Bài 2: Kinh tế đêm mở không gian tăng trưởng mới cho TPHCM

Sau khi mở rộng không gian phát triển, sáp nhập toàn bộ Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu từ tháng 7/2025, TPHCM từng bước hình thành mô hình "siêu đô thị" đa chức năng, kết nối tài chính, công nghiệp công nghệ cao, logistics cảng biển, du lịch biển và văn hóa đô thị. Trong cấu trúc phát triển mới, kinh tế đêm được kỳ vọng tạo nguồn thu lớn, gia tăng thời gian lưu trú và nâng cao sức cạnh tranh điểm đến.

Hình thành hệ sinh thái kinh tế đêm

Theo TS. Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Du lịch TPHCM, Thành phố đã xuất hiện nhiều "điểm sáng" về kinh tế đêm như phố đi bộ, không gian ẩm thực, du lịch đường sông, biểu diễn nghệ thuật và các khu vui chơi ven sông. Tuy nhiên, các hoạt động vẫn phát triển phân tán, thiếu liên kết để hình thành chuỗi trải nghiệm đồng bộ giữa thương mại, du lịch, văn hóa và giải trí.

"Điểm nghẽn hiện nay không nằm ở tài nguyên hay nhu cầu thị trường mà ở khả năng tổ chức, kết nối và chuyển hóa nguồn lực thành năng lực cạnh tranh thực chất", TS. Dương Đức Minh nhận định.

Theo TS. Dương Đức Minh, kinh tế đêm không chỉ kéo dài thời gian tiêu dùng mà cần hình thành hệ sinh thái trải nghiệm có chiều sâu văn hóa và bản sắc riêng.

TPHCM được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển các sản phẩm mang tính biểu tượng như văn hóa sông nước Sài Gòn về đêm, lễ hội ánh sáng, nghệ thuật đương đại, công nghiệp sáng tạo, du lịch cảng biển và các hành trình khám phá ký ức đô thị Nam Bộ.

Hiện Thành phố đã phát triển nhiều sản phẩm du lịch đêm như tour xe buýt hai tầng, xe cổ, Vespa khám phá phố đêm; các chương trình nghệ thuật như À Ố Show, múa rối nước Rồng Vàng, VietCharm – Culture & Dining Show; cùng các sản phẩm du lịch đường sông bằng tàu và du thuyền. Tuy vậy, theo Sở Du lịch TPHCM, Thành phố vẫn thiếu các sản phẩm quy mô lớn, hiện đại và có tính biểu tượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách quốc tế.

Cần Giờ mở dư địa phát triển mới

Trong chiến lược mở rộng không gian phát triển về hướng biển, Cần Giờ được kỳ vọng trở thành động lực mới cho kinh tế đêm và du lịch nghỉ dưỡng của TPHCM.

Bà Huỳnh Phan Phương Hoàng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TPHCM, Phó Tổng Giám đốc Vietravel, cho biết dù TPHCM dẫn đầu cả nước về lượng khách và doanh thu du lịch, thời gian lưu trú trung bình của du khách vẫn còn thấp do thiếu các tổ hợp nghỉ dưỡng, giải trí quy mô lớn.

Theo bà Hoàng, Cần Giờ có nhiều lợi thế để phát triển thành "siêu điểm đến" mới nếu được định hướng theo mô hình tích hợp nghỉ dưỡng, giải trí, du lịch sinh thái biển và du lịch MICE.

Với quỹ đất ven biển rộng, hệ sinh thái rừng ngập mặn đặc trưng và khả năng quy hoạch đồng bộ, Cần Giờ có tiềm năng phát triển các mô hình phố đi bộ ven biển, chợ đêm, bến du thuyền, lễ hội ánh sáng, show nghệ thuật ngoài trời và chuỗi dịch vụ hoạt động xuyên đêm.

"Nếu làm đúng hướng, Cần Giờ không chỉ giúp TPHCM giữ chân du khách lâu hơn mà còn có thể trở thành siêu điểm đến mới của châu Á", bà Hoàng nhận định.

Theo TSKH Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Quản lý TPHCM, Cần Giờ có thể tham khảo kinh nghiệm từ Sentosa, Dubai hay Las Vegas nhưng cần lựa chọn hướng đi riêng, phát triển thành "siêu đô thị du lịch sinh thái biển quốc tế" dựa trên nền tảng rừng ngập mặn, biển và bản sắc Nam Bộ.

Ông cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu này, Cần Giờ cần hạ tầng kết nối mạnh như cầu vượt biển, metro, đường sắt tốc độ cao cùng các tổ hợp nghỉ dưỡng – giải trí quy mô lớn.

Ở góc độ quy hoạch, ông Lê Quang Đạo, Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TPHCM, cho biết Cần Giờ đang được định hướng trở thành hạt nhân của "siêu đô thị biển", vừa phát triển kinh tế biển, logistics và cảng trung chuyển quốc tế, vừa giữ vai trò đô thị sinh thái thích ứng biến đổi khí hậu.

Với hệ thống hạ tầng liên vùng như Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc Bến Lức – Long Thành, Cần Giờ được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển, tăng liên kết vùng và hình thành trung tâm du lịch – nghỉ dưỡng ven biển của TPHCM trong tương lai.

Hướng tới phát triển bền vững

Theo ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TPHCM, để tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách, Thành phố cần thêm những điểm đến có khả năng kết nối giữa nhịp sống hiện đại với thiên nhiên và văn hóa bản địa.

Cần Giờ hiện có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, du lịch đường thủy, thể thao biển, du lịch cộng đồng và trải nghiệm đời sống ngư dân. Đây cũng là khu vực giàu tiềm năng phát triển kinh tế đêm ven biển – mô hình đang được nhiều đô thị du lịch trên thế giới khai thác hiệu quả.

Theo TS. Dương Đức Minh, cùng với mục tiêu tăng trưởng, TPHCM cần xây dựng cơ chế quản trị kinh tế đêm thống nhất ở cấp siêu đô thị, đồng thời phân vùng phát triển phù hợp với chức năng và sức chịu tải của từng khu vực.

Bên cạnh đó, Thành phố cần đầu tư đồng bộ hạ tầng phục vụ vận hành ban đêm như giao thông công cộng, chiếu sáng cảnh quan, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, trung tâm hỗ trợ du khách và hạ tầng số quản lý đô thị theo thời gian thực.

"Quan trọng hơn cả, kinh tế đêm chỉ bền vững khi người dân trở thành chủ thể hưởng lợi thay vì đối tượng chịu tác động", TS Dương Đức Minh nhấn mạnh.

Hiện TPHCM đang đẩy mạnh phát triển các loại hình mua sắm, ẩm thực, giải trí, biểu diễn nghệ thuật và trải nghiệm đô thị về đêm theo hướng hiện đại, đồng bộ và có trọng tâm.

Hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, TPHCM xác định kinh tế đêm là một trong những dư địa quan trọng để mở rộng không gian tiêu dùng, phát triển du lịch và nâng cao năng lực cạnh tranh đô thị.

Từ dư địa của một đô thị năng động về đêm, TPHCM đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm có bản sắc, chiều sâu văn hóa và vận hành thông minh, từng bước khẳng định vị thế trung tâm thương mại – du lịch – dịch vụ hàng đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Lê Anh