Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12: Nhiều vấn đề xã hội được làm rõ

PV Văn Kiên (Báo Tiền Phong): Về phát triển hạ tầng giao thông, đầu nhiệm kỳ chúng ta đặt ra mục tiêu 3.000 km đường bộ cao tốc. Thực tế khi triển khai chúng ta gặp rất nhiều khó khăn do đại dịch COVID-19, trong đó có thiếu nguyên vật liệu. Tuy nhiên đến thời điểm này chúng ta đã đạt và vượt mục tiêu. Đề nghị cho biết những nguyên nhân chính và bài học kinh nghiệm lớn nhất là gì, nhất là trong bối cảnh chúng ta đang triển khai rất nhiều dự án lớn?

Ông Nguyễn Trí Đức - Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Xây dựng: Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã xác định việc phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược. Trong đó tập trung đầu tư vào các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng, nhất là mục tiêu cơ bản hoàn thành cao tốc Bắc – Nam phía đông từ Cao Bằng đến Cà Mau. Giai đoạn (2021-2025), Quốc hội, Chính phủ đã dành nguồn lực rất lớn cho kết cấu hạ tầng giao thông trong cả 5 lĩnh vực: Đường bộ, hàng không, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng hải.

Chính phủ cũng đã ban hành đồng bộ các Nghị quyết và Chương trình hành động, đặt ra mục tiêu phấn đấu hết năm 2025 cả nước có khoảng 3.000 km đường bộ cao tốc.

Về đường bộ cao tốc, đến năm 2020, chúng ta có 1.163 km. Như vậy là trong 5 năm qua, phải hoàn thành tối thiểu 1.837 km mới đảm bảo mục tiêu Chính phủ đưa ra là 3.000 km đường bộ đến năm 2025.

Trong quá trình triển khai 5 năm qua, đặc biệt là đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía đông, gặp rất nhiều khó khăn, thách thức. "Điểm nghẽn" về thể chế cũng là rào cản, công tác giải phóng mặt bằng kéo dài. Bên cạnh đó là khó khăn về nguồn vật liệu, giá cả vật liệu tăng cao...

Để khắc phục những khó khăn, vướng mắc trên, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã cho ban hành rất nhiều cơ chế đặc thù. Ví dụ như triển khai đồng bộ công việc, không phải chờ công việc này xong mới làm công việc khác mà làm đồng bộ các giải pháp. Giao địa phương làm cơ quan chủ quản các dự án thành phần, như giải phóng mặt bằng; chỉ định thầu; giao mỏ trực tiếp cho các nhà thầu, nâng công suất mỏ.

Công việc triển khai liên quan đến rất nhiều bộ ngành, địa phương, nên cần phải có sự chỉ đạo xuyên suốt. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải do Thủ tướng Chính phủ là Trưởng ban, lãnh đạo các bộ ngành là thành viên. Ban Chỉ đạo thường xuyên họp định kỳ, hằng tháng, cũng như họp đột xuất khi cần để tháo gỡ khó khăn, "điểm nghẽn", vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện dự án.

Trong năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập 7 đoàn công tác, do các đồng chí lãnh đạo Chính phủ trực tiếp đi kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ các khó khăn vướng mắc cho các dự án; phát động phong trào thi đua "500 ngày đêm". Đây là mệnh lệnh từ người đứng đầu Chính phủ. Thủ tướng Chính phủ cũng dành nguồn động viên để cho các chủ đầu tư, nhà thầu, các đơn vị liên quan tham gia thực hiện các dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía đông và các trục cao tốc ngang cũng hoàn thành vượt bậc và đạt, vượt các mục tiêu đề ra.

Sự quan tâm của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc mạnh mẽ của tất cả các bộ ngành, các cấp chính quyền địa phương, những khó khăn, vướng mắc đã được giải quyết kịp thời. Qua đó tạo ra tiền đề hết sức quan trọng để cho các chủ đầu tư, nhà thầu quyết tâm, nỗ lực triển khai thi công.

