“Cuộc đua tiền tiểu học” - bắt nguồn từ nỗi lo của phụ huynh

 Áp lực chuẩn bị trước khi vào lớp 1

Lo sợ con không theo kịp bạn bè ngay từ những ngày đầu đến lớp, chị Ngô Thu Hà, một phụ huynh tại Hà Nội, đã quyết định cho con theo học lớp tiền tiểu học tại một trung tâm ngoài nhà trường từ khi mới 5 tuổi.

Theo chị Hà, nhiều phụ huynh xung quanh cho rằng nếu trẻ không biết trước học vần, học viết hay những phép toán cơ bản thì khi bước vào lớp 1 sẽ khó theo kịp các bạn. Vì vậy, gia đình cho con tham gia các lớp chuẩn bị từ sớm.

Mỗi tuần, con chị học từ một đến hai buổi tiền tiểu học, mỗi buổi kéo dài khoảng 1–1,5 giờ. Bên cạnh đó, gia đình cũng đăng ký thêm hai buổi học tiếng Anh. Tính chung, chi phí cho các lớp học này lên tới hàng chục triệu đồng trong giai đoạn chuẩn bị trước khi vào lớp 1.

Khoản đầu tư này không nhỏ đối với gia đình khi cả hai vợ chồng đều là công chức nhà nước với tổng thu nhập khoảng hơn 20 triệu đồng mỗi tháng. Dù vậy, gia đình vẫn cố gắng chắt chiu với mong muốn con có sự chuẩn bị tốt hơn khi bước vào lớp 1 và không bị thua kém bạn bè.

Không chỉ riêng gia đình chị Hà, nhiều phụ huynh khác cũng lựa chọn cho con học trước chương trình lớp 1. Ngoài giờ học ở lớp mẫu giáo, 18h mỗi ngày, bé Minh An ở phường Xuân Hòa (TP Hồ Chí Minh) lại tiếp tục đến lớp luyện chữ đẹp, Toán và Tiếng Anh. Lịch học gần như kín cả tuần.

Gia đình cho con đi học thêm từ sớm chủ yếu để trẻ làm quen với việc ngồi học và nhận mặt chữ trước khi bước vào lớp 1. Dù biết không nên tạo áp lực quá lớn, phụ huynh vẫn không khỏi lo lắng khi thấy nhiều bạn cùng trang lứa đã bắt đầu học trước.

Vì muốn con không bỡ ngỡ khi bước vào môi trường tiểu học, lịch sinh hoạt của cả gia đình cũng phải xoay quanh giờ học của con. Những buổi tối trước đây dành cho vui chơi hay đi dạo nay được thay bằng việc đưa con đến lớp và ngồi chờ con học. Lịch học buổi tối của trẻ gần như kín cả tuần, với kỳ vọng điều đó sẽ giúp con tự tin hơn khi vào lớp. 

Trong khi đó, chị Phạm Thu Trang, phụ huynh tại phường Long Biên (Hà Nội), lại lựa chọn cách tiếp cận khác. Gia đình chủ trương không cho con học trước chương trình lớp 1, bởi theo chị, trẻ cần được chơi nhiều hơn trước khi bước vào môi trường học tập chính thức, thay vì phải ngồi học chữ quá sớm.

Thời gian này, gia đình chủ yếu giúp con làm quen với việc tự lập, rèn thói quen sinh hoạt và đọc sách cùng bố mẹ. Tuy vậy, đôi khi chị vẫn cảm thấy băn khoăn khi nghe nhiều phụ huynh xung quanh nói rằng con họ đã biết đọc, biết viết trước khi vào lớp 1. Dù có những lo lắng nhất định, chị vẫn mong con có một tuổi thơ thoải mái trước khi bước vào môi trường học tập chính thức.

Những câu chuyện như gia đình chị Hà không phải là cá biệt. Tại nhiều đô thị lớn, việc cho trẻ học trước chương trình lớp 1 đang trở thành lựa chọn của không ít phụ huynh, tạo nên một "cuộc đua tiền tiểu học" ngay từ khi trẻ chưa chính thức bước vào bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục phổ thông.

Khi chuẩn bị cho lớp 1 bị hiểu sai

Từ góc nhìn của giáo viên tiểu học, việc trẻ học trước chương trình lớp 1 không phải lúc nào cũng cần thiết.

Cô Nguyễn Thị Lan Ngọc, giáo viên lớp 1 tại một trường tiểu học ở Hà Nội cho biết, mỗi năm học, lớp học thường có sự chênh lệch khá lớn giữa các học sinh: có em đã biết đọc, biết viết trước, nhưng cũng có em hoàn toàn chưa làm quen với chữ cái. "Trên thực tế, chương trình lớp 1 được thiết kế để dạy học sinh từ đầu, nên các em chưa biết chữ vẫn có thể theo kịp nếu được hướng dẫn đúng cách", cô Ngọc chia sẻ.

Theo cô, điều quan trọng hơn trước khi vào lớp 1 là trẻ có khả năng tập trung, biết ngồi học trong thời gian nhất định, biết tự phục vụ bản thân và hòa nhập với bạn bè. Cô nhấn mạnh "Những kỹ năng này nhiều khi còn quan trọng hơn việc trẻ đã biết đọc hay viết trước".

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng hiện tượng này bắt nguồn từ nỗi lo của phụ huynh trước các yêu cầu đầu vào của một số trường. Không ít gia đình phải xếp hàng từ đêm để nộp hồ sơ cho con vào lớp 1, khiến áp lực chuẩn bị cho trẻ ngày càng lớn. "Tâm lý đó dẫn đến việc phụ huynh muốn con phải chuẩn bị thật nhiều kỹ năng, thậm chí học trước kiến thức, với hy vọng vượt qua các kỳ sát hạch đầu vào", ông phân tích. 

Tuy nhiên, theo ông Nam, xét theo khoa học giáo dục, chuẩn bị tiền tiểu học không phải là dạy trước chương trình lớp 1. Ông khẳng định điều quan trọng hơn là giúp trẻ hình thành các phẩm chất và kỹ năng nền tảng như khả năng tự phục vụ, thiết lập mối quan hệ với bạn bè, làm quen với nề nếp học tập và có đủ sức khỏe để tham gia các hoạt động ở trường, "Chuẩn bị tiền tiểu học là chuẩn bị để trẻ tự tin, tự chủ khi bước vào lớp 1, biết xa bố mẹ mà không lo lắng, biết hòa nhập với bạn bè và môi trường học tập".

PGS Nam cũng cho rằng để giảm áp lực học sớm, cần có thông điệp chính sách rõ ràng và nhất quán hơn từ cơ quan quản lý giáo dục. Đồng thời, các trường tiểu học cũng cần thống nhất triết lý giáo dục, tránh đặt nặng yêu cầu về tốc độ đọc, viết ngay từ lớp 1, bởi nếu nhà trường vẫn duy trì áp lực này thì rất khó thuyết phục phụ huynh không cho con học trước. "Tư tưởng phải nhất quán, chính sách phải đồng bộ và tất cả phải đặt quyền lợi tốt nhất của người học lên trên hết", PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh. 

Thu Trang