CẬP NHẬT Tọa đàm: Nhiệm vụ bảo vệ an ninh và an ninh phi truyền thống trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Tọa đàm nhằm làm rõ cơ sở lý luận, quan điểm chỉ đạo và nội dung cốt lõi về nhiệm vụ bảo vệ an ninh và an ninh phi truyền thống (ANPTT) được xác định trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng; phân tích, nhận diện đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra đối với công tác bảo vệ an ninh trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và trong nước tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; trao đổi, luận giải và đề xuất các giải pháp khả thi, góp phần cụ thể hóa việc tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ bảo ệ an ninh và an ANPTT theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV.

Phát biểu mở đầu Tọa đàm, Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh Phi truyền thống, cho biết: Đây là tọa đàm đầu tiên về nhiệm vụ bảo vệ an ninh và an ninh phi truyền thống theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV.

Nghị quyết của Đại hội lần này có rất nhiều điểm mới. So với tư duy của các nhiệm kỳ Đại hội trước, tư duy của Đảng về an ninh đã phát triển rất nhiều. An ninh đi liền với an sinh, an toàn và phát triển, đặc biệt là kiến tạo phát triển. "Kiến tạo phát triển" là một chủ đề đặc sắc và nổi bật của Đại hội XIV trên tất cả lĩnh vực, kể cả an ninh. Không chỉ là an ninh chủ động, an ninh toàn dân , mà an ninh và phát triển.

GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm bày tỏ tin tưởng, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, Tọa đàm sẽ nhận được nhiều ý kiến tâm huyết, sáng tạo và có giá trị lý luận và thực tiễn cao.

Kết quả Tọa đàm được kỳ vọng sẽ là nguồn tư liệu đóng góp thiết thực vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học để gắn kết chặt chẽ giữa phát triển bền vững với củng cố quốc phòng, an ninh, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, góp phần giữ vững ổn định chính trị-xã hội và phát triển đất nước phồn vinh.

Tham luận tại Tọa đàm, GS.TS Vũ Văn Hiền, nguyên Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh: Trước hết, cần nhận diện về an ninh phi truyền thống và các yếu tố sâu xa dẫn tới mất an ninh truyền thống cũng như ANPTT để có cách hiểu chính xác về những khái niệm này.

Theo GS.TS. Vũ Văn Hiền, quan niệm về an ninh phi truyền thống và an ninh truyền thống mang tính tương đối, hôm nay có thể là an ninh phi truyền thống, nhưng hôm sau lại thành an ninh truyền thống. Đơn cử trước đây, chúng ta không nói đến an ninh con người, an ninh nguồn nước, khi đó đây là những vấn đề an ninh phi truyền thống. Nhưng hiện nay chúng ta đều nói về an ninh nguồn nước, không khí, môi trường… Tương tự, vấn đề an ninh mạng trước đây là an ninh phi truyền thống nhưng hiện nay lại trở thành an ninh truyền thống.

Vấn đề thứ hai là nguyên nhân xuất hiện an ninh phi truyền thống: Thứ nhất là do xung đột, mâu thuẫn lợi ích, có thể là lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc, lợi ích giai cấp, sắc tộc, tôn giáo, rồi lợi ích chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội... Thứ hai là bắt nguồn từ yếu tố quyền lực, yếu tố thường trực và mạnh mẽ nhất của con người hoặc của giai cấp. Thăng trầm của quyền lực của nảy sinh mâu thuẫn, từ đó làm gia tăng những vấn đề về an ninh phi truyền thống. Thứ ba là các vấn đề về sắc tộc, tôn giáo, tội phạm cũng làm nảy sinh các vấn đề liên quan đến an ninh phi truyền thống. Điểm nữa là những nghịch lý về phát triển, quá trình phát triển kinh tế-xã hội sẽ làm phát sinh những vấn đề về mất an ninh trật tự, trong đó có an ninh phi truyền thống.

Về các giải pháp xử lý các vấn đề liên quan đến an ninh phi truyền thống, theo GS.TS. Vũ Văn Hiền, có các giải pháp cụ thể như sau:

Thứ nhất, phải thực hiện tốt các chủ trương, đường lối và giải pháp của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Công an, lãnh đạo các địa phương. Phải nghiên cứu và thống nhất trong cách hiểu và hành động.

Thứ hai, phải có đội ngũ đủ mạnh về nhân sự cùng các phương tiện để bảo vệ an ninh truyền thống và phi truyền thống. Xử lý các vấn đề về an ninh phi truyền thống thường khó khăn do quan niệm, cách hiểu, sự xuất hiện bất ngờ… do đóphải có một đội ngũ đủ mạnh để cung cấp cho xã hội những lý luận, cơ sở, điều kiện, cách thức, phương pháp tổ chức thực hiện hiệu quả.

Thứ ba, phải dự báo chính xác và đề phòng, phòng ngừa từ sớm từ xa. Các dự báo an ninh phi truyền thống rất quan trọng, giúp phòng, chống ở mức độ phù hợp. 

Cuối cùng, phải xây dựng và củng cố thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân để bảo vệ và xử lý các vấn đề an ninh phi truyền thống.