Sau 5 năm của nhiệm kỳ 2021-2025 đã hoàn thành thông xe 2.182 km đường bộ cao tốc. Như vậy đến hết năm 2025, cả nước đã đưa vào khai thác khoảng 3.345 km tuyến chính cao tốc và 458 km là nút giao và đường dẫn để kết nối các hệ thống cao tốc này với quốc lộ cũng như hệ thống giao thông của địa phương, vượt chỉ tiêu mà Chính phủ đặt ra là 3.000 km đến hết năm 2025.

Đặc biệt là việc thông xe, hoàn thành thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau theo nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã đặt ra. Từ kết quả đạt được trên, Bộ Xây dựng đã rút ra một số bài học kinh nghiệm sau:

Thứ nhất là phải ưu tiên nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải để đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng. Nhất là mục tiêu cơ bản hoàn thành cao tốc Bắc - Nam, cao tốc trục Đông - Tây, các trục ngang hiện nay đang triển khai.

Thứ hai là tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách để tháo gỡ các "điểm nghẽn, vướng mắc kịp thời, hiệu quả. Các chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ là cơ sở tổ chức thực hiện. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; nâng cao năng lực, trách nhiệm của các địa phương.

Thứ ba là phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể, sự đồng lòng của người dân, khơi dậy phong trào thi đua yêu nước, lòng tự hào dân tộc. 

Thứ tư, đối với các dự án trọng điểm, cần thành lập Ban Chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo cấp bộ, cấp địa phương để có sự chỉ đạo xuyên suốt từ trên xuống dưới.

Thứ năm là nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động trong công tác giải quyết các vướng mắc, khó khăn. Không đùn đẩy, không né tránh. Phát huy tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm". Phân công phải "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ kết quả".

Thứ sáu, trong thời gian vừa qua để đạt được các kết quả trên là nhờ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phát động các phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, khơi dậy lòng tự hào dân tộc; kịp thời động viên khen thưởng tạo không khí hăng say làm việc trên tất cả các công trình, dự án vì lợi ích quốc gia, dân tộc.

Trên các công trường, tinh thần làm việc "3 ca, 4 kíp", "vượt nắng, thắng mưa, không thua bão gió"; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, cải tiến để nâng cao năng suất lao động, rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm chi phí đầu tư và tạo sự đồng thuận, đồng lòng của người dân trong việc triển khai các dự án.

Khi thể chế được khơi thông, các chính sách linh hoạt, nguồn lực huy động đúng hướng, phát huy được sức mạnh tổng hợp cả hệ thống chính trị, của các tổ chức đoàn thể, sự đồng lòng của người dân, khơi dậy phong trào thi đua yêu nước, lòng tự hào dân tộc, chúng tôi tin tưởng rằng các dự án giao thông xây dựng sẽ tiếp tục là động lực để tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Đại hội XIV của Đảng trong thời gian tới.

Tình trạng ô nhiễm không khí của nước ta và nhất là ở một số thành phố lớn, trong đó có Hà Nội, vẫn diễn ra hết sức nghiêm trọng. Đề nghị cho biết các giải pháp mang tính cấp bách trước mắt và lâu dài nhằm hạn chế tình trạng trên là gì?

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến: Ô nhiễm bụi mịn PM2.5 tiếp tục là vấn đề cần giải quyết trọng tâm, tập trung tại Hà Nội và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Trong đó, 09 tháng đầu năm cơ bản duy trì mức trung bình/tốt. Từ tháng 10-12/2025, ô nhiễm gia tăng mạnh theo quy luật. Đỉnh điểm ngày 12/12/2025 có chỉ số AQI trung bình ngày đạt 264.

Qua theo dõi, quy luật ô nhiễm trong ngày thay đổi, bên cạnh việc tập trung vào ban đêm và sáng sớm (thời điểm nghịch nhiệt diễn ra mạnh nhất), ô nhiễm không khí còn cao tại các giờ cao điểm như 9-11h và 15-17h (giờ hoạt động giao thông, sản xuất cao).

Có 2 nguyên nhân: Nguyên nhân khách quan là hình thái thời tiết (vào cuối tháng 11 đầu tháng 12) bất lợi hơn trung bình nhiều năm (sương mù, nghịch nhiệt kéo dài). Nguyên nhân chủ quan là nguồn phát thải từ hoạt động giao thông và mật độ lưu thông tham gia giao thông vào đợt cuối năm tăng cao; công trình xây dựng, mở rộng đường, lát vỉa hè cuối năm chưa có che chắn, đào ẩm hiệu quả; đốt rác/phụ phẩm tự phát; nguồn thải làng nghề và công nghiệp.

