Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị Vĩnh Long lấy doanh nghiệp làm trung tâm đổi mới sáng tạo

Chiều 01/11, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cùng đoàn công tác làm việc với UBND tỉnh Vĩnh Long về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026–2030. Tại cuộc làm việc, lãnh đạo tỉnh báo cáo kết quả, những điểm nghẽn và nhu cầu hỗ trợ; đại diện doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ, đề xuất các hướng hợp tác mới.

Khoa học, công nghệ phải mang lại giá trị thực chất

Phát biểu tại cuộc làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang nêu rõ, sau khi hợp nhất Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh, địa phương có không gian phát triển rộng hơn, với thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, kinh tế biển, năng lượng tái tạo và chế biến. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng, tỉnh phải chuyển từ cách phát triển dựa nhiều vào tài nguyên và lao động sang dựa trên khoa học, công nghệ, năng suất và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Trần Trí Quang, không nên đặt nặng số lượng đề tài, dự án hay mô hình mà cần quan tâm giá trị thực tế sau ứng dụng. Thước đo phải là năng suất lao động tăng, giá trị nông sản cao hơn, doanh nghiệp lớn mạnh, quản trị nhà nước hiệu quả và đời sống người dân được cải thiện.

Báo cáo tại cuộc làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Quỳnh Thiện cho biết, 9 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của tỉnh tăng 11,35%, thu ngân sách nhà nước ước đạt 19.073 tỷ đồng, tăng 13,91% so với cùng kỳ.

Trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, tỉnh đã hoàn thành 165/165 nhiệm vụ theo các thông báo kết luận của Trung ương. Kế hoạch 100 ngày xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số gồm 66 nhiệm vụ thuộc 10 nhóm, đến thời điểm báo cáo hoàn thành 34 nhiệm vụ; tỉnh đang rà soát, tập trung xử lý 14 điểm nghẽn trọng tâm.

Sau hợp nhất, Vĩnh Long kế thừa 160 nhiệm vụ khoa học, công nghệ, trong đó 96 nhiệm vụ đã nghiệm thu. Các hoạt động nghiên cứu tạo ra 15 giống mới, 274 mô hình, 425 quy trình và giải pháp công nghệ; 13 giải pháp, sáng chế được công nhận, 36 sản phẩm được thương mại hóa. Có 12 doanh nghiệp chủ trì nhiệm vụ và hơn 30 doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia nghiên cứu, ứng dụng.

Vĩnh Long hiện có khoảng 122,87 nghìn ha dừa, đứng đầu cả nước về diện tích, cùng 832 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Lợi thế nguyên liệu đặt ra yêu cầu phát triển công nghệ bảo quản, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc để gia tăng giá trị sản phẩm.

Trong chuyển đổi số, mạng truyền số liệu chuyên dùng đã kết nối 100% cơ quan nhà nước từ tỉnh đến xã; 100% cơ quan sử dụng hệ thống quản lý văn bản, hồ sơ công việc được xử lý và ký số, trừ văn bản mật. Tỷ lệ hài lòng được báo cáo đạt 99,2%; mạng 5G phủ khoảng 80%.

Tuy nhiên, tỉnh thừa nhận thiếu doanh nghiệp khoa học, công nghệ quy mô lớn làm đầu tàu; doanh nghiệp và hợp tác xã phần lớn hạn chế vốn, nhân lực. Hạ tầng nghiên cứu, kiểm nghiệm, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, hoạt động thương mại hóa công nghệ chưa lan tỏa rộng.

Doanh nghiệp chứng minh hiệu quả từ công nghệ

Từ thực tiễn sản xuất, Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới cho biết đã từng bước đưa kết quả nghiên cứu vào dây chuyền công nghiệp. Doanh nghiệp tham gia đề tài chiết tách dầu dừa tinh khiết không gia nhiệt từ năm 2013, sau đó chủ trì dự án hoàn thiện công nghệ chế biến, đóng gói nước dừa bằng hệ thống UHT và bao bì Tetra Pak.

Dự án đóng gói nước dừa có tổng kinh phí hơn 109 tỷ đồng, trong đó hơn 19 tỷ đồng từ Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia. Năm 2025, Lương Quới đạt doanh thu trên 4.000 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu gần 133 triệu USD, giải quyết việc làm trực tiếp cho hơn 2.000 lao động; sản phẩm hiện có mặt tại hơn 70 thị trường.

Doanh nghiệp tiếp tục đề xuất nghiên cứu sử dụng vỏ dừa làm nhiên liệu sinh khối, phát triển các ứng dụng giá trị cao từ dầu dừa tinh khiết và nghiên cứu vật liệu cellulose sinh học từ nước dừa. Đây mới là các hướng nghiên cứu, chưa phải sản phẩm thương mại hóa.

Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Phước Thành IV cũng chia sẻ kinh nghiệm với công nghệ chế biến gạo 72 giờ, đạt Giải Nhất Hội thi Sáng tạo kỹ thuật Trần Đại Nghĩa lần thứ VI và được ghi danh trong Sách vàng Sáng tạo Việt Nam năm 2018. Giải pháp cải tiến quy trình ủ nguội giúp hạn chế gạo gãy, nâng chất lượng thành phẩm và giảm tổn thất sau thu hoạch.

Phước Thành IV đang chuẩn bị ra mắt công nghệ sấy lúa hơi nước tuần hoàn. Doanh nghiệp mong muốn tham gia nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ bảo quản và chế biến cam sành, khoai lang thành các sản phẩm có khả năng tiêu thụ, qua đó mở thêm kênh đầu ra cho vùng nguyên liệu. Theo doanh nghiệp, lựa chọn công nghệ phải đồng thời xem xét chất lượng, chi phí, năng lượng sử dụng và nhu cầu thị trường, tránh tình trạng đầu tư thiết bị nhưng sản phẩm khó bán.

Tập trung giải quyết bài toán lớn, tránh dàn trải

Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ ba nhóm trọng tâm: đưa công nghệ vào các ngành kinh tế chủ lực; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết nối viện, trường với doanh nghiệp và đào tạo nhân lực; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, lấy dữ liệu làm nền tảng, hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo.

Tỉnh đề xuất khoảng 10 nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp Bộ, tập trung vào dừa chế biến sâu, lúa gạo chất lượng cao giảm phát thải, cây ăn trái, hoa kiểng Chợ Lách và thủy sản có giá trị kinh tế cao. Mục tiêu đặt ra là 100% nhiệm vụ đề xuất có doanh nghiệp tham gia, ít nhất 70% xác định được đơn vị tiếp nhận, ứng dụng hoặc thương mại hóa kết quả.

Vĩnh Long cũng kiến nghị hỗ trợ nâng cao năng lực kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu, phát triển thương hiệu “Chợ Lách - Thủ phủ cây giống, hoa kiểng”; kết nối các tập đoàn công nghệ, nghiên cứu phát triển trung tâm dữ liệu, mở rộng vùng phủ sóng 5G và thí điểm 2–3 ứng dụng AI phục vụ điều hành.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá cao những kết quả Vĩnh Long đạt được trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bộ trưởng nhấn mạnh các giải pháp phải có sự gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, hướng đến nhiệm vụ cụ thể và hiệu quả thiết thực.

Bộ trưởng đồng thời đề nghị hai bên tăng cường phối hợp theo dõi, đánh giá quá trình triển khai, kịp thời rà soát nhiệm vụ để chương trình hợp tác đạt mục tiêu đề ra.

Lê Sơn