Đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu hàng không nội địa trong 3 tháng

Cục Hàng không Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng về kế hoạch khai thác vận tải hàng không trong bối cảnh biến động giá nhiên liệu Jet A-1.

Nhiên liệu bay đủ cung cấp đến giữa tháng 4/2026

Theo Cục Hàng không Việt Nam, với diễn biến căng thẳng và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt từ tình hình chiến sự tại khu vực Trung Đông, giá MOPS Jet A-1 bình quân tháng 3 có thể xoay quanh 190-200 USD/thùng (ngày 24/3/2026, giá Jet A-1 đã lên tới 234,34 USD/thùng), đặc biệt mức phụ thu vật lý (premium) tăng mạnh lên trên 30 USD/thùng (đạt đỉnh 39,6 USD/thùng ngày vào 24/3).

Cùng với đó, chi phí lọc dầu, bảo hiểm rủi ro chiến tranh và sự khan hiếm cục bộ khi các nhà máy lọc dầu khu vực cắt giảm công suất đã khiến tổng chi phí cho nhiên liệu hàng không tăng mạnh và dự báo sẽ tiếp tục giữ ở mức cao.

Về phía nguồn cung nhiên liệu hàng không, việc các doanh nghiệp cung cấp phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ nước ngoài là trở ngại cũng như rủi ro lớn khi chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không cam kết đáp ứng được cho hoạt động khai thác đến trung tuần tháng 4/2026. Sau thời điểm này, lượng nhiên liệu Jet A-1 chưa thể bảo đảm và nhiều khả năng sẽ phải nhập/mua với giá spot (giao dịch tại thời điểm/ giao ngay) rất cao.

Với khả năng đuy trì cung ứng nhiên liệu như nêu trên, Cục Hàng không Việt Nam đánh giá việc điều hành khai thác vận tải hàng không từ nay đến giữa tháng 4/2026 được duy trì cơ bản vẫn đáp ứng các quy định về hàng không và phù hợp với điều kiện thực tế đội tàu bay, hạ tầng…

Các hãng hàng không Việt Nam vẫn đang duy trì hoạt động khai thác với mạng đường bay và tần suất theo lịch bay mùa Đông 2025/2026, chưa có sự điều chỉnh giảm.

Tuy nhiên, từ tháng 4/2026, để chủ động ứng phó việc giá nhiên liệu Jet-A1 tăng, các hãng hàng không Việt Nam phải thực hiện điều chỉnh mạng đường bay và tải cung ứng phù hợp để bảo đảm duy trì hoạt động cũng như cân đối hiệu quả kinh doanh.

Duy trì bay trục chính, cắt giảm nhiều đường bay ngách

Theo báo cáo, các hãng sẽ cân đối nguồn lực và đặt mục tiêu bảo đảm hoạt động khai thác trên các đường bay nội địa trục chính (Hà Nội - Đà Nẵng - TPHCM), duy trì trên các đường bay để phục vụ nhiệm vụ chính trị - kinh tế - xã hội.

Với đường bay quốc tế, các hãng cũng cố gắng để giữ tối đa lịch sử khai thác và duy trì hiện diện trên các thị trường trọng điểm.

Vietnam Airlines thông báo dừng khai thác 7 đường bay nội địa Cát Bi - Buôn Ma Thuột, Cát Bi - Cam Ranh, Cát Bi - Phú Quốc, Cát Bi - Cần Thơ, TPHCM - Vân Đồn, TPHCM - Rạch Giá, TPHCM - Điện Biên từ 1/4.

Dự kiến với mức giá nhiên liệu dao động từ 160-200 USD/thùng, hãng dự kiến cắt giảm khoảng hơn 700-1.700 cặp chuyến bay/tháng tùy kịch bản trong Quý II/2026. Trong đó, chuyến bay quốc tế sẽ cắt giảm xen kẽ. Trong nội địa, hãng dừng khai thác các đường bay không có hiệu quả dài hạn; duy trì tần suất hiện diện tối thiểu với các đường bay không bù đắp được chi phí khai thác và cắt hủy các ngày khai thác thấp điểm, khung giờ xấu.