Chúng tôi đề ra hai giải pháp trước mắt. Thứ nhất, thiết lập cơ chế giám sát và gửi báo cáo hằng tuần. Định kỳ trước 11h00 thứ Sáu hằng tuần, Bộ NN&MT sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương, đánh giá tiến độ và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Hiện tại đã xây dựng tới báo cáo tuần thứ 10 về các nội dung này. Thứ hai, tăng cường mạng lưới quan trắc để có cơ sở xử lý.

Về lâu dài, đề xuất thực hiện các biện pháp khẩn cấp kiểm soát nguồn thải. Bộ đã ban hành 2 văn bản gửi UBND các tỉnh/thành phố, yêu cầu kích hoạt ngay các biện pháp khẩn cấp như: Tăng cường rửa đường; kiểm soát 100% các công trình xây dựng và nghiêm cấm đốt mở. Rà soát các hoạt động, khuyến khích cắt giảm công suất trong những ngày cao điểm.

Trong giai đoạn 2026-2030 chúng tôi tập trung vào 4 nhóm giải pháp:

Nhóm thứ nhất, hoàn thiện cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện: Xây dựng Kế hoạch của Bộ để triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quyết định số 2530/QĐ-TTg ngày 19/11/2025), cụ thể hóa 09 nhóm giải pháp theo tinh thần "6 rõ".

Thực hiện các hoạt động, nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí sau khi được Thủ tướng Chính phủ đồng ý, phê duyệt.

Nghiên cứu và thực hiện sửa các quy định về bảo vệ môi trường không khí tại Luật Bảo vệ môi trường.

Hoàn thiện dự thảo, trình cấp có thẩm quyền ban hành lộ trình và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông.

Nhóm thứ hai về đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học công nghệ để giải quyết ô nhiễm môi trường chung cũng như ô nhiễm không khí đang được Bộ lên kế hoạch để triển khai.

Nhóm thứ ba về kiểm soát nguồn thải (nguồn thải từ xe ô tô, xe gắn máy…)

Nhóm thứ tư về hỗ trợ địa phương, truyền thông và hợp tác quốc tế.

PV Chu Thanh Vân (Thông tấn xã Việt Nam): Liên quan đến "Chiến dịch Quang Trung", xin lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết tiến độ triển khai hiện nay như thế nào và liệu có kịp hoàn thành để người dân có nhà ở trước Tết Nguyên Đán không? Tại cuộc họp ngày 7/1 về chiến dịch này, Thủ tướng Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo hỗ trợ thêm 5-10 triệu đồng với các hộ dân được xây, sửa nhà sau thiên tai. Vậy việc huy động nguồn lực như thế nào và ý kiến chỉ đạo này sẽ được thực hiện ra sao?

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến: Về tiến độ "Chiến dịch Quang Trung" nhằm hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi lũ lụt, năm nay, tình hình thiên tai diễn biến phức tạp với "bão chồng bão", "lũ chồng lũ", gây thiệt hại nặng nề ước tính gần 100.000 tỷ đồng, làm 420 người chết và mất tích. Trước bối cảnh đó, Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ đã phát động "Chiến dịch Quang Trung" với mục tiêu thần tốc xây dựng lại nhà cho người dân trước Tết Nguyên đán.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, cả hệ thống chính trị đã vào cuộc. Các đồng chí Bộ trưởng, Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố đã trực tiếp chỉ đạo, huy động tối đa nguồn lực, với tinh thần "3 ca 4 kíp", "làm ngày làm đêm" để thực hiện chiến dịch.

Bộ Quốc phòng đã huy động 249.497 người gồm các chiến sĩ, lực lượng dân quân tự vệ và 8.935 lượt phương tiện các loại; phối hợp với địa phương hỗ trợ nhân dân xây mới 619 căn nhà bị sập, đổ, cuốn trôi; sửa chữa 363 căn nhà hư hỏng; cung cấp các vật dụng thiết yếu như giường, tủ, tivi và hỗ trợ tiền mặt.

