Đập Đăk Uy và sự trù phú của một vùng đất

Hồ chứa nước Đăk Uy là công trình thủy lợi nằm trên địa bàn xã Đăk Ui. Công trình thủy lợi này được những người lính Quân khu V đầu tư xây dựng vào tháng 12 năm 1975 và đưa vào sử dụng tháng 5 năm 1977 như là cách để tri ân người dân Đăk Ui anh hùng vì đã chịu nhiều hy sinh và có nhiều công lao to lớn đóng góp sự nghiệp cách mạng. Đại tướng Chu Huy Mân, lúc bấy giờ là Bí thư Khu ủy, Tư lệnh trưởng Quân khu V đã ký quyết định khởi công xây dựng công trình đập thủy lợi Đăk Uy do chủ nhiệm công trình Phan Sĩ Kỳ thiết kế. Ngày 22/12/1975, trước sự chứng kiến của hàng chục ngàn chiến sĩ và nhân dân trong vùng, công trình thủy lợi Đăk Uy được khởi công. Đồng chí Trần Kiên là người được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo thi công công trình. Sau hơn 500 ngày đêm dầm mưa dãi nắng hàng chục ngàn chiến sĩ với nhiều “xe pháo” và trang thiết bị chuyên dùng đã hoàn thành công trình thủy lợi Đăk Uy bề thế đúng vào dịp mừng kỷ niệm sinh nhật Bác (19/5/1977) cùng với hàng nghìn ha đất được khai hoang để trồng lúa, bắp, mì và cây công nghiệp. Để xây dựng hoàn thành công trình, các chiến sĩ đã phải đào, đắp 230 nghìn m3 đất, đá; đã có 186 chiến sĩ nằm lại vì bệnh tật, vì sốt rét rừng… Công trình có dung tích hồ chứa 26,2 triệu m3 nước, diện tích mặt thoáng của hồ 354,64 ha… có sức tưới cho 2.516 ha cây trồng, tạo nguồn nước sinh hoạt cho 65.000 người dân của các xã Đăk Ui, Hà Mòn, Ngọc Wang, Đăk Mar, thị trấn Đăk Hà và nhiều doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh cao su, cà phê trên địa bàn.

Nguồn nước mát của “Đập mùa xuân” đã làm hồi sinh, biến một vùng đất rộng lớn bị bom đạn cày xới xác xơ trong chiến tranh thành vùng đất trù phú của cây lúa nước, cây công nghiệp cà phê, cao su… nuôi sống và làm giàu cho hàng nghìn người dân. Lần đầu tiên diện tích 5 ha lúa nước trồng thử nghiệm đã cho năng suất 5 tấn/ha/vụ, bước đầu khẳng định hiệu quả của công trình. Cũng bắt đầu từ đây, “Đập mùa xuân” đã trở thành một trong những nhân tố quyết định sự trù phú của vùng đất Đăk Ui nói riêng và Đăk Hà nói chung. Vùng chuyên canh cây cà phê được hình thành, phát triển, vùng chuyên canh lúa được mở rộng dần theo dòng chảy của đập... Không chỉ vậy, “Đập mùa xuân” còn góp phần ổn định môi trường, điều tiết nước, tạo cảnh quan đẹp. Hàng năm, Đập thủy lợi Đăk Uy còn tạo nguồn lợi nuôi trồng thủy sản với lượng cá đánh bắt được hàng trăm tấn. Phó Chủ tịch UBND xã Đăk Ui- Vũ Ngọc Quang cho biết: Chưa kể đến các Hợp tác xã trực tiếp khai thác, trên địa bàn xã cũng có hàng trăm hộ dân ở các thôn 7, 8, 9, 10 nhờ đập để phát triển nuôi trồng thủy sản.

Ngày nay, hương cà phê, dòng nhựa trắng cao su, hạt gạo, cá Đăk Ui... đã có mặt ở nhiều nơi. Tất cả đều được tưới tắm bởi dòng nước mát thủy lợi Đăk Uy, đúng như mong ước của Trung tướng Chu Huy Mân, Tư lệnh trưởng Quân khu V – người trực tiếp cắt băng khánh thành và đặt tên là “Đập mùa xuân”: “công trình thủy lợi này sẽ góp phần lớn cho sự hồi sinh sự sống trên vùng đất bị bom đạn Mỹ tàn phá, hủy diệt trong chiến tranh, cuộc sống sẽ sinh sôi, nảy nở như cây cối đâm chồi, nảy lộc vào mùa xuân”...

Bài và ảnh: Quang Minh