Đề xuất cơ chế tài chính đặc thù của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam

Bộ Tài chính cho biết, việc xây dựng dự thảo Nghị định nhằm quy định các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết tại Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhằm tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, hoàn chỉnh cho hoạt động đầu tư và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đồng thời, tăng cường phân công, phân cấp, cắt giảm thủ tục trong hoạt động đầu tư và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp; tuân thủ nguyên tắc phát triển kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, thực hiện công khai, minh bạch và giám sát chặt chẽ mọi hoạt động trong đầu tư và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Tại dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế đặc thù đối với thực hiện Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt; cơ chế đặc thù đối với quản lý, bảo trì, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, bổ sung công năng cho tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia; cơ chế đặc thù thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và đất dành cho đường sắt gắn với ga; ưu đãi tín dụng đầu tư. Cụ thể:

Cơ chế đặc thù đối với thực hiện Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt

Theo dự thảo, quá trình chuẩn bị đầu tư dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt được áp dụng một số chính sách đặc thù như sau:

VNR được tham vấn các nhà thầu, tổ chức trong nước và nước ngoài về công nghệ, mức giá tham chiếu và các rủi ro tiềm ẩn trong quá trình chuẩn bị dự án; việc tham vấn phải được thực hiện minh bạch và không được mang lại lợi thế không công bằng cho bất kỳ nhà cung cấp nào.

VNR được quyết định sử dụng nhà thầu nước ngoài cho hoạt động tư vấn và hoạt động thực hiện trước cho dự án.

VNR không phải áp dụng quy định về bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu đối với các nhà thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế FEED, thiết kế kỹ thuật trong trường hợp chỉ định thầu để thực hiện các gói thầu xây lắp, EPC, EC, EP, chìa khóa trao tay nhưng vẫn phải bảo đảm tuân thủ các quy định khác của pháp luật về đấu thầu.

Cơ chế đặt hàng Tổ hợp công nghiệp đường sắt cung cấp dịch vụ công nghiệp đường sắt, hàng hóa công nghiệp đường sắt

Cơ quan giao nhiệm vụ, đặt hàng thực hiện giao nhiệm vụ, đặt hàng VNR cung cấp dịch vụ công nghiệp đường sắt, hàng hóa công nghiệp đường sắt của Tổ hợp công nghiệp đường sắt và được loại trừ tiêu chí quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định số 04/2026/NĐ-CP khi giao nhiệm vụ, đặt hàng.

Đối với việc thực hiện nhiệm vụ, đơn đặt hàng cung cấp dịch vụ công nghiệp đường sắt, hàng hóa công nghiệp đường sắt của Tổ hợp công nghiệp đường sắt, VNR được giao nhiệm vụ, đặt hàng cho doanh nghiệp do VNR đầu tư 100% vốn điều lệ thực hiện toàn bộ hoặc một phần dịch vụ công nghiệp đường sắt, hàng hóa công nghiệp đường sắt theo quy định pháp luật.

Cơ chế đặc thù đối với quản lý, bảo trì, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, bổ sung công năng cho tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia

Dự thảo nêu rõ, VNR được giao nhiệm vụ, đặt hàng cho đơn vị hạch toán phụ thuộc, đơn vị hạch toán độc lập thuộc VNR; đặt hàng các công ty con của VNR thực hiện sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, bổ sung công năng cho tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia bằng nguồn vốn của doanh nghiệp.

Trường hợp phát sinh tình huống khẩn cấp, cấp bách theo quy định của pháp luật về xây dựng hoặc sửa chữa đột xuất theo quy định của pháp luật về bảo trì công trình cần phải xử lý, khắc phục ngay để bảo đảm an ninh, an toàn đường sắt liên tục, thông suốt, ổn định lâu dài và chạy tàu theo công lệnh tải trọng, công lệnh tốc độ chạy tàu trong khu gian thì VNR được ứng kinh phí từ nguồn thu khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quy định tại Điều 20 Nghị định số 15/2025/NĐ-CP hoặc nguồn kinh phí của doanh nghiệp để thực hiện. Đồng thời, VNR phải báo cáo cơ quan quản lý đường sắt và lập đề nghị giao bổ sung dự toán chi ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước gửi cơ quan quản lý đường sắt, Bộ Xây dựng. Sau khi được cấp có thẩm quyền giao dự toán bổ sung, Bộ Xây dựng thực hiện phân bổ và giao dự toán ngân sách cho VNR và thực hiện quyết toán để hoàn trả khoản ứng đã chi xử lý tình huống khẩn cấp, cấp bách theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Cơ chế đặc thù thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và đất dành cho đường sắt gắn với ga

Trường hợp được Nhà nước giao quản lý, bảo trì, tổ chức vận hành, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, VNR thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và đất dành cho đường sắt gắn với ga thông qua hình thức lựa chọn nhà đầu tư theo quy định tại điểm d khoản 4 Điều 23 Luật đầu tư năm 2025.

Ưu đãi tín dụng đầu tư

Bộ Tài chính đề xuất bổ sung "Dự án đầu tư sản xuất, lắp ráp, mua sắm các loại đầu máy, toa xe đường sắt; phương tiện chuyên dùng chạy trên đường sắt; máy móc, thiết bị phục vụ bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt; các tổng thành, hệ thống, linh kiện cơ khí phục vụ sản xuất, lắp ráp đầu máy, toa xe và phương tiện giao thông đường sắt (quy mô nhóm A, B, C)" vào mục III – Công nghiệp của Danh mục các dự án vay vốn tín dụng đầu tư ban hành kèm theo Nghị định số 78/2023/NĐ-CP ngày 07 tháng 11 năm 2023 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 32/2017/NĐ-CP ngày 31 tháng 3 năm 2017 của Chính phủ về tín dụng đầu tư của Nhà nước.

Dự thảo đang được lấy ý kiến góp ý trên Cổng TTĐT Bộ Tài chính./.