa chữa hoặc lưu giữ tại nhà hơn là mang tới đại lý thu gom.

Tuy nhiên, có 94,6% số người được hỏi tại Hà Nội và khoảng 85% người dân tại TPHCM cho biết sẵn sàng tham gia hệ thống thu gom chính thức (nếu có), phụ thuộc vào mức độ tiện lợi của hệ thống, cả về mặt tài chính và hỗ trợ hạ tầng.

Để quá trình thu gom sản phẩm thải bỏ được thực hiện bền vững, các đại biểu đã cùng thảo luận và đưa ra nhiều giải pháp.

Theo đó, cần ban hành khung pháp lý minh bạch, trong đó quy định rõ vai trò và trách nhiệm của tất cả các bên liên quan; có quy chuẩn quốc gia về tái chế; các biện pháp kiểm tra và xử lý vi phạm trong quá trình thu gom và xử lý sản phẩm thải bỏ.

Mặt khác, chi phí tái chế, bao gồm chi phí thu gom và vận chuyển sản phẩm thải bỏ, cần được chia sẻ giữa doanh nghiệp sản xuất, phân phối, cơ sở tháo dỡ và tái chế. Ngoài ra, người tiêu dùng cần thải bỏ sản phẩm tại đúng điểm thu gom được chỉ định.

Hoạt động tuyên truyền giáo dục cũng cần được tập trung vào tăng cường nhận thức về chất thải nguy hại và chia sẻ trách nhiệm của cộng đồng trong việc thu gom và xử lý.

Thứ trưởng Bùi Cách Tuyến cũng cho biết từ ngày 1/1/2015 các sản phẩm thải bỏ như ắc quy và pin, thiết bị điện tử, điện dân dụng và công nghiệp, hóa chất sử dụng trong công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản và thuốc sử dụng cho người, dầu nhớt, mỡ bôi trơn sẽ bị thu hồi và xử lý theo nội dung Quyết định số 50/2013/QĐ-TTg về thu hồi và xử lý sản phẩm thải bỏ, được Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng ký ban hành ngày 9/8.

Theo Quyết định số 50/2013/QĐ-TTg về thu hồi và xử lý sản phẩm thải bỏ, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu sản phẩm thải bỏ có trách nhiệm thiết lập các điểm thu hồi sản phẩm thải bỏ; thỏa thuận với người tiêu dùng về cách thức chuyển giao và tiếp nhận sản phẩm thải bỏ tại điểm thu hồi, vận chuyển đến cơ sở xử lý...

Song song với đó, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, người tiêu dùng, cơ sở thu gom và xử lý sản phẩm thải bỏ được hưởng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định của pháp luật. Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu thiết lập điểm thu hồi để tiếp nhận sản phẩm thải bỏ là chất nguy hại thì được miễn đăng ký chủ nguồn thải chất thải gây nguy hại.

Thứ trưởng Bùi Cách Tuyến khẳng định, việc triển khai thực hiện Quyết định số 50/2013/QĐ-TTg về thu hồi và xử lý sản phẩm thải bỏ sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng quy định cụ thể trách nhiệm, nghĩa vụ các bên liên quan trong việc sản xuất, lưu thông, sử dụng và thu hồi, xử lý các sản phẩm thải bỏ.

Thu Cúc