Đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc, trong đó có tài xế công nghệ

Kiến nghị xác định rõ vị trí pháp lý của tài xế công nghệ

Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội (BHXH) TPHCM Nguyễn Quốc Thanh cho biết, trong quá trình góp ý chính sách về BHXH, đơn vị đề xuất bổ sung 3 nhóm đối tượng cần được quan tâm gồm tài xế công nghệ, cá nhân kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử và người lao động tại các công trình xây dựng. Trong đó, tài xế công nghệ là nhóm cần được nghiên cứu, bổ sung sớm vào diện tham gia BHXH phù hợp.

Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, đối với lái xe công nghệ 4 bánh, Nghị định số 158/2024/NĐ-CP của Chính phủ về hoạt động vận tải đường bộ quy định đơn vị kinh doanh vận tải phải ký hợp đồng lao động, đóng các loại bảo hiểm và bảo đảm quyền lợi của người lao động, trong đó có lái xe và nhân viên phục vụ trên xe. Tuy nhiên, quy định này chưa đề cập nhóm lái xe công nghệ 2 bánh.

Do đó, BHXH TPHCM đề nghị nghiên cứu bổ sung nhóm đối tượng này vào quy định nhằm bảo đảm quyền lợi an sinh xã hội, trong bối cảnh lực lượng tài xế công nghệ phát triển nhanh.

Đại diện Liên đoàn Lao động TPHCM, ông Lê Tấn Lưu cho biết, TPHCM có khoảng 400.000 tài xế đang hoạt động trên các nền tảng công nghệ như giao đồ ăn, giao hàng; nếu tính chung cả nước, lực lượng này có thể lên đến hàng triệu người.

Theo ông Lê Tấn Lưu, khảo sát 141 tài xế tại hội thảo “An sinh cho tài xế công nghệ” ngày 15/9 cho thấy 35% số người được khảo sát làm việc trên 10 giờ mỗi ngày. Để đạt doanh thu khoảng 15 triệu đồng/tháng, tài xế phải làm việc với cường độ cao.

Có 73,4% tài xế tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình hoặc được công đoàn hỗ trợ, trong khi nhiều người chưa tham gia bất kỳ loại bảo hiểm nào.

Đặc thù công việc khiến tài xế thường xuyên đối mặt với thời tiết khắc nghiệt, khói bụi, ùn tắc, ngập nước và nguy cơ tai nạn. Khi xảy ra tai nạn, ốm đau hoặc phải ngừng chạy xe, họ có thể mất nguồn thu nhập để trang trải chi phí sinh hoạt và chữa bệnh.

Cần bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người lao động

Ông Phạm Mi Sên, Phó Chủ tịch Nghiệp đoàn xe ôm công nghệ Bình Tân, cho biết dù doanh nghiệp nền tảng gọi tài xế là “đối tác”, trong quá trình hoạt động, tài xế vẫn chịu sự chi phối bởi nhiều quy định của nền tảng như định mức hoạt động, số chuyến, điều kiện nhận thưởng, phân hạng và các quy tắc, chế tài.

Việc phân chia chuyến xe, giá cước và nhiều điều kiện hoạt động được thực hiện theo cơ chế của nền tảng, trong khi tài xế ít có khả năng can thiệp vào các quyết định này.

Từ thực tế này, ông Phạm Mi Sên đề nghị sớm có quy định rõ về mối quan hệ giữa tài xế công nghệ và doanh nghiệp nền tảng. Theo ông, việc xác định tư cách pháp lý của tài xế là cơ sở để làm rõ quyền lợi an sinh xã hội và nghĩa vụ về thuế.

Đại diện Liên đoàn Lao động TPHCM cho biết, tài xế công nghệ mong muốn được tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) bắt buộc để bảo đảm quyền lợi khi về già, ốm đau, tai nạn hoặc mất khả năng làm việc. Liên đoàn kiến nghị nghiên cứu đưa quan hệ giữa doanh nghiệp nền tảng và tài xế vào Bộ luật Lao động, đồng thời xây dựng cơ chế bảo hiểm bắt buộc theo hướng chia sẻ trách nhiệm giữa hai bên.

Bên cạnh tài xế công nghệ, Phó Giám đốc BHXH TPHCM Nguyễn Quốc Thanh đề nghị quan tâm đến cá nhân kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử và người lao động tại các công trình xây dựng, là những nhóm còn khoảng trống về bảo hiểm.

Trong đó, lao động xây dựng chủ yếu làm việc thời vụ, việc ký hợp đồng và tham gia BHXH chưa được quan tâm đầy đủ, trong khi nguy cơ mất an toàn lao động cao.

BHXH TPHCM kiến nghị nghiên cứu bổ sung các nhóm đối tượng này trong quá trình hoàn thiện chính sách, tạo sự đồng bộ trong quản lý và mở rộng diện tiếp cận an sinh xã hội.

Kết luận hội nghị, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách khóa XVI TPHCM, ghi nhận các ý kiến đóng góp của đại biểu. Theo bà, để Luật BHXH được thực thi hiệu quả, bên cạnh việc chấp hành các quy định của pháp luật, cần làm rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động, doanh nghiệp trong các hình thức quan hệ lao động mới, kể cả trường hợp giao kết hợp đồng hoặc chia sẻ nền tảng để phối hợp kinh doanh.

Dù quan hệ được thiết lập dưới hình thức nào, khi sử dụng người lao động hoặc cùng tham gia một nền tảng kinh tế, các bên cần bảo đảm quyền và lợi ích phù hợp với công sức đóng góp của người lao động.

“Trách nhiệm của chúng ta là đề xuất, đưa vào Luật BHXH những quy định chặt chẽ nhất, không tạo kẽ hở để người sử dụng lao động, doanh nghiệp từ chối trách nhiệm chăm lo quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động”, bà Trần Thị Diệu Thúy nhấn mạnh.

L.Anh