Bộ Công an đã huy động hơn 11.000 lượt cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai, trong đó có việc hỗ trợ xây mới nhà với tổng giá trị 120 tỷ đồng, và chủ trì xây dựng 420 căn nhà bị sập.

Thông qua Bộ Nông nghiệp và Môi trường, một số đại sứ quán và tổ chức quốc tế đã viện trợ và cam kết viện trợ hàng hóa, tiền mặt với giá trị 11,5 triệu USD (trong đó, hàng hóa gần 4,5 triệu USD, phát tiền mặt 3,4 triệu USD cho 22.925 hộ gia đình. Việc xây dựng và sửa chữa nhà ở cũng nhận được hơn 3,5 triệu USD hỗ trợ cho 30.970 căn nhà. Các hoạt động tăng cường năng lực khác nhận được khoảng gần 0,1 triệu USD).

Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 328, hỗ trợ 328 tỷ đồng. Bộ Xây dựng đã công bố 360 mẫu nhà và chỉ đạo bảo đảm vật tư phục vụ "Chiến dịch Quang Trung".

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã đăng ký xây mới 60 nhà và sửa chữa 82 nhà bị hư hỏng với sự tham gia của 104 đội hình và 1.344 đoàn viên, huy động kinh phí hỗ trợ gần 2,7 tỷ đồng, cùng nhiều hoạt động hỗ trợ khác từ các bộ, ngành.

Tại hội nghị sơ kết "Chiến dịch Quang Trung" ngày 30/12/2025, đã có 34.759 nhà bị hư hỏng được hoàn thành sửa chữa, đạt 100% mục tiêu đề ra. Với tinh thần "thừa thắng xông lên", Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quyết tâm hoàn thành xây dựng lại nhà trước ngày 15/1/2026, giúp người dân ổn định đời sống và lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV. Việc này đã rút ngắn 15 ngày so với kế hoạch ban đầu (31/1/2026).

Tính đến 16h00 ngày 6/1/2026, kết quả triển khai thực hiện "Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng lại và sửa chữa nhà ở cho các hộ dân bị thiệt hại nặng do bão lũ ở khu vực miền Trung như sau:

Số nhà ở hư hỏng phải sửa chữa là 34.759 nhà, đã hoàn thành sửa chữa đạt 100%. Tại các tỉnh, thành phố: Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Số nhà đã được xây dựng hoàn thành là 1.046 nhà, đạt 65,5% kế hoạch (trong đó, số nhà đã khởi công nhưng chưa hoàn thành là 551 nhà, chiếm 34,5%. Số nhà thi công trên 80% khối lượng là 314 nhà. Số nhà thi công từ 60% đến 80% khối lượng là 196 nhà. Số nhà thi công dưới 60% khối lượng là 41 nhà).

Tại cuộc họp sáng 7/1/2026, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh "Chiến dịch Quang Trung" có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, kêu gọi các cấp, ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tiếp tục hưởng ứng để đẩy nhanh tiến độ, "thần tốc, thần tốc hơn nữa", phấn đấu hoàn thành trước ngày 15/1/2026. Thủ tướng cũng đề nghị tiếp tục hỗ trợ 34.759 hộ dân ở 8 tỉnh, thành phố miền Trung có nhà phải sửa chữa, mỗi hộ 5 triệu đồng. Đồng thời, hỗ trợ gần 5.000 hộ có nhà bị sập, cuốn trôi trên toàn quốc, mỗi hộ 10 triệu đồng từ nguồn kinh phí của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Dự kiến, "Chiến dịch Quang Trung" sẽ được tổng kết vào ngày 15 hoặc 16/1/2026.

Bộ Công an có phương án gì bảo đảm tuyệt đối an toàn cho Đại hội lần thứ XIV của Đảng sắp diễn ra?

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh văn phòng, Người phát ngôn Bộ Công an: Bộ Công an xác định Đại hội XIV của Đảng là một sự kiện chính trị trọng đại của Đảng, của đất nước và của nhân dân. Việc thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh trật tự phục vụ tổ chức thành công Đại hội được xác định ở mức cao nhất.

Bộ Công an cũng xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng nhất của lực lượng công an trong những tháng đầu năm 2026. Mục tiêu yêu cầu đặt ra là đảm bảo tuyệt đối an ninh an toàn cho việc tổ chức thành công Đại hội và các hoạt động của Đại hội, đảm bảo chặt chẽ nhưng thông thoáng và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến các hoạt động bình thường của xã hội, của nhân dân.

