Đề xuất bổ sung một số cơ chế đặc thù đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy

Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Nghị quyết đề xuất bổ sung một số cơ chế, chính sách đặc thù theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, làm rõ quy định của pháp luật để thống nhất trong tổ chức thực hiện, nhằm đẩy nhanh tiến độ khai thác, xử lý nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính. Cụ thể:

Về quản lý, khai thác đối với nhà, đất dôi dư do tổ chức phát triển quỹ đất, Ủy ban nhân dân cấp xã tiếp nhận theo quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền từ ngày 01 tháng 3 năm 2025 để quản lý, khai thác theo quy định của pháp luật về đất đai, dự thảo nêu rõ:

Đối với nhà, đất dôi dư do tổ chức phát triển quỹ đất tiếp nhận theo quyết định hoặc văn bản phân công của cơ quan, người có thẩm quyền để quản lý, khai thác theo quy định của pháp luật về đất đai thì việc giao đất, cho thuê đất, cho thuê đất ngắn hạn được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật có liên quan.

Trường hợp tổ chức phát triển quỹ đất đề nghị và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đồng ý thì tổ chức phát triển quỹ đất được cho thuê nhà, đất dôi dư đã tiếp nhận như tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà địa phương (sau đây gọi là tổ chức quản lý, kinh doanh nhà) theo quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP ngày 23 tháng 8 năm 2024 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại Điều 1 Nghị định số 286/2025/NĐ-CP ngày 03 tháng 11 năm 2025 của Chính phủ), Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP trong thời gian chưa thực hiện giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai mà không phải làm thủ tục bổ sung nhiệm vụ quản lý, kinh doanh nhà cho tổ chức phát triển quỹ đất; riêng thời hạn cho thuê tối đa là 05 năm.

Đối với nhà, đất dôi dư do Ủy ban nhân dân cấp xã tiếp nhận theo quyết định hoặc văn bản phân công của cơ quan, người có thẩm quyền để quản lý, khai thác theo quy định của pháp luật về đất đai thì việc giao đất, cho thuê đất thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật có liên quan.

Trường hợp Ủy ban nhân dân cấp xã có nhu cầu khai thác ngắn hạn trong thời gian chưa thực hiện việc giao đất, cho thuê đất theo quy định tại pháp luật về đất đai thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã được giao đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực kinh tế trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã cho thuê nhà, đất dôi dư đã tiếp nhận như tổ chức quản lý, kinh doanh nhà theo quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Điều 1 Nghị định số 286/2025/NĐ-CP), Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP trong thời gian chưa thực hiện giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai mà không phải làm thủ tục bổ sung nhiệm vụ quản lý, kinh doanh nhà cho đơn vị sự nghiệp công lập; riêng thời hạn cho thuê tối đa là 05 năm.

Trong thời hạn thuê nhà theo quy định trên mà Nhà nước thực hiện kế hoạch sử dụng đất thì phải chấm dứt Hợp đồng trước hạn và thực hiện theo quy định tại Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP;

Xác định đối tượng ưu tiên thuê nhà là cơ sở thực hiện xã hội hóa

Dự thảo nêu rõ, cơ sở thực hiện xã hội hóa được xác định là đối tượng ưu tiên thuê nhà theo quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Điều 1 Nghị định số 286/2025/NĐ-CP), Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP và Nghị quyết này là cơ sở thuộc danh mục các loại hình của cơ sở thực hiện xã hội hóa do Thủ tướng Chính phủ ban hành và đã đáp ứng các tiêu chí về quy mô, tiêu chuẩn của cơ sở xã hội hoá theo quy định của Thủ tướng Chính phủ hoặc nếu được thuê nhà mà cơ sở thực hiện xã hội hóa đăng ký thì sẽ đáp ứng các tiêu chí về quy mô, tiêu chuẩn của cơ sở xã hội hoá theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

Việc ưu tiên thuê nhà đối với đối tượng là cơ sở thực hiện xã hội hóa chỉ được áp dụng trong trường hợp cơ sở thực hiện xã hội hóa thuê nhà để sử dụng vào mục đích phù hợp với lĩnh vực, loại hình xã hội hóa của cơ sở đó.

Cơ sở thực hiện xã hội hóa phải có bản Thuyết minh về việc đáp ứng các tiêu chí về quy mô, tiêu chuẩn của cơ sở xã hội hoá theo quy định của pháp luật về chính sách khuyến khích xã hội hoá đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của nội dung thuyết minh.

Cơ chế, chính sách khác

Đơn giá thuê đất hằng năm của mục đích cho thuê theo quy định của pháp luật đất đai (G¬tđ) quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP là đơn giá thuê đất hằng năm của loại đất tương ứng với mục đích cho thuê theo quy định của pháp luật về đất đai.

Trường hợp tiền đặt trước được xác định theo quy định tại khoản 2 Điều 8 Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP thấp hơn tiền thuê nhà của 03 tháng thuê nhà theo đơn giá cho thuê đã được niêm yết và thông báo công khai thì tiền đặt trước được xác định bằng tiền thuê nhà của 03 tháng theo đơn giá cho thuê đã được niêm yết và thông báo công khai; trường hợp cho thuê nhà từ 03 tháng trở xuống thì khoản tiền đặt trước được xác định bằng tổng số tiền thuê nhà theo đơn giá cho thuê đã được niêm yết và thông báo công khai.

Trường hợp các cơ quan chức năng kiểm tra, thanh tra, giám sát mà phát hiện đối tượng ưu tiên thuê nhà không đáp ứng điều kiện đối tượng ưu tiên theo quy định để được hưởng các chính sách ưu tiên khi thuê nhà thì đối tượng thuê nhà đó phải hoàn trả Nhà nước số tiền thuê nhà đã được miễn, giảm, khoản nộp tương đương với khoản tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật về quản lý thuế cho thời gian thuê nhà mà không đáp ứng điều kiện được ưu tiên và không được hưởng các chính sách ưu tiên khi thuê nhà trong thời gian thuê nhà còn lại trong Hợp đồng thuê nhà; tổ chức quản lý, kinh doanh nhà có trách nhiệm điều chỉnh nội dung Hợp đồng thuê nhà tại Phụ lục Hợp đồng.

Trường hợp nhà, đất dôi dư có lắp đặt công trình viễn thông theo quy định của pháp luật về viễn thông trước ngày tổ chức quản lý, kinh doanh nhà, tổ chức phát triển quỹ đất, đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã tiếp nhận để quản lý, khai thác thì tổ chức, đơn vị tiếp nhận để khai thác quản lý, kinh doanh nhà được kế thừa Hợp đồng đã ký kết hoặc tiếp tục khai thác theo quy định; số tiền thu được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 23 Nghị định số 108/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Điều 1 Nghị định số 286/2025/NĐ-CP).

Mời bạn đọc xem toàn văn dự thảo và góp ý tại đây./.