Tan hoang những đồi cát ven biển...

Một ngày cuối tháng 10/2011, chúng tôi có dịp “khảo sát” những ngọn đồi cát lở loét chạy dọc theo ven biển thôn 3, Sơn Mỹ, huyện Hàm Tân. Vào khu vực này không dễ dàng gì, bởi hầu như không có đường mòn nào; chúng tôi đi tắt một đoạn đường đất đỏ độc đạo của Công ty TNHH Tấn Phát (được cấp phép khai thác titan ở khu vực này) để tiếp cận.

01/11/2011 11:06

Còn đâu những đồi cát chắn gió

Cuối khu vực khai thác cát đồ sộ của Công ty Tấn Phát, chúng tôi đi nhờ một cái bè tự tạo của công nhân qua hồ nước sâu rộng để bơm đãi titan ở công trường. Một công nhân nói: “Phía trước mặt là đồi cát lở thuộc khu vực 357 (người dân quen gọi là đồi Khỉ, bởi ngày trước ở đây nhiều khỉ), mấy anh lên đấy sẽ rõ. Cách đây 3 đêm, dân cát lậu mới kéo lên đào bới...”. Chúng tôi leo lên đồi cát trắng cao chừng 45 độ, trơ trọi bóng cây, chứng kiến những cảnh tượng tan hoang để lại... Phía trên đỉnh đồi này, những hố cát sâu hóm hình thành trong quá trình khai thác cát đen lậu. Ở mỗi hố còn sót lại khoảng mười bao cát đen (loại bao 25kg), nằm nửa kín nửa hở trên cát. Phía lưng chừng đồi cũng rải rác những bao cát đen nằm lại, có bao bị chôn vùi trong cát. Các chai nhựa chứa nước uống vương vãi khắp nơi... Dưới chân đồi này, có gần mười bao cát đen tập kết cạnh một con mương nước vàng khè, chuẩn bị đãi thô... Anh Thành, công nhân Tấn Phát cho biết: “Những bao cát đen này nằm lại khi bị động, gặp lực lượng truy quét của xã, huyện”. Đứng trên đồi Khỉ nhìn xuống, chúng tôi bất chợt thấy một con đường xe bò “dã chiến” ngoằn ngoèo giữa những hàng cây thưa thớt dẫn vào khu vực khai thác cát lậu...

Trở xuống đồi Khỉ, cách không xa khu vực khai thác của Cty Tấn Phát, một cảnh tượng còn hãi hùng hơn: Dãy đồi dài gần 1km đã bị khai thác cát lậu tan hoang, đồi chỉ còn thấp lè tè, chi chít hố hầm để lại... chứng tỏ nạn khai thác cát lậu ở đây đã tồn tại thời gian dài... Còn từ đồi Khỉ ven biển đi về hướng xã Tân Thắng (thuộc khu vực 357) cũng không khó bắt gặp những cảnh tượng hoang tàn. Đó là những đồi cát chạy dài trơ trọi, “lở loét” những hang hầm khai thác cát lậu để lại, cùng những bao cát đen vứt lại nằm rải rác đó đây. Cùng các bãi đãi cát thô dã chiến nằm cạnh các khe nước ngầm thông ra những con đường cát nhỏ hẹp ra bên ngoài... Một người dân địa phương cho biết, nạn khai thác cát lậu đã tồn tại nhiều năm nay, chủ yếu hoạt động từ nửa đêm trở về sáng và chúng rất liều lĩnh, quen thuộc mọi ngõ ngách các khu vực này. Dân làm cát lậu đều trang bị ĐTDĐ, bố trí canh đường, điện thoại cho nhau khi bị động và rút nhanh rất êm...

Tăng cường các biện pháp canh giữ

Thực ra, từ khi nạn khai thác cát lậu vừa manh nha hoạt động cho đến nay, lực lượng chức năng (Công an, Xã đội) xã Sơn Mỹ đã kịp thời triển khai bảo vệ, tuần tra ban đêm; bắt giữ được không ít vụ khai thác cát trái phép, xử phạt hành chính. Nhưng lực lượng của xã thì mỏng, ngân sách hoạt động thiếu thốn, không đảm bảo canh giữ nhiều khu vực đồi cát rộng lớn trải dài từ Sơn Mỹ đến xã Tân Thắng; mà dân cát lậu chủ yếu khai thác lén lút ban đêm. Mới đây, Tổ kiểm tra liên ngành huyện Hàm Tân (Phòng TN - MT, Công an huyện, xã Sơn Mỹ, xã Tân Thắng) đã được thành lập, đi vào hoạt động từ tháng 9/2011; tăng cường chốt chặn, kiểm tra đột xuất các điểm nóng khai thác cát lậu ban đêm. Qua đó, tổ này đã phát hiện, phá hủy hàng chục cái máng đãi cát thô và dây ống nước tuyển rửa cát ở hiện trường, tại những đồi cát ven biển thôn 3, Sơn Mỹ. Riêng lực lượng Công an huyện Hàm Tân cũng đã phát hiện bắt giữ 2 chiếc xe tải vận chuyển trên 10 tấn cát đen tại khu vực Sơn Mỹ... Tuy nhiên, điều khó khăn đối với tổ liên ngành (cũng như của xã Sơn Mỹ trước đây), vẫn là lực lượng chức năng cấp xã quá ít ỏi, công việc ở xã nhiều, ngân sách xã lại eo hẹp; nên sự phối kết hợp với tổ liên ngành không được thường xuyên, để đảm bảo công tác kiểm tra cát lậu trên địa bàn rộng lớn này... Ông Thái Công Ngữ, Chủ tịch UBND xã Sơn Mỹ cho biết: “Hiện Cty Tấn Phát triển khai lực lượng bảo vệ 24/24 giờ từ đồi Khỉ đến giáp ranh xã Tân Thắng. Bởi khu vực này cũng nằm trong kế hoạch mở rộng diện tích khai thác titan, đang chờ Bộ TN& MT cấp phép”.

Ở khu vực những đồi cát rộng lớn này, kiểm tra ngăn chặn cát lậu cũng không mấy dễ dàng. Ở đây, các ngành chức năng cần xử lý nghiêm khắc những vụ khai thác, vận chuyển cát số lượng lớn; đối tượng vi phạm nhiều lần mới đủ sức răn đe. Đồng thời kiểm tra các doanh nghiệp được cấp phép khai thác khoáng sản ven biển; yêu cầu doanh nghiệp phải nhanh chóng hoàn thổ các khu vực khai thác, trồng cây bảo vệ môi trường... Có như vậy, mới mong bảo vệ môi trường khu vực ven biển này, trước nguy cơ những đồi cát trắng sẽ biến mất...

Thái Khoa- B.Thuận