ĐẢNG TRONG KHÔNG GIAN SỐ - Bài 2: Chuyển đổi số và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong thời đại mới

Số hóa sinh hoạt chi bộ - nền tảng dân chủ mới trong Đảng

Trong bối cảnh chuyển đổi số, nhiều cấp ủy đã từng bước đưa công nghệ vào sinh hoạt chi bộ, vừa duy trì nền nếp, vừa tăng tính tương tác và kịp thời.

Ở Thừa Thiên Huế, mô hình "Chi bộ số tiên phong" tại xã Bình Điền được Ban Tổ chức Trung ương đánh giá là điển hình, khi áp dụng nền tảng điện tử để ghi biên bản, điểm danh, biểu quyết và lưu trữ thông tin đảng viên hoàn toàn tự động.

Vào một buổi chiều đầu tháng 6/2025, các đảng viên ở Bình Điền không phải kéo nhau đến phòng họp mà thay vào đó họ ngồi tại phòng làm việc của mình, nhìn lên màn hình lớn đặt ở chi bộ, hội nghị trực tuyến bắt đầu đúng giờ.

Bí thư chi bộ, đồng chí Lê Nhật Minh, bằng một cú "click chuột" mở ứng dụng "Chi bộ điện tử", điều hành cuộc sinh hoạt chuyên đề chủ đề: "Tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động chi bộ". 

Đảng viên lớn tuổi của chi bộ trước kia quen với ghi chép biên bản giấy, giờ đây đăng nhập tài khoản qua thiết bị cá nhân, theo dõi nội dung, tham gia phần thảo luận trực tuyến và biểu quyết ngay trên phần mềm.

Đồng chí Lê Nhật Minh nói với chúng tôi: "Ứng dụng AI trong công tác Đảng không chỉ là xu hướng tất yếu của thời đại số, mà còn là phương thức đổi mới để nâng cao chất lượng lãnh đạo, điều hành". 

Sau phần giới thiệu nhanh về trí tuệ nhân tạo, cách AI hỗ trợ tổng hợp ý kiến đảng viên, phân tích số liệu sinh hoạt chi bộ, gửi báo cáo tự động cho cấp ủy, chi bộ bước vào phần "thực hành nhanh". Các đảng viên truy cập phần mềm, gửi ý kiến, chọn biểu quyết, đánh giá chất lượng sinh hoạt. Tất cả diễn ra trong khoảng thời gian chưa đầy 45 phút, thay cho gần 3 tiếng như trước.

Một đảng viên lớn tuổi chia sẻ: "Trước đây tôi lo không biết về máy móc, internet… Nhưng lần này vào ứng dụng thấy rõ từng bước, ai cũng làm được. Cảm giác mình không bị bỏ lại phía sau mà vẫn là một phần của chi bộ".

Điểm nổi bật hơn là hệ thống lưu trữ biên bản điện tử, file nghị quyết, thông báo họp, tất cả được lưu trữ tập trung, tra cứu dễ dàng, không còn thủ tục giấy tờ chồng chất. Ban chi ủy phường đã xây dựng nhóm chat nội bộ, nơi đảng viên trao đổi trực tiếp, cập nhật chủ trương mới và chuyển tiếp ý kiến người dân về chi bộ.

Ngoài ra, chi bộ còn tổ chức khóa huấn luyện kỹ năng số cho đảng viên, đào tạo sử dụng ứng dụng, viết phản ánh bằng phần mềm, tham gia biểu quyết. Những buổi học "giữ tay qua ứng dụng" thay cho các lớp truyền thống và tham gia bằng điện thoại, máy tính bảng… đã đem đến cảm giác hiện đại mà vẫn gắn với trách nhiệm đảng viên.

Kết quả bước đầu rất rõ, tỷ lệ đảng viên tham gia sinh hoạt chi bộ đạt gần 100% dù có người ở xa hoặc bận công việc; biên bản họp được hoàn tất và lưu trữ nhanh hơn; ý kiến đóng góp tăng lên rõ rệt, nhất là của đảng viên trẻ.

