Những Bí thư chi bộ ‘đi trước, làm trước’

"Mình kiên trì làm, có hiệu quả thì bà con tự đến hỏi"

Bản Táng Ngá, xã Mường Mô, tỉnh Lai Châu là nơi sinh sống tập trung 100% đồng bào dân tộc Cống, một trong những dân tộc rất ít người ở Việt Nam. Trước đây, cái nghèo bám riết từng nếp nhà. Đường vào bản là đường đất, chỉ cần mưa xuống là "láng mỡ", lầy lội. Kinh tế chủ yếu dựa vào trồng lúa, chăn nuôi nhỏ lẻ, đời sống khó khăn, nhiều hủ tục còn tồn tại, bản sắc văn hóa đứng trước nguy cơ mai một.

Sau khi được đứng trong hàng ngũ của Đảng, anh Lý Văn Chém, Bí thư Chi bộ bản Táng Ngá tự đặt cho mình một yêu cầu khắt khe, đó là phải thay đổi trước chính gia đình mình. Anh mạnh dạn chuyển đổi sản xuất, tiên phong trồng 5 ha quế, 0,7 ha mắc ca, duy trì 5 sào lúa nước và áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác. Nhờ đó, mỗi năm gia đình anh có thu nhập trên 250 triệu đồng. Anh Chém nhớ lại, "lúc đầu dân chưa tin đâu. Thấy mình trồng quế, họ bảo cây lâu năm, biết bao giờ mới có tiền. Nhưng mình kiên trì làm, có hiệu quả thì bà con tự đến hỏi".

Không giữ riêng kinh nghiệm cho mình, anh trực tiếp hướng dẫn, "cầm tay chỉ việc" cho từng hộ. Dần dần, từ vài mô hình nhỏ lẻ, cả bản hình thành vùng trồng quế tập trung với 150 ha, cùng hàng chục hecta sa mộc, dổi, lát và hàng trăm hecta cây lương thực. Chăn nuôi gia súc, gia cầm cũng phát triển theo hướng hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường. Đặc biệt, việc bảo vệ và phát triển rừng mang lại cho mỗi hộ trên 30 triệu đồng/năm từ dịch vụ môi trường rừng.

Trong xây dựng nông thôn mới theo phương châm "Nhà nước và Nhân dân cùng làm", anh Chém cũng là người nêu gương đi đầu khi tự nguyện hiến hơn 2.000 m² đất mở đường. Thấy cán bộ làm trước, bà con đồng lòng làm theo. Nhờ đó, toàn bản hiến trên 10.000 m² đất, góp hơn 500 ngày công xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa. Hạ tầng được cải thiện rõ rệt, đường liên bản được bê tông hóa, 100% hộ dùng điện lưới, thu nhập bình quân trên 30 triệu đồng/người/năm, tỉ lệ hộ nghèo giảm xuống dưới 10%.

Tuy nhiên, sự đổi thay lớn nhất ở bản không chỉ nằm ở kinh tế, mà là ở nhận thức, khi từ năm 2020 đến nay, bản không còn tảo hôn, hôn nhân cận huyết; tang lễ được tổ chức theo nếp sống văn minh.

Với vai trò Bí thư Chi bộ, anh Lý Văn Chém cùng các già làng, người uy tín tích cực vận động bà con xóa bỏ hủ tục, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa. Các lễ hội lớn như Mìn Loóng Phạt, Hàng Sị Phạt được tổ chức sau vụ gặt, vừa tạ ơn thần linh, vừa gắn kết cộng đồng. Tiếng Cống được truyền dạy theo hình thức truyền khẩu cho thế hệ trẻ; nghề dệt thổ cẩm được khôi phục; các hoạt động múa vòng, hát giao duyên, đánh cù… diễn ra thường xuyên. "Văn hóa còn thì bản làng còn. Mất văn hóa là mất gốc", anh Chém trăn trở.

Người phụ nữ "nói đi đôi với làm" ở Khe Mó

Nếu anh Chém là hình ảnh người Bí thư gắn bó với rừng quế, thì chị La Thị Thâu dân tộc Sán Chỉ lại được nhắc đến như "người truyền lửa" của thôn Khe Mó, xã Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh. Sinh năm 1990, chị được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ, kiêm Trưởng thôn từ năm 2020, và là Người có uy tín của thôn từ năm 2018.

Khi nhận nhiệm vụ, Khe Mó còn thiếu thốn "trăm bề", nhất là đường, điện, kênh mương... Chị đã chủ động lắng nghe ý kiến nhân dân, mạnh dạn đề xuất cấp trên đầu tư hạ tầng. Năm 2020, thôn được đầu tư 4 tuyến đường nội thôn, 5 tuyến kênh mương. Trong chương trình xây dựng nông thôn mới, chị Thâu đã đi tuyên truyền, vận động Nhân dân hiến đất, hiến tài sản trên đất, hiến ngày công để làm đường và làm các tuyến kênh mương. Kết quả, thôn hiến gần 9.800 m² đất, hơn 2.000 cây quế, 200 ngày công, đóng góp trên 150 triệu đồng.

Ngoài ra, chị Thâu đặc biệt quan tâm đến gìn giữ bản sắc dân tộc Sán Chỉ. Trong 5 năm, chị đã tổ chức 90 buổi tuyên truyền với hơn 5.400 lượt người tham gia, vận động xóa bỏ tảo hôn, thách cưới, mê tín dị đoan; thực hiện nếp sống văn minh trong cưới, tang, lễ hội. "Tôi đã phối hợp đưa làn điệu Soóng Cọ của người dân tộc Sán Chỉ vào giảng dạy tại các trường học; thành lập câu lạc bộ Soóng Cọ của thôn và xã. Nếu trẻ con không biết hát Soóng Cọ thì sau này ai giữ?", chị đặt câu hỏi giản dị mà day dứt.

Từ một thôn có nhiều hộ nghèo, đời sống văn hóa lạc hậu, đến hết năm 2025, Khe Mó chỉ còn 1 hộ nghèo; 100% hộ có nhà ở khang trang, phương tiện đi lại; đời sống Nhân dân ổn định, an ninh trật tự được giữ vững. Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" thực sự đi vào cuộc sống.

Hai hành trình – một điểm chung

Một người là Bí thư Chi bộ bản vùng cao ở Lai Châu, một người là Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn miền biên giới Quảng Ninh; một người dân tộc Cống, một người dân tộc Sán Chỉ. Nhưng ở anh Lý Văn Chém và chị La Thị Thâu có chung một điểm, đó là tinh thần tiên phong, gương mẫu, lấy hành động để thuyết phục Nhân dân.

Như lời anh Lý Văn Chém chia sẻ: "Còn làm được gì cho bản, cho dân thì tôi còn làm. Giữ được văn hóa, làm cho đời sống bà con khá lên, thế là đủ". Và chị La Thị Thâu cũng mỉm cười, khi cho biết, chỉ mong sau này nhắc đến Khe Mó, người ta thấy đó là một thôn đoàn kết, văn minh và giàu bản sắc.

Sơn Hào