Khơi thông nguồn lực để văn hóa trở thành sức mạnh mềm quốc gia

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các Cục, Vụ, Viện thuộc Bộ VHTTDL, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, lãnh đạo Sở VHTT TP. Hồ Chí Minh, Hội Nhà báo Việt Nam và nhiều chuyên gia, nhà khoa học. Hội thảo do Báo Văn Hóa phối hợp với Trường Đại học Văn hóa TP.HCM tổ chức vào hôm nay (5/6), tại TPHCM.

Diễn ra trong thời điểm nhiều chủ trương, chính sách lớn về phát triển văn hóa vừa được ban hành, đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội, hội thảo không chỉ góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển công nghiệp văn hóa mà còn đặt ra những trao đổi thực tiễn về việc biến tiềm năng văn hóa thành động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số.

Hội thảo là một diễn đàn khoa học hữu ích, mở ra không gian trao đổi đa chiều giữa cơ quan quản lý, giới nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các chủ thể sáng tạo nhằm nhìn nhận toàn diện thực trạng phát triển công nghiệp văn hóa tại Việt Nam, đồng thời đề xuất những giải pháp khả thi để hiện thực hóa các mục tiêu lớn mà Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra.

Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, TS Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập Báo Văn Hóa nhấn mạnh, việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đang đặt ra yêu cầu mới đối với tư duy phát triển công nghiệp văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Theo TS Nguyễn Anh Vũ, Hội thảo “Triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW – Phát triển công nghiệp văn hoá trong kỷ nguyên số” diễn ra vào thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh quốc gia cũng như khả năng thích ứng trước những biến động nhanh chóng của thời đại số.

Theo TS Nguyễn Anh Vũ, tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 80-NQ/TW, Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội cùng các chương trình hành động của Chính phủ và Bộ VHTTDL đã xác lập rõ vị trí của văn hóa trong chiến lược phát triển đất nước.

Đáng chú ý, công nghiệp văn hóa được xác định là một trong những hướng đi quan trọng nhằm chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành nguồn lực phát triển, từng bước trở thành ngành kinh tế có đóng góp thiết thực vào tăng trưởng, tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và quảng bá hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.

Dù dư địa phát triển rất lớn, công nghiệp văn hóa Việt Nam vẫn đứng trước nhiều nút thắt. Thể chế, nguồn vốn, hạ tầng số, thị trường bản quyền và khả năng đưa sản phẩm sáng tạo ra thị trường vẫn là những bài toán chưa dễ giải. Bên cạnh đó, sự thiếu kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu, doanh nghiệp và nhu cầu thực tiễn khiến nhiều nguồn lực văn hóa chưa phát huy hết giá trị, chưa tạo được sức bật tương xứng cho tăng trưởng.

Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn phát triển công nghiệp văn hóa sẽ là trọng tâm của các tham luận và phiên thảo luận tại hội thảo. Từ hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ mới đến xây dựng môi trường sáng tạo thuận lợi, các nội dung trao đổi đều hướng tới mục tiêu khai mở dư địa phát triển cho công nghiệp văn hóa Việt Nam trong thời đại số.

Với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng sáng tạo, hai phiên chuyên đề “Khai thông nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa” và “Bứt phá phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số” đã tập trung vào những nút thắt và dư địa phát triển của công nghiệp văn hóa Việt Nam. Từ các góc tiếp cận khác nhau, các diễn giả sẽ cùng trao đổi những giải pháp nhằm biến tiềm năng văn hóa thành nguồn lực phát triển và sức cạnh tranh của quốc gia.

Hơn 40 tham luận gửi tới hội thảo cho thấy phạm vi nghiên cứu rộng và những cách tiếp cận đa dạng về công nghiệp văn hóa trong thời đại số, từ điện ảnh, âm nhạc, bảo tàng, di sản, nội dung số đến du lịch văn hóa, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái sáng tạo.

Nhiều vấn đề đáng chú ý được đặt ra như phát triển mô hình liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nhân lực công nghiệp văn hóa; xây dựng thư viện số dùng chung; thúc đẩy chuyển đổi số trong bảo tàng; khai thác tài nguyên văn hóa để hình thành các sản phẩm sáng tạo; hay tham khảo kinh nghiệm hoàn thiện thể chế phát triển công nghiệp văn hóa của các quốc gia châu Á.

Từ các chủ đề được thảo luận có thể thấy, phát triển công nghiệp văn hóa không còn là nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa. Đây là lĩnh vực đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể, từ giáo dục, khoa học công nghệ, doanh nghiệp, truyền thông đến du lịch và các ngành kinh tế sáng tạo.

Khi chuyển đổi số đang tái định hình mạnh mẽ đời sống kinh tế - xã hội, công nghiệp văn hóa Việt Nam đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị thực, bên cạnh việc hoàn thiện chính sách, cần xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng sáng tạo.

Từ tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW đến những vấn đề đặt ra từ thực tiễn phát triển, hội thảo “Phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số” cho thấy yêu cầu ngày càng rõ ràng: Văn hóa cần được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước. Khi các nguồn lực được khơi thông, thể chế tiếp tục hoàn thiện và môi trường sáng tạo được mở rộng, công nghiệp văn hóa sẽ có thêm điều kiện để chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sức cạnh tranh, góp phần bồi đắp sức mạnh mềm và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

DA