Băng tần 900 MHz: Mảnh ghép giúp Viettel phủ 4G, 5G rộng và đồng đều hơn

Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa trúng đấu giá quyền sử dụng khối băng tần C4-C4' thuộc dải 900 MHz, với mức giá 1.076,9 tỷ đồng cho thời hạn 15 năm.

Trong quy hoạch mạng di động, mỗi dải tần đảm nhiệm một vai trò riêng. Băng tần trung và cao mang lại tốc độ và dung lượng lớn, phù hợp với những khu vực tập trung đông người dùng. Băng tần thấp như 900 MHz có thế mạnh ở khoảng cách truyền sóng: một trạm phát có thể phục vụ diện tích rộng hơn nhiều lần.

Việc sở hữu đồng thời cả ba lớp tần số cho phép nhà mạng thiết kế mạng lưới linh hoạt hơn, dùng đúng dải tần cho đúng địa hình và đúng nhu cầu của từng khu vực.

Dải tần được các nhà mạng châu Âu chọn để đưa 5G về nông thôn

Băng tần 900 MHz đã mang mạng di động số đầu tiên đến châu Âu, châu Phi và châu Á từ đầu thập niên 1990. Ba thập kỷ sau, cũng chính dải tần này đang được các nhà mạng tái quy hoạch để chạy 5G, tận dụng lại hệ thống trạm phát sóng đã xây dựng từ những năm 1990.

Lý do nằm ở đặc tính của sóng vô tuyến: tần số càng thấp thì sóng đi càng xa và xuyên qua vật cản càng tốt. Tại khu vực nông thôn, một trạm phát sóng 900 MHz có thể phủ bán kính 5-10 km, rộng hơn hẳn so với các dải tần cao vốn chỉ phủ được vài trăm mét đến vài km.

Khoảng cách đó tạo ra khác biệt lớn về chi phí. Theo phân tích của VIAVI Solutions, việc phủ sóng bằng dải 900 MHz cần ít trạm gốc hơn nên chi phí có thể thấp hơn 50-70% so với mạng sử dụng băng tần 2.100 MHz. Ít trạm hơn cũng đồng nghĩa với ít lần chuyển giao tín hiệu hơn khi thuê bao di chuyển, giúp cuộc gọi và kết nối dữ liệu “mượt” hơn.

Đây là lý do các nhà mạng lớn của châu Âu đều đưa dải tần này vào chiến lược 5G. Vodafone, Deutsche Telekom và Orange đang triển khai 900 MHz để mở rộng vùng phủ 5G ra ngoài khu vực đô thị.

Với những thị trường có địa hình phức tạp, băng tần thấp gần như là lựa chọn bắt buộc. Các nhà phân tích của Mpirical chỉ ra rằng nếu chỉ dựa vào băng tần trung, việc phủ sóng tới vùng nông thôn và những vị trí nằm sâu trong nhà sẽ trở nên rất tốn kém, trong khi băng tần thấp là phương án hiệu quả hơn về chi phí. Việt Nam với 3/4 diện tích là đồi núi, hơn 3.000 km bờ biển và hàng nghìn đảo lớn nhỏ là một trường hợp điển hình của bài toán này.

Lợi ích cho người dùng

Sau khi băng tần 900 MHz được đưa vào khai thác, tốc độ Internet di động trên mạng Viettel dự kiến cải thiện khoảng 10%. Nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất là cư dân vùng nông thôn, miền núi và hải đảo, nơi mật độ trạm phát sóng còn thưa và mỗi trạm phải phục vụ một diện tích lớn.

Với khả năng phủ xa của dải 900 MHz, Viettel có thêm dư địa để mở rộng vùng phủ tại các địa bàn này mà không cần đầu tư thêm hàng loạt trạm mới. Điều đó góp phần giúp người dân ở đây gọi điện, nhắn tin và truy cập Internet ổn định hơn, hỗ trợ trực tiếp cho những nhu cầu đang tăng nhanh ở nông thôn như học trực tuyến, khám chữa bệnh từ xa hay bán hàng qua mạng.

Tại các đô thị lớn, giá trị của băng tần mới đến từ hai hướng. Thứ nhất là khả năng xuyên vật cản, giúp cải thiện chất lượng tín hiệu ở những vị trí vốn khó phủ sóng như tầng hầm để xe, thang máy hay các phòng nằm sâu bên trong toà nhà cao tầng. Thứ hai là dung lượng: mỗi băng tần bổ sung tương đương với một làn đường mới cho dữ liệu, giúp san tải cho hạ tầng hiện có và cải thiện trải nghiệm tại những khu vực cao tải như trung tâm thương mại, sân vận động hay khu dân cư đông đúc vào giờ cao điểm.

Nhóm thứ ba là những người thường xuyên di chuyển đường dài. Trên các tuyến quốc lộ, cao tốc và đường qua vùng địa hình chia cắt, lớp phủ tần số thấp giúp duy trì kết nối liên tục, hạn chế gián đoạn cuộc gọi khi phương tiện đi qua khoảng trống giữa hai trạm.

Băng tần 900 MHz được Viettel quy hoạch sử dụng linh hoạt cho cả 4G và 5G, phân bổ theo nhu cầu lưu lượng thực tế của từng khu vực. Cách khai thác này cho phép Viettel điều chỉnh mạng lưới theo tốc độ chuyển dịch của người dùng giữa hai công nghệ, thay vì cố định tài nguyên cho một thế hệ mạng duy nhất.

Khối C4-C4' là mảnh ghép tiếp tục nâng cấp tài nguyên tần số ba lớp của Viettel, sau băng tần 2.500-2.600 MHz trúng đấu giá năm 2024 và băng tần 700 MHz năm 2025. Trong lộ trình 5G, mỗi lớp đảm nhiệm một phần công việc: băng tần trung và cao tạo dung lượng và tốc độ cho khu vực đô thị, còn hai dải tần thấp 700 MHz và 900 MHz gánh phần vùng phủ trên diện rộng.

Chính lớp tần số thấp này là yếu tố quyết định bài toán chi phí khi mở rộng vùng phủ. Càng ra xa đô thị, mật độ dân cư càng thưa và diện tích cần phủ càng lớn, nên nếu chỉ dùng băng tần cao, số trạm phải đầu tư sẽ tăng lên nhiều lần. Việc bổ sung 900 MHz vì vậy tạo thêm dư địa để Viettel triển khai mục tiêu đã đặt ra cho năm 2026: khoảng 50.000 vị trí trạm 5G và vùng phủ 5G đạt 97% dân số.

HM