Chính sách giảm phát thải định hình thế hệ phương tiện mới

Cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050 đã trở thành định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam. Trong đó, lĩnh vực giao thông vận tải được xác định là một trong những ngành cần ưu tiên giảm phát thải nhằm cải thiện chất lượng môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Từ năm 2011, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 49/2011/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với xe ô tô sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới. Theo đó, từ ngày 01/01/2017, các xe ô tô mới lưu hành trên thị trường phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 (Euro 4); từ ngày 01/01/2022 tiếp tục nâng lên mức 5 (Euro 5).

Bên cạnh lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với xe sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới, các cơ quan quản lý nhà nước cũng đang từng bước triển khai lộ trình kiểm soát khí thải đối với phương tiện đang lưu hành.

Theo Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg và các quy định liên quan về khí thải phương tiện giao thông đường bộ, từ năm 2026 Việt Nam sẽ từng bước áp dụng các mức tiêu chuẩn khí thải tương ứng với từng nhóm phương tiện theo năm sản xuất. Việc kiểm tra, đánh giá mức độ đáp ứng tiêu chuẩn khí thải của phương tiện sẽ được thực hiện thông qua hoạt động đăng kiểm định kỳ. Trong đó, các xe sản xuất từ năm 2017 đến năm 2021 sẽ từng bước áp dụng các mức khí thải tương đương Euro 3 và Euro 4; các xe sản xuất từ năm 2022 trở đi sẽ tiến tới áp dụng các mức khí thải tương đương Euro 4 và Euro 5 theo lộ trình.

Phương tiện đạt chuẩn khí thải cao tăng nhanh chóng

Thực tế thị trường cho thấy nhu cầu này đã hình thành rõ nét. Theo số liệu tổng hợp, thị trường Việt Nam có khoảng 6-7 triệu ô tô đang lưu hành. Trong đó, số lượng xe được sản xuất và tiêu thụ từ năm 2017 đến nay - tương ứng với các tiêu chuẩn khí thải Euro 4 và Euro 5 - đạt khoảng 3,3 triệu xe, chiếm từ 48% đến 56% tổng số ô tô đang lưu hành trên cả nước.

Sự gia tăng nhanh chóng của nhóm phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải cao cho thấy thị trường đã xuất hiện nhu cầu cấp thiết đối với các sản phẩm nhiên liệu chất lượng cao, phù hợp với công nghệ động cơ hiện đại và định hướng giảm phát thải của Chính phủ.

Nhu cầu nhiên liệu chất lượng cao 

Không chỉ các phương tiện Euro 4 và Euro 5, các dòng xe sản xuất trước năm 2017 - chủ yếu đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 2 hoặc Euro 3 - cũng hoàn toàn có thể sử dụng nhiên liệu đạt tiêu chuẩn Euro 4 hoặc Euro 5. Trên thực tế, so với nhiên liệu Euro 3, nhiên liệu Euro 5 có hàm lượng lưu huỳnh giảm 15 lần, mức phát thải CO, THC và Nox giảm khoảng 60%. Hàm lượng PM từ không kiểm soát giảm về mức 0,005 gam/km, v.v… Điều này cho thấy nhiên liệu chất lượng cao không chỉ phù hợp với các phương tiện thế hệ mới mà còn mang lại lợi ích cho phần lớn phương tiện đang lưu hành.

Đáng chú ý, trong quá trình góp ý về lộ trình triển khai xăng sinh học E10, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đề xuất sử dụng xăng E10 RON95 có mức tiêu chuẩn khí thải tối thiểu Euro 4. Theo Hiệp hội, việc sử dụng xăng E10 RON95 có mức tiêu chuẩn thấp hơn Euro 4 có thể không tương thích với các dòng ô tô sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới đang lưu hành trên thị trường, từ đó ảnh hưởng đến khả năng vận hành của động cơ, độ bền của phương tiện cũng như hiệu quả kiểm soát khí thải.

Khuyến nghị của VAMA cho thấy nhu cầu đối với nhiên liệu chất lượng cao không chỉ xuất phát từ yêu cầu bảo vệ môi trường mà còn được hình thành từ chính yêu cầu kỹ thuật của các thế hệ phương tiện mới. Trong bối cảnh số lượng xe đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4 và Euro 5 ngày càng gia tăng, việc bảo đảm nguồn cung các sản phẩm nhiên liệu tương thích đang trở thành yêu cầu thực tế của thị trường.

Các dòng xe cơ bản tương thích với nhiên liệu E10 mà không cần thay đổi kỹ thuật

Trong khi đó, Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) cho biết các dòng xe của các hãng thành viên như Honda, Yamaha, Piaggio, SYM và Suzuki cơ bản đều tương thích với nhiên liệu E10 mà không cần thay đổi kỹ thuật. Điều này cho thấy xu hướng phát triển phương tiện tại Việt Nam đang ngày càng gắn với các loại nhiên liệu sạch và nhiên liệu chất lượng cao.

Trước xu hướng gia tăng nhanh chóng của các phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải cao và nhu cầu ngày càng lớn đối với nhiên liệu chất lượng cao, việc bảo đảm nguồn cung ổn định các sản phẩm nhiên liệu phù hợp đang trở thành yêu cầu tất yếu của thị trường. Nhiều doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu đã chủ động đầu tư hạ tầng, hệ thống kho bãi, pha chế và phân phối để cung ứng các sản phẩm nhiên liệu đáp ứng yêu cầu của các thế hệ phương tiện mới cũng như lộ trình giảm phát thải của Chính phủ.

Trong đó, Petrolimex và một số doanh nghiệp đầu mối trên thị trường đã triển khai cung ứng các sản phẩm xăng, dầu đạt tiêu chuẩn khí thải cao trên phạm vi rộng. Riêng Petrolimex hiện cung cấp các sản phẩm xăng không chì đáp ứng tiêu chuẩn Euro 4 và Euro 5; các sản phẩm dầu diesel đáp ứng tiêu chuẩn Euro 5, phù hợp với các thế hệ phương tiện đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam.

Nhiên liệu Euro 4, Euro 5 bổ sung thêm nhiên liệu sinh học là giải pháp tối ưu cho các phương tiện giao thông đường bộ, không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng rõ nét của thị trường mà còn góp phần hỗ trợ quá trình giảm phát thải, cải thiện chất lượng môi trường và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng xanh của Việt Nam.

PT