Bộ Công an, dưới sự chỉ đạo của đồng chí Bộ trưởng và các đồng chí lãnh đạo Bộ, đã triển khai một số việc như sau:

Thứ nhất, Bộ Công an đã tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch của Chính phủ đảm bảo an ninh trật tự cho Đại hội XIV. Kế hoạch này đã ban hành từ tháng 5/2025, giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành, địa phương tập trung tổng thể, cao độ những biện pháp, nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh trật tự cho Đại hội.

Thứ hai, riêng Bộ Công an, trên cơ sở chỉ đạo của Trung ương, của Ban Chỉ đạo Trung ương, của các Tiểu ban của Đại hội và Kế hoạch của Chính phủ, đồng chí Bộ trưởng đã chỉ đạo thành lập Tiểu ban An ninh trật tự của Bộ Công an, do một đồng chí Thứ trưởng trực tiếp chỉ đạo, cùng với sự tham gia của các lực lượng trong ngành Công an từ Trung ương đến địa phương; xác định các nhiệm vụ đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn cả nước, trọng tâm là địa bàn diễn ra các hoạt động của Đại hội ở Hà Nội và các hoạt động, sự kiện khác phục vụ cho các đoàn đại biểu.

Bộ Công an đã triển khai chỉ đạo các đơn vị địa phương xây dựng, hoàn thiện các phương án, kế hoạch đảm bảo an ninh trật tự, xử lý các tình huống diễn ra để đảm bảo chủ động trong mọi tình huống và cũng sẵn sàng con người và phương tiện, biện pháp, các phương án tác chiến phục vụ các sự kiện.

Thứ ba, Bộ đã chỉ đạo các đơn vị địa phương tập trung cao nắm tình hình và chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các hoạt động lợi dụng phá hoại Đại hội. Trong đó có việc phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi đưa tin xấu độc, xuyên tạc, sai sự thật liên quan đến Đại hội, ví dụ vừa rồi đã xử lý vụ án liên quan đến đối tượng ở nước ngoài.

Thứ tư, Bộ cũng chỉ đạo triển khai đồng loạt các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, đảm bảo trật tự an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ, đảm bảo an ninh trật tự. Đợt cao điểm này triển khai xuyên suốt đến khi hết Đại hội và sau Tết Nguyên đán.

Thứ năm, thực hiện hiệp đồng, phối hợp chặt chẽ với lực lượng quân đội nhân dân, các bộ, ban, ngành, địa phương, các tiểu ban của Đại hội, các cơ quan chức năng của các nước trong công tác đảm bảo an ninh trật tự, đảm bảo chủ động nhất.

Với những biện pháp trên, đến thời điểm này, chúng tôi đánh giá là môi trường an ninh trật tự phục vụ cho Đại hội được đảm bảo. Lực lượng công an tiếp tục tập trung cao để triển khai các kế hoạch, phương án theo chỉ đạo của Trung ương cũng như của các tiểu ban, của Ban Chỉ đạo Trung ương.

Dự kiến sáng ngày 10/1, Bộ sẽ tổ chức lễ ra quân, lễ xuất quân và diễn tập phương án đảm bảo an ninh trật tự tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình. Chúng tôi hoàn toàn tin tưởng với sự tập trung chỉ đạo của Trung ương, của Chính phủ, phối hợp hiệp đồng của các lực lượng quân đội nhân dân, các bộ ban ngành, địa phương và sự tham gia ủng hộ của nhân dân, lực lượng công an sẽ hoàn thành tốt các nhiệm vụ, đảm bảo tuyệt đối an ninh an toàn cho Đại hội XIV diễn ra thành công.

PV Hoàng Lê (báo điện tử Việt Nam VOV): Đề nghị cho biết chính sách trọng tâm trong năm 2026 để đảm bảo an sinh xã hội?