GS.TS. Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh: Tôi xin tiếp nối và triển khai thêm các luận điểm của GS. Vũ Văn Hiền theo hướng cụ thể hóa mối quan hệ giữa an ninh truyền thống, an ninh phi truyền thống và phát triển bền vững, từ nhận thức đến hành động.

Có thể nói, Việt Nam đã tiếp cận rất sớm trong nghiên cứu an ninh phi truyền thống. Việt Nam đã hình thành và phát triển tương đối vững chắc trường phái học thuật về quản trị an ninh phi truyền thống. Các kết quả nghiên cứu của chúng ta đã được công bố trên các tạp chí quốc tế ISI/Scopus (Q1, Q2), được trích dẫn và sử dụng bởi nhiều quốc gia, nhiều cơ sở đào tạo…

Mục tiêu của việc phát triển trường phái này là phục vụ trực tiếp cho bảo đảm an ninh truyền thống, an ninh phi truyền thống gắn với phát triển bền vững của Việt Nam; đồng thời đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của ASEAN và thế giới.

Về nhận thức, muốn hành động hiệu quả, trước hết phải thống nhất và nâng cao nhận thức trong toàn hệ thống, từ lãnh đạo các cấp, cán bộ quản lý, doanh nghiệp, người dân đến học sinh, sinh viên. An ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống không phải khái niệm trừu tượng, mà rất cụ thể gắn trực tiếp với lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng, hạnh phúc của mỗi gia đình và mỗi cá nhân.

Để nâng cao nhận thức, cần thực hiện đồng bộ bốn bước:

(1) Chuẩn hóa các kết quả nghiên cứu đã được quốc tế công nhận thành tài liệu chuẩn quốc gia; đồng thời tài liệu hóa, số hóa toàn bộ hệ thống lý luận, công trình nghiên cứu về an ninh phi truyền thống mà Việt Nam đã công bố ra thế giới, được quốc tế thừa nhận và trích dẫn;

(2) Chuẩn hóa giáo trình đào tạo ở các cấp học, tránh tình trạng hiểu sai, dạy sai khái niệm an ninh phi truyền;

(3) Thống nhất tài liệu truyền thông, các cơ quan báo chí phải sử dụng nguồn chính thống, có kiểm chứng khoa học;

(4) Thiết kế và phê duyệt chương trình đào tạo phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Những yêu cầu này hoàn toàn phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 147/NQ-CP của Chính phủ về Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Về hành động và tự chủ chiến lược, hành động phải gắn với tự chủ chiến lược, theo đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Cụ thể, cần tập trung vào bốn nội dung:

(1) Chuẩn hóa năng lực đội ngũ lãnh đạo, quản trị, nghiên cứu, đào tạo theo chuẩn quốc tế;

(2) Bảo đảm đầy đủ nguồn lực (con người, tài chính, thời gian, phương pháp), tránh giao nhiệm vụ mà không giao điều kiện thực hiện;

(3) Mỗi bộ, ngành, địa phương phải xây dựng chiến lược an ninh phi truyền thống riêng, phù hợp với bối cảnh và đặc thù phát triển của mình, với sự hỗ trợ của các viện nghiên cứu và học viện chuyên ngành;

(4) Cụ thể hóa chiến lược bằng kế hoạch hành động, chương trình, dự án, chỉ số đánh giá (KPI) để có thể triển khai, giám sát, thanh tra một cách minh bạch và hiệu quả.

Nếu không làm được những bước này, Nghị quyết 147 cũng như các nghị quyết lớn của Đảng sẽ rất khó đi vào cuộc sống, thiếu hiệu quả và thiếu tính bền vững.

PGS.TS. Hà Thị Hồng Lan, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Cảnh sát, Học viện Cảnh sát nhân dân: Vấn đề bảo vệ an ninh truyền thống và an ninh phi truyền đang là mối quan tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn xã hội.

Môn học an ninh phi truyền thống cũng đã được đưa vào giảng dạy tại các hệ học của Học viện Cảnh sát nhân dân.

Dưới góc độ bảo vệ an ninh phi truyền thống, Học viện Cảnh sát nhân dân có Trung tâm Nghiên cứu tội phạm học và điều tra tội phạm, với nhiệm vụ nghiên cứu để phòng ngừa tội phạm nói chung, trong đó có tội phạm phi truyền thống.

Tội phạm phi truyền thống thường xuyên thay đổi cùng với sự thay đổi của tình hình thế giới cũng như trong nước, chính vì thế sẽ đặt ra nhiệm vụ cho các lực lượng công an nhân dân phải nhận diện chính xác, đầy đủ, để từ đó tham mưu các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Về mặt lý luận, Học viện Cảnh sát nhân dân cũng đã tổ chức rất nhiều hội thảo liên quan đến vấn đề nhận diện về các loại tội phạm phi truyền thống hiện nay, đặc biệt là tội phạm trên không gian mạng. 

Vừa qua, lễ mở ký Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng diễn ra tại Hà Nội vào ngày 25/10 và Việt Nam đang triển khai rất nhiều giải pháp để thực hiện Công ước một cách có hiệu quả.

Tiếp tục cập nhật...