Đây chính là minh chứng cho việc chuyển đổi số không chỉ làm "nhanh hơn", mà làm "gắn kết hơn" - giữa chi bộ và đảng viên, giữa tổ chức Đảng và người dân.

Chi bộ Bình Điền đã trở thành "mắt xích số" mẫu mực cho các cơ sở Đảng khác trong vùng, cho thấy rằng chuyển đổi số ở cơ sở không phải là chuyện lớn mà là việc nhỏ làm nhất quán, nhưng mang lại hiệu quả lớn về tương tác, trách nhiệm và niềm tin.

Học tập và thích ứng: Kỹ năng bắt buộc của người đảng viên thời số hóa

Trong một ngày cuối tháng 7/2025, tại hội trường nhỏ đầy ánh màn hình và bàn ghế mới, hơn 160 đại biểu là Bí thư chi bộ, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ xã Phù Đổng (TP Hà Nội), đại diện 56 chi bộ thôn-tổ dân phố cùng đứng bên cạnh những chiếc máy tính bảng vừa được bàn giao. Đó là khởi đầu của một hành trình mới: Xây dựng mô hình "Chi bộ số".

"Đảng bộ xã Phù Đổng quyết liệt chỉ đạo chuyển đổi số trong công tác Đảng với mục tiêu đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng lãnh đạo", Bí thư Đảng ủy - Chủ tịch HĐND xã Đặng Thị Huyền phát biểu tại lễ bàn giao. 

Hình ảnh quen thuộc của chi bộ như sổ tay đảng viên, nay đã được thay thế bằng màn hình và ứng dụng.

Chi bộ thôn Xuân Dục, nơi một đảng viên lớn tuổi là ông Trần Văn Hùng vẫn thường "tay cầm sổ, ghi biên bản" nay đã nhận chiếc máy tính bảng và được hướng dẫn cài ứng dụng "Sổ tay đảng viên điện tử". Ông Hùng lúng túng nhấp vài lần, rồi hỏi: "Tôi đã quen viết tay, giờ bấm bấm trên cái này… liệu có ổn không?", và sau 10 phút tập luyện, ông tự tin "mở biên bản ngay, lưu trữ ngay, không lo mất giấy tờ".

Các chi bộ thôn như Yên Thường, Yên Viên, Thiên Đức, Ninh Hiệp… đều được trang bị máy tính bảng, đi kèm với khóa huấn luyện "cầm tay chỉ việc" do xã tổ chức ngay sau lễ bàn giao.

Điều đặc biệt là chương trình không chỉ dừng lại ở trang bị thiết bị, mà chuẩn hóa quy trình số hóa sinh hoạt chi bộ, lưu trữ hồ sơ, nhận và xử lý thủ tục Đảng trên nền tảng số. Chi bộ Cơ Khí Yên Viên tổ chức sinh hoạt chuyên đề "Ứng dụng công nghệ trong công tác Đảng", thay vì mỗi đảng viên tập trung tại trụ sở thôn, giờ có thể tham gia trực tuyến từ nhà, sử dụng tính năng biểu quyết, tham luận qua app. Kết quả, tuần đó tỷ lệ đảng viên tham gia đạt gần 100% - cao hơn mức thường lệ. Ban chi ủy thôn cũng tiết kiệm hơn 50% thời gian họp, hồ sơ lưu trữ gọn, tra cứu dễ.

Một bí thư chi bộ trẻ, Đinh Quang Sáng, Trưởng ban Xây dựng Đảng xã, chia sẻ: "Máy tính bảng chỉ là công cụ, nhưng điều thay đổi thực sự là tư duy. Đảng viên không chỉ ngồi nghe mà tương tác, biểu quyết, phản hồi ngay. Công tác Đảng trở nên minh bạch, chủ động và gần dân hơn".