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến: Năm 2025, công tác đảm bảo an sinh xã hội tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, khẳng định vai trò trụ cột trong ổn định xã hội, cải thiện đời sống nhân dân và tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Công tác giảm nghèo đa chiều đạt và vượt chỉ tiêu đề ra. Tỉ lệ hộ nghèo của cả nước giảm còn khoảng 1,3%, bình quân mỗi năm trên 1% tại các huyện nghèo; tỉ lệ hộ nghèo giảm mạnh từ 44,97% xuống còn 24,86% đối với hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số, tỉ lệ giảm nghèo từ 25,91% xuống 12,55%.

Thu nhập và điều kiện sống của người dân tiếp tục được cải thiện. Thu nhập bình quân khu vực nông thôn năm 2025 đạt 58 triệu đồng/người/năm và tăng khoảng 1,4 lần so với năm 2020. Tại vùng đồng bào dân tộc tiểu số và miền núi đạt khoảng 43-46 triệu đồng/ người/ năm, phản ánh sự cải thiện rõ rệt về sinh kế và mức sống.

Mạng lưới an sinh xã hội và các dịch vụ xã hội cơ bản được mở rộng, nâng cao chất lượng đến năm 2025, 92% số xã đạt tiêu chí về y tế, 95% đạt tiêu chí về giáo dục với tỉ lệ dân được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh là 99%.

Các chính sách hỗ trợ, giúp đỡ được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đảm bảo mức sống tối thiểu cho các nhóm yếu thế. Chính sách tín dụng ưu đãi hỗ trợ sinh kế phát huy hiệu quả, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và hạn chế tái nghèo, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc, vùng phên dậu đất nước. Đồng thời công tác hỗ trợ đột xuất khi thiên tai, dịch bệnh xảy ra được triển khai kịp thời, khẳng định vai trò đệm an toàn của an sinh xã hội trong bối cảnh nhiều rủi ro và biến động.

Năm 2026 có năm lĩnh vực cần tập trung.

Một là tiếp tục thực hiện giảm nghèo đa chiều theo hướng giảm nghèo thực chất bền vững. Chuyển mạnh từ hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ có điều kiện gắn với phát triển sinh kế, tạo việc làm và nâng cao năng lực tự chủ của người dân, nhất là vùng đói nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Hai là ưu tiên đầu tư bảo đảm người dân được tiếp cận đồng đều các dịch vụ xã hội như bảo hiểm y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, vệ sinh môi trường, thông tin…, tập trung vào các xã đặc biệt khó khăn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo.

Ba là đẩy mạnh phát triển sinh kế gắn với thị trường thông qua hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, tín dụng ưu đãi, phát triển hợp tác xã và liên kết tiêu thụ sản phẩm, coi đây là giải pháp căn cơ tạo điều kiện để ổn định nâng cao thu nhập.

Bốn là tăng cường bảo vệ và trợ giúp các nhóm yếu thế, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận tối thiểu với chính sách an sinh xã hội, đồng thời nâng cao được khả năng chống chịu rủi ro trước biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt.

Năm là nâng cao hiệu quả thực hiện quản lý nhà nước về an sinh xã hội, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát, thúc đẩy chuyển để số trong quản lý chi trả chính sách, đảm bảo công khai, minh bạch, sử dụng hiệu quả nguồn lực.

PV Duy Cường (Thời báo VTV): Năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng rất khả quan 8,02%. Bước sang năm 2026, Bộ Tài chính đánh giá như thế nào về khả năng chống chịu của nền kinh tế, giải pháp, động lực cho tăng trưởng hai con số năm nay cũng như các năm tiếp theo?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi: Liên quan đến đánh giá khả năng chống chịu của nền kinh tế, trên mỗi góc độ tiếp cận khác nhau, chắc chắn sẽ có những nhận định khác nhau. Tuy nhiên, trên phương diện kinh tế - tài chính, chúng tôi xin nhấn mạnh một số vấn đề sau:

Giai đoạn 2021–2025, bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước diễn biến hết sức phức tạp, khó khăn gia tăng, các yếu tố rủi ro xuất hiện dồn dập và khó lường. Đại dịch COVID-19 bùng phát đã gây ra những tác động nghiêm trọng, chưa từng có tiền lệ đối với kinh tế - xã hội của Việt Nam cũng như toàn cầu. Bên cạnh đó, cạnh tranh chiến lược và xung đột địa chính trị giữa các nước lớn diễn ra ngày càng gay gắt, làm thay đổi sâu sắc trật tự kinh tế, thương mại quốc tế.

