Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026: Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực chất cho người dân, doanh nghiệp

Sáng 9/10, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động diễn ra từ ngày 8-10/10 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (VEC), Hà Nội, với chủ đề "Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia".

Từ năm 2022, ngày 10/10 hằng năm được chọn là Ngày Chuyển đổi số quốc gia theo Quyết định số 505/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy triển khai các nhiệm vụ và huy động sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

5 thách thức lớn của chuyển đổi số

Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, thời gian qua, nền tảng chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện.

Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 91,99% dân số, cáp quang đã đến 100% xã, phường. Kinh tế số tiếp tục tăng trưởng, đóng góp vào GDP. Cả nước hiện có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, doanh thu công nghiệp công nghệ số đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, chuyển đổi số vẫn đối mặt với 5 thách thức lớn:

Thứ nhất là dữ liệu. Dù nhiều quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu đã được ban hành và đạt được những kết quả nhất định, tiến độ triển khai tại một số lĩnh vực, bộ, ngành vẫn còn chậm.

Thứ hai là nền tảng số. Việc phát triển các nền tảng chưa đồng đều, tiến độ còn chậm và đôi khi vẫn theo hướng riêng của từng bộ, ngành, chưa bảo đảm tính liên thông và dùng chung.

Thứ ba là hạ tầng, bao gồm hạ tầng viễn thông, hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu và việc khắc phục các vùng lõm sóng.

Thứ tư là khả năng ứng dụng công nghệ tại doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp mong muốn đưa AI vào hoạt động nhưng việc triển khai chưa nhanh như kỳ vọng, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thách thức thứ năm, cũng là vấn đề quan trọng nhất theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, là nguồn nhân lực. Nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, nhất là cấp xã, còn thiếu; đội ngũ có chuyên môn sâu cần được đào tạo, bồi dưỡng bài bản để đáp ứng yêu cầu trong thời gian tới.

Từ những thách thức trên, Bộ trưởng cho rằng cần đặc biệt quan tâm đến hiệu quả sử dụng nguồn lực khi giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số hiện còn chậm, thuộc nhóm chậm nhất trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Vì vậy, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định 5 nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện.

Trước hết là hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và đổi mới phương thức quản lý. Mỗi chương trình cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ với sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng. Hiệu quả phải được đánh giá bằng dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng, tỷ lệ chia sẻ dữ liệu, thời gian và chi phí.

Cùng với đó, phát triển đồng bộ hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu dùng chung trên cơ sở Khung kiến trúc quốc gia số; ưu tiên kế thừa, tích hợp, hạn chế đầu tư mới khi chưa thực sự cần thiết. Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu cần được phát triển theo hướng xanh, an toàn; dữ liệu phải bảo đảm chính xác, đầy đủ, được cập nhật và chia sẻ theo phân quyền. Việc ứng dụng AI cần xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng và có khả năng đo lường kết quả.

Nhiệm vụ thứ ba là xây dựng Chính phủ số lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Số hóa phải gắn với tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có, hướng tới nguyên tắc người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần. Dịch vụ công cần được cung cấp trực tuyến toàn trình, thuận tiện, không phụ thuộc địa bàn; hoạt động chỉ đạo, điều hành tăng cường sử dụng dữ liệu thời gian thực.

Thứ tư, phát triển kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới, đưa chuyển đổi số vào mọi ngành, lĩnh vực, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh. Đồng thời, phát triển doanh nghiệp, sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam, làm chủ các công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật.

Cuối cùng là phát triển xã hội số bao trùm, nhân lực số chất lượng cao và củng cố niềm tin số. Chuyển đổi số cần đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền; phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược, đồng thời bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng.

Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết đồng hành cùng các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong tổ chức thực hiện, hướng tới quốc gia số hiện đại, kinh tế số năng động, xã hội số an toàn, nhân văn. 

"Mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được", Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.

Chuyển đổi số phải giải quyết những vấn đề thực tế

Tại sự kiện, đại diện các địa phương, doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm, mô hình và cách làm mới trong chuyển đổi số. Thực tiễn từ Hà Nội cho thấy hiệu quả của chuyển đổi số cần được nhìn nhận từ những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân.

Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, thành phố định hướng phát triển chuyển đổi số theo quan điểm không phải để có thêm ứng dụng, mà để giải quyết tốt hơn những vấn đề thực tế của người dân.

Thông qua nền tảng iHanoi, người dân có thể gửi phản ánh về các vấn đề phát sinh trong đời sống, kèm hình ảnh, vị trí và nội dung cụ thể, thay vì phải tự tìm hiểu cơ quan có thẩm quyền và kênh tiếp nhận. Với miniapp HanoiCheck, phụ huynh có thể tiếp cận thông tin về thực đơn, bữa ăn và truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại trường học.

Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, iHanoi đã tiếp nhận, xử lý trên 263.000 phản ánh, kiến nghị. Nếu mỗi phản ánh trước đây cần khoảng 2h để tìm hiểu quy định, viết và gửi đơn, trong khi thực hiện qua ứng dụng mất khoảng 15 phút, nền tảng có thể giúp tiết kiệm gần 500.000 giờ cho người dân.

Đối với HanoiCheck, gần 1,5 triệu học sinh được kết nối trên hệ thống; từ ngày 1/9 đến 8/10/2026, nền tảng ghi nhận trên 247.000 lượt truy cập. Từ 73 ứng dụng, điểm tiếp cận riêng lẻ, nhiều tiện ích đang được tích hợp trên iHanoi, hướng tới mô hình Super App với một điểm tiếp cận thống nhất.

Thử nghiệm AI trong quản trị, điều hành và dịch vụ công

Trong khuôn khổ chuỗi sự kiện, Triển lãm Chuyển đổi số và Đô thị thông minh giới thiệu các sản phẩm, nền tảng và giải pháp công nghệ, đồng thời tạo cơ hội kết nối giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ.

Tại triển lãm, tỉnh Lai Châu giới thiệu 3 mô hình đang được triển khai thử nghiệm, gồm Trung tâm Tri thức hình ảnh và Điều hành thông minh, Trợ lý ảo hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục hành chính công đa ngôn ngữ và Trợ lý AI Công vụ trong tra soát văn bản.

Các mô hình hướng tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý nhà nước và phục vụ người dân. Trong đó, Trung tâm Tri thức hình ảnh và Điều hành thông minh tích hợp AI thị giác với hệ thống camera để giám sát, phân tích và cảnh báo; Trợ lý ảo được thí điểm với 54 thủ tục hành chính cấp xã, phường có tỷ lệ phát sinh hồ sơ cao; Trợ lý AI Công vụ hỗ trợ cán bộ tra cứu, phân tích, đối chiếu pháp lý và xử lý văn bản.

Đáng chú ý, ứng dụng Trợ lý ảo hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục hành chính công đa ngôn ngữ cho phép hỏi đáp về thủ tục bằng tiếng Việt và tiếng Mông, tự động điền thông tin vào biểu mẫu, giảm thao tác viết tay hoặc đánh máy. Ứng dụng cũng hỗ trợ công chức tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và cấp xã cập nhật thông tin nhanh hơn, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, tăng cường tương tác giữa chính quyền với người dân.

Ông Phạm Quang Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu cho biết, Sở sẽ tiếp tục tham mưu xây dựng kế hoạch sử dụng dịch vụ công nghệ thông tin phù hợp với nhu cầu của từng cơ quan, địa phương và quy định hiện hành.

Cùng với hoạt động triển lãm, Diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số quốc gia sẽ tập trung trao đổi về các vấn đề trọng tâm như Chính phủ số và dịch vụ công thế hệ mới, ứng dụng AI trong quản trị, dữ liệu an toàn, tin cậy, kinh tế số, xã hội số và nâng cao năng lực số quốc gia.

Các diễn đàn chuyên đề bên lề đề cập tương lai quốc gia số, ứng dụng công nghệ số và AI trong kinh tế sáng tạo, phát triển đô thị thông minh thế hệ mới. Nội dung thảo luận tập trung vào khai thác dữ liệu và tài nguyên số, phát triển hệ sinh thái sáng tạo, ứng dụng AI trong quản trị đô thị, đồng thời tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia và cộng đồng công nghệ.

Thu Giang