Sự kiện quan trọng trong tiến trình chính trị ở Iraq

An ninh được thắt chặt trong ngày bầu cử.

Đây là bước thứ ba trong tiến trình chính trị ở Iraq, sau cuộc bầu cử QH lâm thời (ngày 30-1) và cuộc trưng cầu ý dân về Hiến pháp mới (15-10). Cuộc bầu cử này có ý nghĩa lịch sử vì bầu ra cơ quan lập pháp chính thức đầu tiên, nắm giữ vận mệnh đất nước Iraq kể từ sau khi chế độ Saddam Hussein bị lật đổ.

Trong tổng số 275 ghế, có 230 ghế được bầu, 45 ghế còn lại sẽ được phân cho các đảng không giành được đa số phiếu ủng hộ mà dựa theo số cử tri đi bỏ phiếu để bảo đảm có đại diện về sắc tộc, tôn giáo và thể chế chính trị trong QH mới.

Theo Hiến pháp mới của Iraq, 25% số thành viên trong QH phải là phụ nữ. Vì vậy, luật bầu cử quy định số phụ nữ trong danh sách bầu cử phải chiếm ít nhất một phần ba. Theo quan chức chịu trách nhiệm về việc bỏ phiếu bên ngoài lãnh thổ Iraq, người Iraq sống ở 15 nước khác trên thế giới được phép đăng ký tham gia bỏ phiếu bầu QH.

Cuộc chạy đua vào QH lần này có 231 đảng phái và 19 liên minh tham gia tranh cử, trong đó nổi lên là Liên minh người Hồi giáo dòng Shiite (UIA), khối người Kurd, khối người A-rập Sunni và Liên minh những người thế tục của cựu Thủ tướng I.Allawi.

UIA, lực lượng chiếm số đông tại QH lâm thời. UIA bước vào cuộc bầu cử lần này với một tư thế không mạnh như trước, vì một số đảng đã tách ra kể từ cuộc bầu cử tháng 1. Trong cuộc bầu cử QH lâm thời hồi đầu năm, UIA được sự ủng hộ của giáo sĩ người Hồi giáo dòng Shiite, Đại giáo chủ al-Sistani và là nhóm chính trị có quyền lực nhất ở Iraq. UIA từng cam kết sẽ dập tắt lực lượng nổi dậy và nạn tham nhũng, nhưng thực tế đã thất bại trước cả hai vấn đề trên trong hơn mười tháng qua.

Tranh cử lần này, UIA chú trọng vấn đề an ninh, chủ quyền và tái thiết đất nước. Ông al-Hakim, người đứng đầu UIA kêu gọi những  người Hồi giáo dòng Shiite rút khỏi các đảng nhỏ vì lợi ích của UIA để phiếu bầu không bị phân tán. Theo các nhà phân tích, UIA hy vọng cũng giành đa số ghế tại QH mới, mặc dù khó có thể duy trì được đa số ghế như ở QH lâm thời, vì một số ghế có thể rơi vào tay những người Hồi giáo dòng Sunni. Dự đoán, số cử tri người Hồi giáo dòng Sunni đi bỏ phiếu sẽ đông hơn vì đây là cơ hội để họ giành được ảnh hưởng nhiều hơn trong chính trường Iraq.

Những người Hồi giáo dòng Shiite trong UIA tố cáo cựu Thủ tướng I.Allawi đang tìm cách đưa các cựu thành viên đảng Baath trở lại chính phủ, quân đội và cảnh sát nước này. Trong khi đó, cơ quan quyền lực quốc gia đã trình lên QH lâm thời Iraq và Ủy ban bầu cử độc lập Iraq (IECI) danh sách gồm 170 ứng cử viên là người theo đảng Baath trước đây để đòi loại họ ra khỏi danh sách tham gia bầu cử.

