ADB: Lợi ích từ chuỗi giá trị toàn cầu đang phân hóa tại châu Á

Nhận định này được đưa ra trong Báo cáo Chính sách phát triển châu Á 2026 công bố ngày 6/5 tại Hội nghị thường niên lần thứ 59 của ADB diễn ra ở Samarkand, Uzbekistan.

Theo báo cáo, chuyên môn hóa sâu hơn trong các công đoạn sản xuất toàn cầu đã giúp khu vực châu Á - Thái Bình Dương thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và giảm nghèo trong suốt 1/4 thế kỷ qua. Hiện khu vực này chiếm khoảng 1/3 thương mại chuỗi giá trị toàn cầu, trong đó tỷ trọng của các nền kinh tế đang phát triển đã tăng từ 9% lên 18% trong giai đoạn 2000-2023.

ADB cho biết một số nền kinh tế, đặc biệt tại Đông Á và Đông Nam Á, đã hội nhập sâu vào mạng lưới sản xuất khu vực và toàn cầu, qua đó nắm giữ các vị trí tạo ra giá trị gia tăng lớn. Tuy nhiên, nhiều nền kinh tế có quy mô nhỏ hơn, thu nhập thấp hơn hoặc vị trí địa lý xa các trung tâm sản xuất vẫn tham gia hạn chế và phần lớn đứng ngoài các mạng lưới này.

Phát biểu tại hội nghị, Chuyên gia Kinh tế trưởng ADB Albert Park nhận định tình trạng phân mảnh địa kinh tế gia tăng đang làm giảm cơ hội để doanh nghiệp tận dụng các chuỗi giá trị toàn cầu, qua đó có nguy cơ kìm hãm quá trình công nghiệp hóa và tăng trưởng tại những nền kinh tế mắc kẹt ở các khâu giá trị thấp.

Để thu hẹp khoảng cách, ông Albert Park cho rằng cần có sự hỗ trợ đối với các nền kinh tế kém phát triển hơn tận dụng các công nghệ mới nổi, đồng thời tăng cường cơ sở hạ tầng, logistics và môi trường kinh doanh để nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh.

Báo cáo của ADB xác định 3 ưu tiên chính sách nhằm hỗ trợ hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu, gồm nâng cao khả năng chống chịu trước rủi ro và phân mảnh địa kinh tế; đáp ứng ngày càng cao các tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững; đồng thời thúc đẩy tính bao trùm thông qua đầu tư hạ tầng, phát triển kỹ năng lao động và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận tài chính, nền tảng số và cơ hội xuất khẩu.

An Bình