Nhà nhiếp ảnh Quang Phùng: Cùng ống kính kể chuyện đời

Nghệ sĩ Quang Phùng nhận giải Bùi Xuân Phái. Ảnh: VGP/Mai Hồng

Nhà nhiếp ảnh Quang Phùng vinh dự được nhận Giải thưởng lớn của Giải thưởng Bùi Xuân Phái - vì tình yêu Hà Nội lần thứ 6 - năm 2013. Phát biểu tại lễ nhận giải diễn ra vào chiều 29/8, Nhà nhiếp ảnh Quang Phùng xúc động cho rằng giải thưởng là niềm khích lệ lớn lao đối với ông.

Nghệ sĩ Nguyễn Quang Phùng, với bút danh Quang Phùng, sinh năm 1932, con trai của một vị tri phủ thuộc tỉnh Hà Đông xưa. Quang Phùng sớm trở thành nhân viên của Ủy ban quốc tế về đình chiến ở Việt Nam. Sau đó, ông làm việc ở Bộ Ngoại giao và cùng chiếc máy ảnh lưu giữ được rất nhiều bức ảnh có giá trị. Những bức ảnh đầu tiên của Quang Phùng là ghi lại cảnh nhân dân vui mừng chào đón đoàn quân giải phóng thủ đô (tháng 10 năm 1954). Ông là một trong số các nghệ sĩ chụp các phóng sự ảnh Jane Fonda, ngôi sao điện ảnh Mỹ, khi bà thăm Hà Nội vào tháng 7/1972. Tháng 12 năm đó, ông chụp được nhiều hình ảnh quý về cuộc ném bom Hà Nội 12 ngày đêm.

Đã gần 60 năm, nghệ sĩ nhiếp ảnh Quang Phùng miệt mài sáng tác, lặng lẽ ghi vào ống kính những khoảnh khắc đẹp nhất, đời thường nhất và bình dị nhất của cuộc sống. Ông dành hàng chục năm để thực hiện nhiều bộ ảnh Hồ Gươm, phố cổ Hà Nội, nhằm ghi lại sự biến đổi nhanh chóng của Hà Nội từ cảnh quan, kiến trúc, đến lối sống của người Hà thành qua nhiều cung bậc thời gian.

Năm 2011, ông cho ra mắt công chúng cuốn sách ảnh Dạo quanh Hồ Gươm, in song ngữ Việt - Anh. Cuốn sách tập hợp gần 100 bức ảnh. Mỗi bức ảnh, chứa đựng một tình yêu nặng sâu, tinh tế mà chan chứa nỗi niềm, ký ức với Hà Nội dấu yêu. Cuốn sách còn là nguồn tư liệu độc đáo khi đăng tải một số bức ảnh chân dung đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhạc sĩ Văn Cao, họa sĩ Trần Văn Cẩn, nhà văn Nguyễn Tuân mà nghệ sĩ nhiếp ảnh Quang Phùng chụp từ đầu thập niên 70 của thế kỷ 20.

Với nhà nhiếp ảnh Quang Phùng, nhiếp ảnh không chỉ là lưu lại hình ảnh, sự kiện mà lưu lại những cảm xúc và ý tưởng. Trong căn phòng nhỏ chỉ hơn chục mét vuông nằm nằm lọt giữa khuôn viên một ngôi biệt thự cũ trong xóm Hạ Hồi, ông bảo quản, lưu trữ hết sức cẩn thận nhiều bộ ảnh quí giá theo nhiều chủ đề: “Gánh hàng rong”, “Cây cầu và những cuộc sống ven sông”, “Hà Nội ba sáu phố phường”...

Để có những bức ảnh ấy, ông không ngại dầm mưa đến nỗi về ốm cả tuần, bị nhiều lần bị mắng là "đồ dở hơi", bị doạ tiêm kim có dính máu HIV vào người (khi chụp bạn trẻ tiêm chích ngay bên hồ Gươm)... Trong những ngày Bờ Hồ biến thành sông vừa mới đây, ông lão ngoại bát tuần, từng trải qua cơn tai biến này vẫn chống gậy bì bõm lội ra Hồ Gươm chụp ảnh.

Ông là bạn của những người bán hàng rong, những số phận nghèo phải lăn lộn kiếm sống ở Hà Nội. Đằng sau mỗi bức ảnh, ông kể về rất nhiều về cuộc đời, thân phận, thậm chí ông nhớ rõ tên tuổi, quê quán của họ.

Nhà báo - nhà nhiếp ảnh Việt Văn nhận xét rằng, lối chụp của nhà nhiếp ảnh Quang Phùng là lối chụp phóng sự báo chí, không bao giờ sắp xếp. Ông luôn luôn có sự kiên nhẫn, chờ đợi để ghi lại những hình ảnh chân thực nhất. Tuy nhiên, điều đáng quý là Quang Phùng sáng tác rất âm thầm lặng lẽ, kiên trì bền bỉ theo đuổi niềm đam mê hàng chục năm trời mà không cần có sự công nhận nào. Điều đó chỉ có thể được thực hiện từ sự thôi thúc của con tim nghệ sĩ!

                                                                             Mai Hồng