Vietjet đã có kế hoạch cắt giảm 18% tổng sản lượng khai thác trên toàn mạng bay so với kế hoạch (nội địa giảm 22% và quốc tế giảm 11%) trong tháng 4/2026. Trước tình hình giá nhiên liệu chưa có dấu hiệu giảm và được dự báo có xu hướng duy trì giá cao kéo dài, Vietjet có thể sẽ phải tiếp tục điều chỉnh sản lượng khai thác cho phù hợp trong các tháng tiếp theo.

Sun PhuQuoc Airways tiếp tục duy trì quy mô khai thác hiện tại với 60 chuyến/ngày và đã chủ động phối hợp với đơn vị cung cấp nhiên liệu để bảo đảm nguồn cung đến hết tháng 4/2026. Dự kiến với tình hình hiện tại, khả năng các hãng cũng sẽ phải điều chỉnh kế hoạch để bảo đảm tối ưu hoạt động khai thác cũng như hiệu quả kinh doanh.

Bamboo Airways dự kiến sẽ chỉ có thể khai thác với tần suất 15-17 chuyến/ngày (giảm hơn 50% so với hiện tại 35-36 chuyến/ngày) từ tháng 4/2026; tập trung khai thác đi/đến Quy Nhơn (UIH) và trên đường bay trục chính.

Vietravel Airlines với quy mô đội tàu bay nhỏ, dự kiến vẫn duy trì khai thác trên các đường bay hiện hữu trong tháng 4/2026 với 2 tàu bay cùng tần suất 12-14 chuyến/ngày. Từ cuối tháng 4/2026, với tình hình bình ổn hơn và dự kiến có thêm 2 tàu bay nữa để phục vụ cao điểm 30/4-01/5 và hè 2026, hãng sẽ khai thác 28-30 chuyến/ngày.

Pacific Airlines có kế hoạch cắt giảm tần suất vào các giai đoạn/ngày khai thác thấp điểm và khung giờ xấu, dự kiến giảm 8-30% tải cung ứng trong quý II/2026, bắt đầu từ tháng 4/2026 và sẽ điều chỉnh tiếp trên cơ sở tình hình thị trường và biến động giá nhiên liệu.

Nỗ lực duy trì giá vé ổn định ở mức thấp

Về giá dịch vụ vận chuyển, cơ bản các hãng hàng không Việt Nam đang cố gắng duy trì mức giá vé nội địa ổn định trong giai đoạn tháng 3/2026 với nhiều mức giá linh hoạt, mức giá thấp nhất đến cao nhất bằng khoảng 10 - 100% mức giá tối đa quy định.

Thậm chí, do vào mùa thấp điểm nên giai đoạn từ 28/2-19/3/2026, mặt bằng giá có phần giảm so với giai đoạn cao điểm trước đó với sự sụt giảm điểm % tỷ trọng của phân khúc giá cao và tăng trưởng điểm % tỷ trọng ở phân khúc giá trung bình, đặc biệt là phân khúc giá thấp.

Đơn cử, đối với đường bay Hà Nội - TPHCM - Hà Nội trong giai đoạn trên, tỷ trọng vé bán ở phân khúc giá thấp chiếm 81% (tăng 38 điểm % so với giai đoạn 1/2-27/2/2026); tỷ trọng vé bán ở phân khúc giá cao chiếm 6% (giảm 38 điểm % so với giai đoạn 1/2- 27/2/2026).

Trên các đường bay quốc tế, các hãng đã có kế hoạch hoặc chính thức triển khai việc phụ thu nhiên liệu trên các đường bay và cung cấp thông tin đến khách hàng.

Theo thông tin khảo sát của Cục Hàng không Việt Nam với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực, có hơn 60% các hãng đã, đang hoặc dự kiến áp dụng tăng phụ thu nhiên liệu hoặc điều chỉnh nâng giá vé kể từ trung tuần tháng 3/2026 nhằm bù đắp chi phí khai thác và duy trì hoạt động trong bối cảnh xung đột tiếp diễn và giá nhiên liệu tăng cao.

Cục Hàng không Việt Nam ước tính, với tỷ trọng chi phí nhiên liệu khoảng 35-40% tổng chi phí của hãng hàng không, trường hợp mức giá Jet A-1 dao động khoảng 200 USD/thùng, tăng cao gấp đôi so với trước xung đột quân sự tác động làm tăng khoảng 40% chi phí của hãng hàng không.

"Trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giá nhiên liệu bay Jet A-1 vẫn duy trì ở mức cao và có những diễn biến khó lường, các hãng hàng không đều có kế hoạch điều chỉnh tăng giá vé trong giai đoạn tháng 4/2026", Cục Hàng không Việt Nam cho hay.

Đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu hàng không nội địa trong 3 tháng

Nhằm kịp thời ứng phó với biến động bất thường, bảo đảm ổn định hoạt động vận tải hàng không, phù hợp với thông lệ quốc tế và trên cơ sở cân đối khả năng chi trả của người dân, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước - doanh nghiệp - xã hội, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất cơ chế phụ thu nhiên liệu hàng không đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản, áp dụng trong thời gian ngắn (3 tháng).

Dựa trên nguyên tắc và phương pháp: xây dựng các mức phụ thu nhiên liệu tương ứng với giá nhiên liệu Jet A-1 và nằm ngoài mức giá tối đa dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản đang áp dụng.

Áp dụng cho dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản trong giai đoạn áp dụng từ ngày 1/4-30/6/2026. Cục Hàng không Việt Nam sẽ công bố mức giá Jet A-1 dựa trên báo cáo của các công ty cung ứng nhiên liệu trong nước tham chiếu giá MOPS Jet A-1 giao dịch tại sàn Singapore trung bình 1 tháng trước đó.

Ngoài ra, mức phụ thu được tính trên chi phí nhiên liệu thực tế cho mỗi khách tương ứng với các mức giá dầu khác nhau trên các nhóm đường bay nội địa theo cự ly vận chuyển. Trên cơ sở đó, tính toán mức chênh lệch chi phí nhiên liệu phát sinh thêm cho mỗi khách giữa mức giá nhiên liệu Jet A-1 cơ sở là 90 USD/thùng và các mức giá nhiên liệu Jet A-1 dự kiến từ 100 USD/thùng tới 200 USD/thùng.

Đối với đề xuất giảm giá dịch vụ cất cánh, hạ cánh tàu bay và giá dịch vụ điều hành bay đi, đến, Cục cho biết đang tích cực phối hợp với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ gồm Tổng công ty Cảng hàng không (ACV), Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), Công ty Cảng HKQT Phú Quốc để xây dựng các chính sách hỗ trợ giảm giá phù hợp, bảo đảm cân đối hài hòa hoạt động kinh doanh của các hãng hàng không cũng như các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và sẽ báo cáo Bộ ngay sau khi các cơ quan, đơn vị thống nhất được phương án.

Trước tình hình hiện tại và những nguy cơ đang hiện hữu, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét, báo cáo cấp có thẩm quyền về giải pháp cấp bách để hỗ trợ hoạt động khai thác hàng không trước diễn biến bất lợi từ giá nhiên liệu Jet A-1.

Trong đó, cho phép áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu hàng không đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản (xác định ngoài mức giá tối đa quy định), với các mức điều chỉnh linh hoạt theo giá nhiên liệu Jet A-1; xem xét gia hạn thời gian áp dụng thuế nhập khẩu 0%, giảm thuế bảo vệ môi trường từ 1.500 đồng/lít xuống còn 1.000 đồng/lít với nhiên liệu Jet A-1; giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với nhiên liệu bay Jet A-1 để giúp các doanh nghiệp giảm bớt áp lực dòng tiền khi phải ứng nộp thuế VAT trước rồi mới thực hiện hồ sơ hoàn thuế theo kỳ.

Chính phủ, Bộ Ngoại giao tiếp tục triển khai làm việc, trao đổi thông qua ngoại giao các cấp với các quốc gia có nguồn cung nhiên liệu lớn để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục thực hiện và triển khai mới các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1.

Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Tập đoàn Công nghiệp Dầu khí Quốc gia (PVN) được kiến nghị chỉ đạo Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn tăng tối đa công suất và ưu tiên sản xuất nhiên liệu Jet A1, đồng thời ưu tiên cung cấp cho các doanh nghiệp nhiên liệu hàng không trong nước.

Phan Trang