Chuyển đổi số: Quét mã QR, kết nối tiếng nói người dân

Ông Đặng Công Hải, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Cốc San, tỉnh Lào Cai, chia sẻ với Báo Điện tử Chính phủ về cách địa phương đưa công nghệ vào công tác tuyên truyền, tiếp nhận phản ánh và phục vụ nhân dân.

Ở một xã miền núi có khoảng 11.000 người, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 62%, dân cư phân bố tại 15 thôn, chuyển đổi số đặt ra một bài toán rất cụ thể là làm thế nào để thông tin chính thống đến đúng người, đúng lúc và để tiếng nói của người dân đi được đến chính quyền nhanh hơn.

Đa kênh kết nối với người dân

Sau khi sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các xã Đồng Tuyển, Tòng Sành và Cốc San thành xã mới mang tên Cốc San, yêu cầu kết nối thông tin với người dân càng trở nên rõ nét.

Trước đây, loa truyền thanh, các cuộc họp thôn và tuyên truyền trực tiếp là những kênh chủ yếu. Hiện nay, Fanpage, Zalo, Cổng Thông tin điện tử và các nhóm thông tin ở cơ sở được đưa vào cùng một hệ thống tuyên truyền.

Việc kết hợp "truyền thống" và "số" giúp chính quyền mở rộng khả năng tiếp cận người dân, rút ngắn khoảng cách trong trao đổi thông tin.

Fanpage Xã Cốc San - Tỉnh Lào Cai hiện có trên 1.700 lượt thích và theo dõi, với hơn 3.200 bài viết. Trang "Cốc San Ngày Mới" có trên 8.600 lượt thích và theo dõi, với khoảng 900 bài viết. Điều này cho thấy mạng xã hội đang dần trở thành một kênh thông tin đáng chú ý của chính quyền cơ sở.

Ông Đặng Công Hải chia sẻ: "Trong quá trình triển khai chuyển đổi số, xã Cốc San xác định mạng xã hội và Cổng Thông tin điện tử là những kênh quan trọng để chính quyền chủ động cung cấp thông tin, tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và kịp thời thông tin về các hoạt động của địa phương đến nhân dân".

"Nghe dân nói" bằng một mã QR

Nếu trước đây dòng thông tin chủ yếu đi theo một chiều từ chính quyền đến người dân, môi trường số tạo thêm điều kiện để người dân phản hồi, đặt câu hỏi, gửi kiến nghị và theo dõi thông tin.

"Mạng xã hội không chỉ để 'đăng tin', mà phải trở thành một kênh tương tác hai chiều giữa chính quyền và nhân dân; vừa cung cấp thông tin, vừa lắng nghe, tiếp nhận và phản hồi những vấn đề người dân quan tâm", ông Đặng Công Hải nói.

Hiện nay, xã Cốc San lựa chọn đi thêm một bước với Zalo OA "Quét mã QR - Lắng nghe dân nói" do Ủy ban MTTQ Việt Nam xã triển khai.

Qua kênh này, người dân có thể gửi ý kiến, kiến nghị, phản ánh trực tiếp trên môi trường số. Nội dung sau khi tiếp nhận được phân loại và chuyển đến cán bộ, bộ phận chuyên môn hoặc cơ quan có trách nhiệm xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Cùng với đó, xã Cốc San cũng thay đổi cách đưa thông tin đến người dân. Nội dung được lựa chọn theo hướng ngắn gọn, thiết thực, gắn với những nhu cầu thường ngày như dịch vụ công trực tuyến, VNeID, VssID, thanh toán không dùng tiền mặt, an toàn thông tin, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân…

Theo lãnh đạo xã, một nền tảng hiện đại nhưng nội dung xa nhu cầu thực tế thì khó tạo ra hiệu quả. Với người dân, điều họ cần thường rất cụ thể, đó là: Chính sách nào liên quan đến mình? Thủ tục thực hiện ra sao? Quyền lợi thế nào và khi gặp vướng mắc thì tìm ai?.

Công nghệ phải đi cùng cán bộ đến từng nhà

Ở vùng cao, khoảng cách số không thể giải quyết chỉ bằng việc phủ sóng Internet hay mở thêm một tài khoản mạng xã hội.

Ông Đặng Công Hải chia sẻ: "Với địa bàn miền núi, chúng tôi xác định chuyển đổi số phải đi cùng với hỗ trợ trực tiếp, để không người dân nào bị đứng ngoài quá trình này".

Các Tổ công nghệ số cộng đồng của xã thực hiện phương châm "Đi từng ngõ, gõ từng nhà", trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng VNeID, VssID, ngân hàng số, dịch vụ công trực tuyến; đồng thời hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục tại Bộ phận Một cửa khi cần.

Tính riêng 6 tháng đầu năm 2026, xã Cốc San đã tổ chức các hội nghị, tập huấn, hướng dẫn về chuyển đổi số cho gần 2.900 lượt người.

Một người dân có thể được tuyên truyền về dịch vụ công trực tuyến qua điện thoại, nhưng để thực hiện thành thạo lại cần người hướng dẫn lần đầu. Một ứng dụng có thể được cài đặt trong vài phút, song để người dân thực sự sử dụng nó trong giao dịch hành chính, thanh toán hay tiếp cận các dịch vụ thiết yếu lại cần quá trình làm quen.

Bởi vậy, Cốc San cũng đặt mục tiêu không thay thế hoàn toàn phương thức truyền thống bằng công nghệ. Loa truyền thanh, họp thôn, tuyên truyền trực tiếp tiếp tục có vai trò riêng, trong khi Fanpage, Zalo, Cổng Thông tin điện tử và dịch vụ công trực tuyến mở thêm những phương thức tiếp cận mới.

Bốn nền tảng cho chuyển đổi số vùng cao

Hiện nay, 15/15 thôn của xã Cốc San đã được phủ sóng di động và Internet băng rộng. Mạng 4G, cáp quang cơ bản đã vươn tới các thôn, dù chất lượng kết nối ở một số nơi vẫn chưa ổn định, sóng còn yếu.

Từ thực tiễn tại địa phương, theo ông Đặng Công Hải, để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả và có thể nhân rộng ở vùng cao cần tập trung vào bốn yêu cầu cốt lõi. Thứ nhất là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng. Thứ hai là nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và người dân. Thứ ba là phát triển nội dung số thiết thực, sát nhu cầu. Thứ tư là tăng cường bảo vệ dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và chủ động phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng.

Đây không phải những nhiệm vụ riêng lẻ, mà là các mắt xích gắn kết chặt chẽ, quyết định hiệu quả của cả quá trình chuyển đổi số.

Sơn Hào