Chúng ta cũng chứng kiến những biến động lớn trong thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là các chính sách thuế đối ứng của Chính phủ Hoa Kỳ tác động mạnh đến kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, một nền kinh tế có độ mở lớn.

Trong bối cảnh đó, nền kinh tế Việt Nam đã chứng tỏ năng lực chống chịu vững vàng trước các cú sốc bên ngoài, vượt qua nhiều bất lợi và vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng ở mức cao, thuộc nhóm dẫn đầu thế giới. Việt Nam tiếp tục duy trì xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức BB+ và Ba2 với triển vọng ổn định theo đánh giá của Fitch, S&P và Moody's. Các tổ chức quốc tế đều ghi nhận và đánh giá cao kết quả chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, cũng như triển vọng tăng trưởng và khả năng nâng hạng tín nhiệm của Việt Nam trong thời gian tới.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đánh giá Việt Nam nằm trong top 10 nền kinh tế tăng trưởng cao nhất thế giới. Ngân hàng Standard Chartered dự báo Việt Nam thuộc nhóm 5 quốc gia tăng trưởng nhanh nhất châu Á. Ngân hàng Thế giới (World Bank) cũng xếp Việt Nam vào 21 nền kinh tế có thành tích nổi bật trong năm 2025.

Những đánh giá tích cực từ các tổ chức tài chính và xếp hạng quốc tế uy tín cho thấy nền tảng kinh tế vĩ mô của Việt Nam tiếp tục được giữ vững và ổn định. Đây chính là yếu tố then chốt, tạo niềm tin cho người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc tìm kiếm cơ hội đầu tư, mở rộng sản xuất - kinh doanh, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Có 8 điểm nổi bật cụ thể của nền kinh tế:

Thứ nhất, tăng trưởng Việt Nam đạt mức cao, bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt 6,3%, cao hơn so với 5 năm trước. Nếu không tính năm 2021 phải chịu tác động mạnh của dịch COVID-19, tăng trưởng bình quân giai đoạn 2022-2025 sẽ đạt 7,13%, cao hơn mục tiêu của Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm. Kể cả trong những thời điểm phải đối mặt với nhiều khó khăn do chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ, tăng trưởng năm 2025 chúng ta vẫn đạt ở mức 8,02%, là mức tăng trưởng dẫn đầu khu vực và thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Thứ hai, thị trường tài chính, tiền tệ, ngoại hối phát triển cơ bản ổn định. CPI bình quân cả giai đoạn 2021-2025 duy trì ở mức dưới 4%. Cung cầu hàng hóa được bảo đảm, giá cơ bản ổn định. Nợ công giảm từ 44,3% GDP năm 2020 xuống còn khoảng 35 - 36% GDP vào năm 2025.

Thứ ba, thu ngân sách nhà nước 5 năm đạt gần 9,88 triệu tỷ đồng, vượt 18,1% so với mục tiêu, gấp gần 1,4 lần so với giai đoạn trước, vượt xa mục tiêu 8,3 triệu tỷ đồng, trong khi đã miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí khoảng 1,1 triệu tỷ đồng.

Thứ tư, thị trường trong và ngoài nước tiếp tục phát triển. Xuất nhập khẩu tiếp tục đạt kỷ lục, vượt mọi dự đoán. Quy mô thương mại tăng nhanh từ 545 tỷ đô la Mỹ năm 2020 lên mức kỷ lục trên 930 tỷ đô la Mỹ vào năm 2025, thuộc nhóm 20 quốc gia dẫn đầu thế giới. Các chuỗi cung ứng, thị trường xuất nhập khẩu được đa dạng hóa. Hiện nay nước ta có quan hệ thương mại với hơn 230 nền kinh tế và 34 thị trường xuất khẩu, 24 thị trường nhập khẩu có giá trị trên 1 tỷ đô la Mỹ. Về thị trường trong nước, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng năm 2025 tăng hơn 9% so với năm 2024. Du lịch phục hồi, năm 2025 đón khoảng 21,1 triệu lượt khách quốc tế, cao nhất từ trước tới nay.

Thứ năm, các thị trường tiếp tục phát triển theo hướng ổn định, bền vững, hiện đại và hội nhập. Thị trường tài chính, tiền tệ, ngoại tệ cơ bản ổn định. Thị trường chứng khoán được tổ chức FTSE nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam được thành lập và sẽ đưa vào hoạt động từ cuối năm 2025.