Hành trình số hóa ở Phù Đổng cũng đặc biệt chú trọng đến thủ tục hành chính của Đảng, như đăng ký tài khoản đảng viên số, nộp đảng phí online, chuyển sinh hoạt tạm thời… Ông Sáng cho biết đã có hơn 2.100 đảng viên (trên 50%) đã đăng ký thành công tài khoản số trong đợt đầu; mục tiêu là hoàn tất 100% trong tháng 8. 

Chẳng phải là công nghệ xa lạ, mà là công nghệ "cùng tiếp cận và cùng vận hành". Đảng viên lớn tuổi như ông Hùng không bị bỏ lại phía sau mà ngược lại, họ cảm thấy mình vẫn là một phần của chi bộ, vẫn được lắng nghe và tham gia đầy đủ. Trong một lần truy cập app, ông mỉm cười: "Trước đây tôi lo giơ tay phát biểu, ghi biên bản tay thì mỏi cổ; bây giờ tôi chỉ bấm "thích", "không thích".

Câu chuyện ở Phù Đổng không chỉ là chuyển đổi số trên giấy tờ, mà là chuyển đổi việc tổ chức sinh hoạt Đảng, từ hình thức truyền thống sang tương tác số, từ chi bộ nhỏ thành "chi bộ thông minh". Ngoài việc nâng cao chất lượng sinh hoạt, họ còn hướng tới việc kết nối đảng viên với chi bộ mọi lúc mọi nơi, tạo dựng môi trường Đảng "không rào cản", minh bạch và hiện đại.

Khi tư duy lãnh đạo gặp công nghệ

Nếu như Nghị quyết 52-NQ/TW của Bộ Chính trị mở ra khung chiến lược cho chuyển đổi số quốc gia thì người đảng viên chính là trung tâm biến nghị quyết thành hành động thực tiễn.

Bởi chuyển đổi số không chỉ là "số hóa công việc" mà là chuyển đổi cách nghĩ, cách làm và cách lãnh đạo.

"Chuyển đổi số thành công không thể chỉ bằng công nghệ, mà phải bắt đầu từ con người - từ tư duy đổi mới, tinh thần tiên phong và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên" - Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Nguyễn Hồng Lĩnh chia sẻ.

"Không thể nói đến chuyển đổi số nếu cán bộ, công chức, đảng viên không sẵn sàng học hỏi, làm chủ công nghệ. Trách nhiệm của người đảng viên thời đại số là phải đi trước, dẫn dắt và lan tỏa tinh thần đổi mới", ông Lĩnh cho hay.

Tại Sơn La, phong trào "Đảng viên đi đầu chuyển đổi số" đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Nhiều cán bộ vùng cao chủ động học công nghệ, sử dụng mạng xã hội, app Đảng viên điện tử để nắm thông tin, phản hồi kịp thời tình hình dân cư. Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Hoàng Quốc Khánh nhận xét: "Trước đây, cán bộ phải đến tận bản mới nắm được thông tin, nay chỉ cần vài thao tác là cập nhật được. Nhưng quan trọng hơn, tinh thần trách nhiệm và tính chủ động của cán bộ đã thay đổi rõ rệt".

Những ví dụ đó cho thấy năng lực số của cán bộ, đảng viên chính là thước đo mới của năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng trong thời đại mới.

Khi 'cán bộ số' trở thành hình mẫu mới

Cùng với chi bộ điện tử, hình ảnh người đảng viên trong kỷ nguyên số đang thay đổi sâu sắc. Từ tư duy quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu, từ tiếp nhận chỉ đạo một chiều sang tương tác hai chiều, chủ động sáng tạo.

Tại Sơn La, chương trình "Bí thư cấp ủy đi đầu trong chuyển đổi số" được phát động từ giữa năm 2024 đã tạo hiệu ứng tích cực.

Đồng chí Hoàng Quốc Khánh khẳng định cán bộ, đảng viên phải là người đi đầu trong ứng dụng công nghệ. Nếu lãnh đạo không biết dùng công cụ số sẽ rất khó thuyết phục Nhân dân và cấp dưới cùng chuyển đổi.

