Vướng TRIFLURALIN - Cánh cửa xuất khẩu tôm vào Nhật ngày càng hẹp

Theo kết quả điều tra của Cục Quản lý Chất lượng nông lâm sản và thủy sản (NAFIQAD), nguyên nhân tôm Việt Nam bị nhiễm dư lượng Trifluralin là do các hộ nuôi tôm sử dụng các sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường nuôi trồng thủy sản mà trong thành phần có chứa Trifluralin. Hoạt chất này được tìm thấy trong thành phần của 38 sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường nuôi trồng thủy sản được phép lưu hành tại Việt Nam theo quyết định của Bộ NN và PTNT.

Tuy nhiên, cho đến nay việc rà soát, trình Bộ NN và PTNT loại bỏ các sản phẩm có chứa Trifluralin ra khỏi Danh mục các sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường trong nuôi trồng thủy sản được phép lưu hành tại Việt Nam do Vụ Nuôi trồng thủy sản chủ trì, vẫn chưa hoàn thành. Thậm chí, sau khi Thông tư số 20/2010/TT-BNNPTNT ngày 02/04/2010 của Bộ NN và PTNT đã bổ sung hoạt chất Trifluralin vào Danh mục hóa chất, kháng sinh cấm sử dụng trong sản xuất kinh doanh thủy sản và có hiệu lực thi hành từ ngày 17/5/2010 nhưng trên thị trường vẫn có nhiều lô thuốc ghi ngày sản xuất sau ngày 15/7 và có hạn sử dụng tới năm 2012 như thuốc sát trùng KICK-ZOO đặc trị Zoothamnium, vi nấm, vi khuẩn dạng hình sợi, khống chế sự phát triển của rong tảo trong ao nuôi; sản phẩm ZOOLAN MAX diệt nấm Lagenidium sp, nguyên sinh động vật, ký sinh trùng.

Ngay khi lô tôm Việt Nam bị Nhật Bản cảnh báo phát hiện có dư lượng Trifluralin cao hơn mức cho phép, hoạt động XK của nhiều DN bị ách lại. Quá lo lắng cho khâu nguyên liệu đầu vào, một số DN ở Sóc Trăng đã gửi văn bản kiến nghị lên UBND tỉnh, yêu cầu chỉ đạo thanh tra, kiểm tra xử lý thu hồi sản phẩm dùng trong nuôi thủy sản có chứa Trifluralin.

Hiện nay, hàng chục côngtenơ tôm XK sang Nhật của các DN đang bị ứ lại chờ kết quả kiểm tra từ các Trung tâm giám định, kiểm định chất lượng. Chi phí cho việc này đội lên hàng ngày và DN phải bỏ ra khoảng 15 USD cho một mẫu kiểm.

Đã mệt mỏi về các chi phí phát sinh tự kiểm 100% các lô hàng, khoanh vùng các lô hàng trước thời điểm bị cảnh báo và các lô chờ ngày XK, các DN càng mệt mỏi hơn khi chờ đợi kết quả kiểm hàng và nhiều khách hàng đòi giảm giá xuất, cam kết bồi thường nếu phát hiện có dư lượng Trifluralin. Thậm chí, nhiều nhà NK Nhật Bản "quay lưng" để tìm đến các đối tác láng giềng của Việt Nam.

Trong thời điểm này, NAFIQAD kiến nghị với Bộ NN &â PTNT áp dụng chế độ kiểm tra và lấy mẫu kiểm nghiệm dư lượng Trifluralin đối với 100% lô tôm của DN trước khi XK sang Nhật, trong khi sản phẩm tôm chứa dư lượng Trifluralin lại có nguyên nhân từ công đoạn nuôi có sử dụng các sản phẩm xử lý và cải tạo môi trường có chứa Trifluralin. Điều này ngoài tầm kiểm soát của DN thu mua, chế biến, XK.

Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản VN (VASEP) cho biết, việc Nhật Bản kiểm soát 100% với tôm VN sẽ khiến các doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn do tốn nhiều thời gian, tiền bạc cho công tác xét nghiệm. Kế hoạch kinh doanh của các công ty cũng ảnh hưởng vì những tháng cuối năm lượng đơn hàng và giá đều tăng cao. Nghiêm trọng hơn, nếu tiếp tục phát hiện nhiều lô hàng của VN chứa trifluralin thì Nhật Bản có thể cấm nhập khẩu tôm từ VN.

Hiện nay, dù các công ty chế biến tôm xuất khẩu sang Nhật đã mua các bộ thử nhanh để phát hiện trifluralin trước khi sản xuất, nhưng rất khó để đảm bảo toàn bộ lô hàng không có chứa hóa chất này. Do mỗi lô hàng xuất đi các công ty mua tôm nguyên liệu từ hàng trăm ao nuôi khác nhau và theo nhiều đợt, vì vậy, ngay cả khi đã kiểm tra tại VN an toàn thì cũng không chắc sang đến Nhật kiểm tra đã an toàn không có.

Do vậy theo VASEP, vấn đề quan trọng là giải quyết dứt điểm chất Trifluralin ngay từ khâu phân phối và nuôi trồng thủy sản chứ không phải ở phía doanh nghiệp, mới tránh được nguy cơ tôm VN bị cấm nhập khẩu ở nước ngoài.