Thứ sáu, năng lực nội tại của nền kinh tế được nâng cao, phát triển kinh tế tư nhân đạt nhiều kết quả tích cực. Đẩy mạnh hoàn thiện thể chế pháp luật, cắt giảm đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động năm 2025 đạt gần 297.500 doanh nghiệp, cao nhất từ trước tới nay, tăng 27,4% so với năm 2024. Hiện nay cả nước có trên 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 160.000 doanh nghiệp so với năm 2024, tăng trên 20% so với năm 2020.

Thứ bảy, đầu tư tiếp tục được thúc đẩy, thu hút ngày càng nhiều khu vực kinh tế tư nhân tham gia phát triển kinh tế hạ tầng xã hội. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 5 năm tăng 44% so với giai đoạn trước, tương đương khoảng 33,2% GDP. Thu hút vốn đầu tư nước ngoài cả nhiệm kỳ đạt 184,2 tỷ đô la Mỹ, tăng gần 8,4% so với nhiệm kỳ trước, thuộc 15 nước đang phát triển thu hút FDI lớn nhất.

Thứ tám, cung cầu lao động được đảm bảo, chất lượng lao động được cải thiện, thu nhập người dân được tăng lên. Cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực. Tỉ lệ lao động nông nghiệp năm 2025 giảm xuống còn 24,7% và tỉỷ lệ lao động đã qua đào tạo có văn bằng chứng chỉ tăng lên 29,2%.

Về các nhóm giải pháp được thực hiện để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 và những năm tiếp theo, đồng chí Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ đã thông tin rõ định hướng điều hành. Theo đó, Chính phủ sẽ tập trung củng cố và nâng cao hiệu quả các động lực tăng trưởng truyền thống, đồng thời tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ, phát huy các động lực tăng trưởng mới. Trên tinh thần đó, chúng tôi xin chia sẻ một số nội dung trọng tâm sau đây:

Thứ nhất, chúng ta tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy xây dựng, thực thi pháp luật nhằm kiến tạo và phát triển, giải quyết các cái điểm nghẽn về thể chế và xây dựng thể chế để tạo động lực, thể chế và kiến tạo, tức là chuyển từ quản lý sang kiến tạo để thúc đẩy.

Thứ hai, huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Sử dụng nguồn lực đầu tư công có hiệu quả, giữ vững vai trò dẫn dắt; nâng cao chất lượng hiệu quả thu hút vốn đầu tư nước ngoài; phát triển đồng bộ các loại thị trường, nhất là thị trường vốn, thị trường tài chính nhằm đa dạng hóa các kênh huy động vốn trung và dài hạn. Nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế, tái cấu trúc các kênh huy động vốn và nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, đặc biệt là trong các khu vực sản xuất.

Thứ ba, chuyển đổi mạnh mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát huy vai trò động lực của công nghiệp chế biến, chế tạo. Chuyển dịch sang nền kinh tế dựa vào cả đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng trong nước. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn đào tạo với nhu cầu của thị trường và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thứ tư, phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Tạo điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực then chốt, các dự án lớn, các chuỗi giá trị trong và trong nước và toàn cầu theo đúng tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.

Thứ năm, phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, nhất là hạ tầng chiến lược để làm nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Tập trung đầu tư hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số, hạ tầng năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội trong bối cảnh mới.

Bên cạnh những giải pháp đã được thảo luận, chắc chắn vẫn còn nhiều nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Tại Hội nghị Chính phủ sáng nay, lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Chính phủ đã có các kết luận, chỉ đạo rõ ràng, thống nhất tinh thần sẽ tiếp tục bàn bạc, rà soát và lựa chọn những giải pháp thực sự phù hợp, khả thi và hiệu quả. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu đạt tăng trưởng hai con số trong năm 2026, tạo nền tảng vững chắc cho cả giai đoạn tiếp theo. Với sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ cùng việc triển khai hiệu quả các giải pháp trọng tâm, chúng tôi hoàn toàn tin tưởng rằng các mục tiêu tăng trưởng đã đề ra là có cơ sở và có thể đạt được.