Tại các huyện Mộc Châu, Phù Yên, Sông Mã, 100% cơ quan Đảng ủy cấp huyện đã triển khai họp trực tuyến; 85% cán bộ, đảng viên hoàn thành khóa bồi dưỡng kỹ năng số cơ bản.

Ở Nghệ An, theo Cổng thông tin Đảng bộ tỉnh, gần 2.000 chi bộ đã áp dụng hệ thống "Sổ tay đảng viên điện tử", giúp cập nhật nhanh tài liệu học tập, thông tin chỉ đạo, biểu mẫu tự đánh giá, đăng ký học tập nghị quyết.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Đức Trung nhận định, chuyển đổi số không phải phong trào mà là công cụ nâng tầm chất lượng tổ chức Đảng. Cán bộ, đảng viên không thể đứng ngoài tiến trình này.

Chuyển đổi số trong xây dựng Đảng không chỉ là câu chuyện về hạ tầng công nghệ, dữ liệu hay phần mềm quản trị, mà sâu xa hơn là cuộc đổi mới về tư duy, phương thức lãnh đạo và văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chưa từng có, trách nhiệm nêu gương, học hỏi, và làm chủ công nghệ của cán bộ, đảng viên chính là yếu tố quyết định sự thành công của công cuộc chuyển đổi số trong Đảng.

Thách thức không chỉ là hạ tầng mà là niềm tin và năng lực

Chuyển đổi số trong Đảng sẽ không thể thành công nếu chỉ dừng ở chiến lược hay đầu tư hạ tầng. Trọng tâm của mọi thay đổi vẫn là con người - người cán bộ, đảng viên.

PGS. TS. Lê Văn Cường (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) nhận xét: "Chuyển đổi số trong Đảng sẽ thất bại nếu chỉ coi đó là nhiệm vụ kỹ thuật. Cần xây dựng văn hóa số trong tổ chức Đảng, nơi mọi đảng viên đều có kỹ năng, trách nhiệm và đạo đức sử dụng dữ liệu".

Thực tế, nhiều nơi đã có sáng kiến đào tạo "đảng viên nòng cốt số" khi những người trẻ hỗ trợ các chi bộ về kỹ thuật, hướng dẫn đồng chí lớn tuổi sử dụng phần mềm sinh hoạt, khai thác tài liệu học tập trên nền tảng trực tuyến.

Chuyển đổi số trong công tác Đảng đang tiến dần đến một giai đoạn cao hơn: Lãnh đạo bằng dữ liệu và ra quyết định dựa trên bằng chứng thực tế.

Các tỉnh, thành phố như Quảng Ninh, Hà Nội, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh đã kết nối dữ liệu công tác cán bộ, đánh giá, quy hoạch, kiểm tra và khen thưởng trên nền tảng số hóa.

Điều này giúp Đảng lãnh đạo minh bạch hơn, kiểm tra giám sát hiệu quả hơn, giảm thiểu sai sót và tăng cường niềm tin của nhân dân.

TS. Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, cho rằng: "Khi dữ liệu trở thành cơ sở ra quyết định, lãnh đạo của Đảng sẽ ngày càng khoa học, chính xác và thuyết phục".

Từ "chi bộ điện tử" ở An Giang, "đảng viên nòng cốt số" ở Sơn La, đến "sổ tay đảng viên điện tử" ở Nghệ An - tất cả đang chứng minh một điều: Đảng đang đổi mới mạnh mẽ từ chính nền tảng của mình - đó là con người.

Chuyển đổi số không làm mất đi tính truyền thống của Đảng, mà đang làm cho Đảng hiện đại hơn, gần dân hơn, hiệu quả hơn.

Và khi mỗi đảng viên ý thức được trách nhiệm tiên phong của mình trong kỷ nguyên số, hành trình "Đảng trong không gian số" sẽ không chỉ là mục tiêu, mà là hiện thực đang từng ngày lan tỏa khắp đất nước.

Nhật Nam

(Còn tiếp)