Ông Allawi tranh cử trong một liên minh mới mang tên "Dân tộc Iraq" do ông đứng đầu, gồm cả các chính trị gia nổi bật của phái Sunni. Liên minh của ông Allawi hiện chiếm 40 ghế tại QH lâm thời. Nhóm chính trị khác cũng chiếm ưu thế là Liên minh người Kurd gồm tám nhóm, song chủ yếu có hai đảng chính ở miền bắc là đảng Liên minh người Kurd yêu nước của đương kim Tổng thống J.Talabani và đảng người Kurd dân chủ. Liên minh này hiện giữ 75 ghế trong QH lâm thời và là nhóm chính trị lớn thứ hai ở Iraq. Ưu tiên hàng đầu của nhóm này là tìm giải pháp cho thành phố đa sắc tộc Kikuk, nơi có nhiều dầu mỏ.

Liên minh "Mặt trận" của người Iraq gồm ba nhóm chính của người Hồi giáo dòng Sunni, từng tẩy chay cuộc bầu cử tháng 1, cũng tham gia tích cực trong cuộc bầu cử lần này. Nhóm chính trị này cam kết sẽ thúc đẩy việc rút quân đội nước ngoài khỏi Iraq và giải quyết tình trạng an ninh bất ổn thông qua đàm phán. Ngoài ra còn có Liên minh Đại hội Dân tộc Iraq của Phó Thủ tướng A.Chabali, gồm mười chính đảng và các ứng cử viên độc lập...

Hiện nay, hơn 70 nghìn quan sát viên độc lập và hơn 150 nghìn nhân viên của các thể chế chính trị đăng ký tham gia giám sát bầu cử. Chủ tịch IECI H. Hindawi cho biết, kết quả bầu cử có thể sẽ được công bố trong vòng năm ngày.

QH mới sẽ bầu Hội đồng Tổng thống để từ đó chọn Thủ tướng, người thuộc nhóm đảng phái chiếm đa số trong QH mới. Chính phủ mới sẽ được thành lập trong vòng một tháng, do Thủ tướng bổ nhiệm và phải được thông qua tại QH. Cơ quan lập pháp mới này sẽ thành lập một ủy ban xem xét và đưa ra các gợi ý sửa đổi Hiến pháp trong vòng bốn tháng, bất cứ sửa đổi nào cũng phải được số đông các thành viên QH phê chuẩn và sẽ được đưa ra trưng cầu ý dân trong vòng hai tháng.

Chính quyền Iraq đã đóng cửa tất cả các đường biên giới, ban bố lệnh giới nghiêm, tăng cường an ninh ở khắp mọi nơi; việc đi lại giữa các tỉnh, thành phố trong cả nước bị cấm trong những ngày diễn ra bầu cử, nhằm bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra suôn sẻ, trong bối cảnh ngày càng xảy ra liên tiếp các vụ đánh bom đẫm máu làm hàng trăm người chết, trong đó có nhiều cảnh sát. Hàng nghìn cảnh sát và quân đội Chính phủ Iraq được sự hỗ trợ của quân đội Mỹ sẽ được triển khai bảo vệ các địa điểm bỏ phiếu. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Iraq cũng phải thừa nhận họ sẽ hết sức khó khăn trong việc bảo đảm an ninh cho cuộc bầu cử.

Cuộc bầu cử QH mới ở Iraq được dư luận khu vực và thế giới quan tâm theo dõi vì đây là một bước quan trọng trong tiến trình chính trị ở nước này. Thách thức lớn nhất đối với Chính quyền Iraq hiện nay là phải tổ chức cuộc bầu cử công bằng nhằm chọn ra một cơ quan lập pháp có năng lực trong nhiệm kỳ bốn năm tới để đối phó hàng loạt vấn đề nóng bỏng và vô cùng nan giải như ngăn chặn bạo lực; bảo đảm an ninh sau khi Mỹ và liên quân rút quân; giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo; ổn định, tái thiết và phục hồi nền kinh tế đất nước bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

(Nhân Dân)