Bộ Nội vụ làm rõ phương án sắp xếp cán bộ không chuyên trách cấp xã sau tinh gọn bộ máy

Theo chủ trương của Trung ương khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, lực lượng không chuyên trách cấp xã được bố trí tạm thời đến ngày 31/5/2026. Sau thời điểm này, các địa phương phải hoàn tất phương án sắp xếp, giải quyết chế độ đối với lực lượng này.

Tiếp xúc cử tri tại Lào Cai ngày 5/5 vừa qua, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, số lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã đã giảm đáng kể.

Trước đây, cả nước có khoảng 100.000–120.000 người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Tuy nhiên, một bộ phận đã được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, một số nghỉ theo chính sách. Đến nay, còn khoảng gần 60.000 người, tương đương khoảng một nửa so với trước.

Theo Phó Thủ tướng, đối với số còn lại, Chính phủ định hướng xử lý theo 3 phương án:

Thứ nhất, những nơi còn biên chế và cán bộ đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện thì thực hiện tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã.

Thứ hai, trong trường hợp được cấp ủy, chính quyền địa phương cùng cán bộ, nhân dân đồng thuận, có thể bố trí đảm nhiệm các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Thứ ba, tiếp tục giải quyết theo chính sách hiện hành nhằm bảo đảm đến ngày 31/5/2026 xử lý dứt điểm.

Trao đổi với Báo điện tử Chính phủ, ông Nguyễn Quang Dũng, Vụ trưởng Vụ Công chức - Viên chức (Bộ Nội vụ) cho biết, để được xem xét tiếp nhận vào công chức, cán bộ không chuyên trách cấp xã phải đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện quy định tại Điều 13 Nghị định số 170/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức.

Theo ông Nguyễn Quang Dũng, việc xem xét tiếp nhận phải căn cứ vào tỉ lệ công chức cần bố trí theo từng vị trí việc làm trong cơ quan sử dụng công chức, chỉ tiêu biên chế được giao cũng như yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với vị trí dự kiến tiếp nhận.

“Người hoạt động không chuyên trách cấp xã phụ trách công tác đoàn thanh niên, không có nghiệp vụ chuyên môn về kế toán thì không thể tiếp nhận vào công chức với vị trí việc làm là kế toán”, ông Dũng nêu ví dụ.

Đối với các trường hợp nghỉ theo chính sách, chế độ sẽ thực hiện theo quy định tại Nghị định số 154/2025/NĐ-CP ngày 15/6/2025 về tinh giản biên chế.

Mới đây, Bộ Nội vụ cũng có công văn trao đổi chuyên môn, nghiệp vụ với Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó làm rõ một số nội dung liên quan đến việc tiếp nhận người hoạt động không chuyên trách cấp xã vào công chức.

Theo đó, người hoạt động không chuyên trách cấp xã đã được giải quyết chính sách, chế độ theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP sẽ không thuộc đối tượng được tiếp nhận vào làm công chức.

Trường hợp đã hưởng chính sách nhưng có nhu cầu trở lại hệ thống công vụ thì có thể đăng ký dự tuyển công chức theo quy định chung. Sở Nội vụ các địa phương sẽ hướng dẫn việc đăng ký thi tuyển.

Đáng chú ý, khoản 6 Điều 3 Nghị định số 154/2025/NĐ-CP quy định, đối tượng tinh giản biên chế nếu được bầu cử, tuyển dụng lại vào các cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trong thời gian 60 tháng kể từ ngày thực hiện tỉnh giản biên chế thì phải hoàn trả lại số tiền trợ cấp đã nhận cho cơ quan, tổ chức, đơn vị đã chỉ trả trợ cấp.

Liên quan đến đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, Bộ Nội vụ đang được Chính phủ giao chủ trì xây dựng Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với lực lượng này.

Lãnh đạo Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết, nội dung dự thảo được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời nghiên cứu, điều chỉnh theo hướng bảo đảm tương quan hợp lý với quy mô mới của cấp xã, gắn với khối lượng công việc và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách. Qua đó, chính sách mới hướng tới mục tiêu động viên, khuyến khích đội ngũ này yên tâm công tác, nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở.

Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Chính quyền địa phương cho biết, việc xây dựng Nghị định đã được nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm bảo đảm tính khả thi và phù hợp thực tiễn.